Q-1

a) Define Cerebro Vascular Accident (CVA). CVA ની વ્યાખ્યા આપો.03

Definition (ડેફીનેશન):

સેરેબ્રો વાસ્ક્યુલર એકસીડન્ટ ને સ્ટ્રોક (Stroke) પણ કહેવામાં આવે છે.સ્ટ્રોક ને ઘણી વખત
બ્રેઇન અટેક (” Brain Attack “) પણ કહેવામાં આવે છે.સેરેબ્રો વાસ્ક્યુલર એકસીડન્ટ એ એવી કન્ડિશન છે કે જેમાં brain ના cells, tissues તથા કોઇ પણ પર્ટિક્યુલર બ્રેઇન પાર્ટ માં ઇનસફીશીયન્ટ અમાઉન્ટ મા બ્લડ સપ્લાય થવાના કારણે બ્રેઇન ના સેલ, ટીસ્યુસ અને બ્રેઇન ના પાર્ટમાં પૂરતા પ્રમાણ માં ઓક્સિજન સપ્લાય થતી નથી તેના કારણે બ્રેઇન ના પાર્ટનું infraction (Death of the brain tissues)થાય છે તેથી બ્રેઇન નો તે પાર્ટ એ પ્રોપર્લી ફંક્શન કરી શકતો નથી અને તે બ્રેઇનના પાર્ટ દ્વારા જે બોડી ફંક્શન થતુ હોય તે પણ impaired થાય છે.

1) Ischemic strock:

આ પ્રકારનું strock એ બ્રેઇનમાં બ્લડ સપ્લાય ઇન્ટરપ્ટ થવાના કારણે જોવા મળે છે.

Thrombotic Srock:

આ પ્રકાર નો સ્ટ્રોક એ બ્રેઇન ની એક અથવા એક કરતા વધારે બ્લડ વેસેલ્સ મા બ્લડ ક્લોટ નુ ફોર્મેશન થવાના કારણે થ્રોમ્બોટીક સ્ટ્રોક ની કન્ડિશન arise થાય છે.

Embolic Strock:

આ સ્ટ્રોક મા બ્લડ ક્લોટ એ બોડી ની કોઇપણ બ્લડ વેસેલ્સ મા form થય અને તે બ્લડ ક્લોટ એ બ્રેઇન ની બ્લડ વેસલ્સ સુધી travel થાય અને ત્યારબાદ travel થયેલ બ્લડ ક્લોટ એ બ્રેઇન ની વેસલ્સ મા Stuck થાય તો એંબોલીક સ્ટ્રોક થાય છે.

2) Heamorraagic Strock:

હેમરેઇજીક સ્ટ્રોક એ જ્યારે કોઇપણ સેરેબ્રલ વેસેલ્સ એ કોઇપણ કારણના લીધે રપ્ચર થાય ત્યારે બ્રેઇનમાં બ્લીડિંગ થાય છે અને તેના કારણે હેમરેઇજીક સ્ટ્રોક ની કન્ડિશન અરાઇઝ થાય છે.

b) Write down signs and symptoms of CVA. CVA ના ચિહ્નનો અને લક્ષણો લખો.04

1.Motor (મોટર રિલેટેડ )

• Hemiplegia – શરીરના એક બાજુ કમ્પ્લીટ્લી પેરાલિસિસ
• Hemiparesis – શરીરના એક બાજુ વિકનેસ
• Facial paralysis (facial drooping) ચહેરો એક બાજુથી લટકી જવો
• Difficulty in walking ચાલવામાં તકલીફ
• Loss of coordination શરીરના હલનચલનમાં coordination ન રહેવું

2. Speech and Language Problems (બોલી અને ભાષા)

• Aphasia – બોલી ન શકવી
• Dysarthria – બોલી અસ્પષ્ટ થવી , બોલવામાં તકલીફ / તૂટક બોલી
• Difficulty in understanding speech સામેનું બોલાણ સમજવામાં તકલીફ

3.Sensory Symptoms (સેન્સેશન રિલેટેડ)

• Loss of sensation on one side of body શરીરના એક બાજુ સેન્સેસન ગુમાવવી
• Numbness or tingling
• Pain on affected side અસરગ્રસ્ત બાજુ દુખાવો

4.Visual Symptoms (વિઝન રિલેટેડ)

• Sudden loss of vision in one or both eyes એક કે બંને આંખોમાં અચાનક વિઝન ગુમાવવી
• Blurred vision ધૂંધળી દેખાવું
• Double vision (Diplopia) ડબલ દેખાવું
• Visual field defect દ્રષ્ટિના એક ભાગમાં દેખાવું બંધ થવું

5.Cognitive and Mental Changes (માનસિક ફેરફાર)

• Confusion કન્ફ્યુઝન
• Memory loss યાદશક્તિમાં ઘટાડો
• Difficulty in concentration ધ્યાન કેન્દ્રિત ન રહી શકવું
• Altered level of consciousness ચેતનાવસ્થામાં ફેરફાર

6.Headache and Associated Symptoms

• Sudden severe headache અચાનક ભારે માથાનો દુખાવો
• Nausea and vomiting નોઝીયા અને ઉલ્ટી
• Dizziness ચક્કર આવવા

7.Balance and Coordination (સંતુલન)

• Loss of balance સંતુલન ગુમાવવું
• Ataxia અવ્યવસ્થિત ચાલ

8.Swallowing and Autonomic Symptoms

• Dysphagia – difficulty in swallowing ગળવામાં તકલીફ
• Drooling of saliva લાળ ટપકવી
• Loss of bladder and bowel control યુરીન અને સ્ટુલ પર નિયંત્રણ ન રહેવું

9.Severe / Late Symptoms

• Loss of consciousness બેભાન થવું
• Coma કોમા
• Seizures આંચકી આવવી
• Respiratory difficulty શ્વાસ લેવામાં તકલીફ

FAST Warning Signs (Important for emergency)

• F – Face drooping → ચહેરો વાંકો થવો
• A – Arm weakness → હાથમાં કમજોરી
• S – Speech difficulty → બોલી બગડવી
• T – Time → તરત ટ્રીટમેન્ટ લેવી

c) Write down nursing management of CVA patient. CVA ના પેશન્ટનું નર્સિંગ મેનેજમેન્ટ લખો.05

1) Ineffective Cerebral tissues percussion related to interruption of blood supply.

2) Impaired physical mobility related to Neuromuscular Impairment.

3)Impaired Verbal communication related to loss of facial muscles tone.

4) knowledge deficit related to Disease condition and treatment.

Nursing management:

• પેશન્ટનું ન્યુરોલોજિકલ સ્ટેટ્સ અસેસ કરવુ.
• પેશન્ટને પ્રોપર્લી રેસ્ટ લેવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• પેશન્ટને પ્રોપર્લી ઓક્સિજન પ્રોવાઇડ કરવું.
• પેશન્ટ ના વાઇટલ સાયન પ્રોપર્લી મોનિટર કરવા.
• પેશન્ટની પોઝિશન frequently ચેન્જ કરતું રહેવું.
• પેશન્ટને સ્લોલી speaking કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• પેશન્ટને એક્ટિવિટી લિમિટેડ કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• પેશન્ટને પ્રોપર્લી મેડિકેશન લેવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• પેશન્ટ નું હાઇડ્રેશન સ્ટેટસ પ્રોપર્લી મેઇન્ટેઇન રાખવું.
• પેશન્ટનું ન્યુટ્રીશનલ સ્ટેટસ પ્રોપર્લી મેઇન્ટેઇન રાખવું.
• પેશન્ટને small અમાઉન્ટમાં ડેઇલી રૂટીન એક્ટિવિટી કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• જો પેશન્ટને પેઇન થતું હોય તો analgesic મેડીસીન પ્રોવાઇડ કરવી.
• પેશન્ટની પ્રોપર્લી કેર માટે અધર હેલ્થ કેર પર્સનલ સાથે પ્રોપર્લી કોલાબેરેશન કરવું.
• પેશન્ટને ઓક્યુપેશનલ થેરાપી, ફિઝિકલ થેરાપી, સ્પીચ થેરાપી પ્રોવાઇડ કરવી.
• પેશન્ટને ફેટી ફૂડ અવોઇડ કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• પેશન્ટને સ્મોકિંગ તથા આલ્કોહોલ અવોઇડ કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• પેશન્ટને રેગ્યુલરલી એક્સરસાઇઝ કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• પેશન્ટને તેનું બ્લડ કોલેસ્ટ્રોલ લેવલ નોર્મલ રેન્જમાં મેઇન્ટેન રાખવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• પેશન્ટ નું પ્રોપર્લી ગ્લાસ ગો કોમાં સ્કેલ અસેસ કરવું.
• પેશન્ટને પ્રોપર્લી એક્સરસાઇઝ કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• પેશન્ટને થોડા થોડા અમાઉન્ટમાં સ્પીકિંગ કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• પેશન્ટને જો ઓબેસિટી હોય તો તેને વેઇટ રીડયુઝ કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• પેશન્ટ ને પ્રોપર્લી મેડિકેશન લેવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• પેશન્ટને પ્રોપર્લી ફોલોઅપ લેવા માટે એડવાઇઝ આપવી.

OR

a) What is Pneumonia? ન્યુમોનીયા એટલે શું? 03

લંગ પેરેન્કાઇમા (એલ્વીઓલઇ) ના ઇન્ફેક્શન તથા ઇન્ફ્લામેશન ને ન્યુમોનિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે જે બેક્ટેરિયલ, વાયરલ અથવા ફંગલ ઇન્ફેક્શનને કારણે જોવા મળે છે. જેમાં એર સેક એ ફ્લુઇડ અથવા પસ વડે ભરાઇ જાય છે અને તે સોલિડ બની જાય છે.એલ્વીઓલાઇ એ સામાન્ય રીતે ગેસ ને એક્સચેન્જ કરવા માટેનું વર્ક કરે છે પરંતુ ન્યુમોનિયા ની કન્ડિશન માં ઇન્ફેક્શન તથા ઇન્ફ્લામેશન થવાના કારણે તથા પસ નુ એક્યુમ્યુલેશન થવાના કારણે ગેસ એક્સચેંજ મા ઇન્ટરફેરન્સ થાય છે.

b) Write down types of pneumonia. ન્યુમોનીયાનાં પ્રકારો લખો.04

ઓન ધ બેસીસ ઓફ ઇટીયોલોજીકલ ફેક્ટર(on the basis of etiological factores)

• બેક્ટેરિયલ ન્યુમોનિયા(Bacterial pneumonia):
  બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શન ને કારણે જોવા મળતા ન્યુમોનિયાને બેક્ટેરિયલ ન્યુમોનિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. સ્ટ્રેપ્ટોકોકસ ન્યુમોનિયા, માયકોપ્લાઝ્મા ન્યુમોનિયા અને હિમોફિલસ ઇન્ફલ્યુએન્ઝા બેક્ટેરિયા ને કારણે ન્યુમોનિયા જોવા મળે છે.
• વાયરલ ન્યુમોનિયા(Viral pneumonia):
  વાયરલ ઇન્ફેક્શન ને કારણે જોવા મળતા ન્યુમોનિયા ને વાયરલ ન્યુમોનિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ઇન્ફ્લુએન્ઝા, કોરોના વાયરસ, એડીનો વાયરસ અને રેસ્પાયરેટરી સિંસીટીયલ વાયરસ વગેરે વાઇરસ ન્યુમોનિયા થવા માટે જવાબદાર છે.
• ફંગલ ન્યુમોનિયા(Fungal pneumonia):
  ફંગલ ઇન્ફેક્શન ને કારણે થતા ન્યુમોનિયાને ફંગલ ન્યુમોનિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

ઓન ધ બેસીસ ઓફ એનાટોમિક સ્ટ્રક્ચર(on the baisis of anatomical structure):
એનાટોમિકલ સ્ટ્રક્ચર ને આધારે ન્યુમોનિયાને નીચે મુજબ ક્લાસિફાઇ કરવામાં આવેલ છે

• લોબાર ન્યુમોનિયા(Lobar pneumonia):
  લોબાર ન્યુમોનિયામાં લંગ્સ ના એક અથવા એકથી વધારે લોબમાં ઇન્ફેક્શન જોવા મળે છે.
• બ્રોન્કો ન્યુમોનિયા(Broncho pneumonia):
  બ્રોન્કો ન્યુમોનિયા માં ઘણા બધા લોબ ઉપરાંત બ્રોન્કાયમાં ઇન્ફેક્શન જોવા મળે છે.
• ઇન્ટરસ્ટ્રીશીયલ ન્યુમોનિયા(Intersticial pneumonia):
  ઇન્ટરસ્ટ્રીશીયલ ન્યુમોનિયા માં ઇન્ટરસ્ટ્રીશીયલ ટિસ્યુ અને એલ્વીઓલર સેપ્ટા ઇન્ફેક્ટેડ થાય છે.

ઓન ધ બેસીસ ઓફ બ્રોડ ક્લાસિફિકેશન(On the basis of broad classification):

• કોમ્યુનિટી એકવાઇર્ડ ન્યુમોનિયા(Community acquired pneumonia): કોમ્યુનિટી માં થતા ન્યુમોનિયાને કોમ્યુનિટી એકવાઇર્ડ ન્યુમોનિયા કહે છે.

• હોસ્પિટલ એકવાઇર્ડ ન્યુમોનિયા(Hospital Acquired pneumonia):
  હોસ્પિટલાઇઝેશન થયાના 48 કલાક બાદ જોવા મળતા ન્યુમોનિયાને હોસ્પિટલ એકવાઇર્ડ ન્યુમોનિયા કહે છે.
• વેન્ટિલેટર એસોસિયેટેડ ન્યુમોનિયા(Ventilator Associated pneumonia):
  એન્ડોટ્રેકીયલ ઇન્ટ્યુબેશન અથવા મીકેનીકલ વેન્ટિલેશન ને કારણે જોવા મળતા ન્યુમોનિયાને વેન્ટિલેટર એસોસિયેટેડ ન્યુમોનિયા કહે છે.
• એસ્પિરેશન ન્યુમોનિયા(Aspiration pneumonia):
  એન્ડોજીનીયસ અથવા એકઝોજીનીયસ સબ્ટન્સ એસ્પીરેટ થવાને કારણે જોવા મળતા ન્યુમોનિયાને એસપીરેશન ન્યુમોનિયા કહે છે.

c) Write down management of pneumonia. ન્યુમોનીયાનું મેનેજમેન્ટ લખો.05

Management (મેનેજમેન્ટ ):

Antibiotics (એન્ટિબાયોટિક્સ):

• બેક્ટેરિયલ ન્યુમોનિયાને ટ્રીટ કરવા માટે એન્ટીબાયોટિક ડ્રગ પ્રોવાઈડ કરવી.

Antiviral (એન્ટિવાયરલ ડ્રગ) :

• વાયરલ ન્યુમોનિયાને ટ્રીટ કરવા માટે એન્ટિવાયરલ ડ્રગ આપવી.

Antipyretics (એન્ટિપાયરેટિક્સ):

• ફિવરને દૂર કરવા માટે એન્ટિપાયરેટિક્સ મેડિસિન પ્રોવાઈડ કરવી.

Pain Relivers (પેઇન રીલીવર્સ) :

• ચેસ્ટ પેઇન રિડ્યુસ કરવા માટે એનાલજેસીક ડ્રગ પ્રોવાઈડ કરવી.

Oxygen therapy (ઓક્સિજન થેરાપી):

• ઓક્સિજન લેવલ મેઇન્ટેન કરવા માટે સપ્લીમેન્ટલ ઓક્સિજન પ્રોવાઈડ કરવો.

Expectorants & mucolytics (કફ એક્સપેક્ટોરન્ટ) :

• કફને થીન કરવા અને બહાર કાઢવા માટે કફ એક્સપેક્ટોરન્ટ પ્રોવાઈડ કરવી.

Bronchodilators (બ્રોન્કોડાયલેટર):

• Airway ખુલ્લો રાખવા માટે.

Rest And Fluid (રેસ્ટ એન્ડ ફલુઇડ) :

• પેશન્ટને એડિકવેટ રેસ્ટ પ્રોવાઈડ કરવો. તેમજ હાઇડ્રેશન લેવલ મેન્ટેન કરવું.

Nursing Management of Pneumonia (રાઈટ નર્સિંગ મેનેજમેન્ટ ઓફ ન્યુમોનિયા):

Ineffective airway clearance related to broncho constriction and increase mucus production

મેન્ટેન પેટન્ટ એરવે (એરવે પેટન્ટ મેન્ટેન કરવી).

• વાઈટલ સાઇન મોનિટર કરવા.
• રેસપાયરેટરી રેટ, રીધમ અને બ્રિથીંગ પેટર્ન અસેસ કરવી.
• બ્રિથ સાઉન્ડ અને ચેસ્ટ મુવમેન્ટ અસેસ કરવી.
• પલ્સ ઓક્સીમેટરી અને આરટીરીયલ બ્લડ ગેસીસ ની વેલ્યુ મોનિટર કરવી.
• પેશન્ટને ફાઉલર પોઝીશન પ્રોવાઇડ કરવી અને તેની એક્ટિવિટીને રિસ્ટ્રિક્ટ કરવી.
• પેશન્ટને ડીપબ્રિથીંગ અને કફિંગ એક્સરસાઇઝ વિશે સમજાવવું અને એન્કરેજ કરવું.
• પેશન્ટને પર્સડ લીપ બ્રિથીંગ અને ડાયાફ્રેગ્મેટીક બ્રિથીંગ વિશે નોલેજ પ્રોવાઈડ કરવું.
• જો સીક્રીશન પ્રેઝન્ટ હોય તો પેશન્ટને કફ એક્સપેકટોરેટ માટે એન્કરેજ કરવું.
• જો spo2 લેવલ ઓછું આવતું હોય તો ઓક્સિજન થેરાપી પ્રોવાઈડ કરવી.
• પેશન્ટને નેબ્યુલાઈઝેશન પ્રોવાઇડ કરવું.
• ડોક્ટરે ફ્રિસ્ક્રાઈબ કરેલી મેડિસિન (બ્રોન્કોડાયલેટર) એડમિનિસ્ટર કરવી.
• રેકોર્ડ અને રિપોર્ટ મેન્ટેન કરવા.

Impaired gas exchange related to decrease ventilation

ઇમ્પ્રુવ ગેસ એક્સચેન્જ

• વાઈટલ સાઇન મોનિટર કરવા.
• રેસપાયરેટરી રેટ, રીધમ અને બ્રિથીંગ પેટર્ન અસેસ કરવી.
• બ્રિથ સાઉન્ડ અને ચેસ્ટ મુવમેન્ટ અસેસ કરવી.
• પલ્સ ઓક્સીમેટરી અને આરટીરીયલ બ્લડ ગેસીસ ની વેલ્યુ મોનિટર કરવી.
• પેશન્ટને ફાઉલર પોઝીશન પ્રોવાઇડ કરવી અને તેની એક્ટિવિટીને રિસ્ટ્રિક્ટ કરવી.
• પેશન્ટને ડીપબ્રિથીંગ અને કફિંગ એક્સરસાઇઝ વિશે સમજાવવું અને એન્કરેજ કરવું.
• પેશન્ટને પર્સડ લીપ બ્રિથીંગ અને ડાયાફ્રેગ્મેટીક બ્રિથીંગ વિશે નોલેજ પ્રોવાઈડ કરવું.
• જો સીક્રીશન પ્રેઝન્ટ હોય તો પેશન્ટને કફ એક્સપેકટોરેટ માટે એન્કરેજ કરવું.
• જો spo2 લેવલ ઓછું આવતું હોય તો ઓક્સિજન થેરાપી પ્રોવાઈડ કરવી.
• પેશન્ટને નેબ્યુલાઈઝેશન પ્રોવાઇડ કરવું.
• ડોક્ટરે ફ્રિસ્ક્રાઈબ કરેલી મેડિસિન (બ્રોન્કોડાયલેટર) એડમિનિસ્ટર કરવી.
• રેકોર્ડ અને રિપોર્ટ મેન્ટેન કરવા.

Infective breathing pattern related to chest pain

• વાઈટલ સાઇન મોનિટર કરવા.
• રેસપાયરેટરી રેટ, રીધમ અને બ્રિથીંગ પેટર્ન અસેસ કરવી.
• બ્રિથ સાઉન્ડ અને ચેસ્ટ મુવમેન્ટ અસેસ કરવી.
• પલ્સ ઓક્સીમેટરી અને આરટીરીયલ બ્લડ ગેસીસની વેલ્યુ મોનિટર કરવી.
• પેશન્ટને ફાઉલર પોઝીશન પ્રોવાઇડ કરવી અને તેની એક્ટિવિટીને રિસ્ટ્રિક્ટ કરવી.
• પેશન્ટને ડીપબ્રિથીંગ અને કફિંગ એક્સરસાઇઝ વિશે સમજાવવું અને એન્કરેજ કરવું.
• પેશન્ટને પર્સડ લીપ બ્રિથીંગ અને ડાયાફ્રેગ્મેટીક બ્રિથીંગ વિશે નોલેજ પ્રોવાઈડ કરવું.
• જો સીક્રીશન પ્રેઝન્ટ હોય તો પેશન્ટને કફ એક્સપેકટોરેટ માટે એન્કરેજ કરવું.
• જો spo2 લેવલ ઓછું આવતું હોય તો ઓક્સિજન થેરાપી પ્રોવાઈડ કરવી.
• પેશન્ટને નેબ્યુલાઈઝેશન પ્રોવાઇડ કરવું.
• ડોક્ટરે ફ્રિસ્ક્રાઈબ કરેલી મેડિસિન (બ્રોન્કોડાયલેટર) એડમિનિસ્ટર કરવી.
• રેકોર્ડ અને રિપોર્ટ મેન્ટેન કરવા.

Q-2

a) Define suture. Enlist & describe types of suture. સ્યુચરની વ્યાખ્યા આપો. તેના પ્રકારોની યાદી બનાવી અને વિગતવાર સમજાવો. 08

ડેફીનેશન (Definition):

Suture material એ એવી સર્જિકલ થ્રેડ છે જેનો ઉપયોગ પેશન્ટના ઘાવ (wound) કે ઇનસીઝન (incision) ક્લોઝ કરવા માટે થાય છે. તેનો મુખ્ય હેતુ બોડી ના ટિશ્યુઓ (tissues) જોડવાનો અને નેચરલ હીલિંગ પ્રક્રિયા સુધી તેમને જગ્યા પર જ રાખવાનો હોય છે.

સ્યુચર મટીરિયલની જરૂરિયાત (Need for Sutures):

• હેમોસ્ટેસિસ (Hemostasis) માટે
• ટિશ્યુ પરત લાવવા (Tissue approximation) માટે
• ઇન્ફેક્શન અટકાવવા ( infection Prevention)
• જખમ ઝડપથી અને યોગ્ય રીતે સાજું થાય તે માટે
• ઓર્ગન કે બોન ની સ્ટેબીલીટી જાળવવા માટે

સ્યુચર મટીરિયલના મુખ્ય પ્રકારો (Types of Suture Material):

1.According to Absorbability (શોષણ ક્ષમતા પ્રમાણે)

A. Absorbable Sutures (એબ્સોર્બેબલ):

આ મટીરિયલ બોડી માં દાખલ થયા બાદ કેટલાંક દિવસોમાં શરીર દ્વારા જાતે એબ્ઝોર્બ થય જાય છે.
Use: Internal organs, gastrointestinal tract, gynecological surgeries

Examples:

• Plain Catgut (એનિમલ ઇન્ટેસ્ટાઇનમાંથી)
• Chromic Catgut (ટાઈમ-ડિલે થવાનો માટે ટ્રીટેડ)
• Polyglactin 910 (Vicryl)
• Polyglycolic acid (Dexon)
• Polydioxanone (PDS)

Absorption Time:

Vicryl: ~60-90 days
Catgut: ~7-10 days
PDS: ~120-180 days

B. Non-Absorbable Sutures (નોન એબ્સોર્બેબલ):

આ મટીરિયલ બોડી દ્વારા એબ્ઝોર્બ થતું નથી અને ઘણીવાર તેનું સર્જિકલ રીતે દૂર કરવું પડે છે.

Use: Skin, cardiovascular, neurological, and orthopedic surgeries

Examples:

• Silk
• Nylon (Ethilon)
• Polypropylene (Prolene)
• Polyester (Ethibond)
• Stainless Steel wire

2.According to Structure (બાંધકામ પ્રમાણે):

A. Monofilament Sutures:
એક જ તંતુમાંથી બનેલા હોય છે → ઘસારો ઓછો → ઇન્ફેક્શનનુ રીસ્ક ઓછું

Example: Nylon, Prolene, PDS

B. Multifilament Sutures:
ઘણા તંતુઓથી વણેલા → વધુ મજબૂત → knot security વધારે
Example: Silk, Vicryl, Polyester

3.According to Origin (મૂળ આધારે)

A. Natural Sutures:
નેચરલ સોર્સમાંથી મેળવેલા

Example: Catgut (sheep intestine), Silk (silkworm)

B. Synthetic Sutures:
મેનમેઇડ પોલિમર આધારિત મટીરિયલ
Example: Vicryl, Nylon, PDS, Prolene

4.According to Usage Site (સ્થળ પ્રમાણે):
Site Preferred Sutures
Skin Nylon, Prolene
Internal Organs Vicryl, PDS
Cardiovascular Prolene
Orthopedic Stainless steel wire
Neurosurgery Silk, Prolene

Suture Sizes (સ્યુચરનું માપ):
વધુ મોટું નંબર → વધુ પાતળું થ્રેડ

0 to 7 = thick sutures (for orthopedic or fascia)

4-0 to 10-0 = finer sutures (for blood vessels, nerves, eyes)

Example:

6-0 Nylon → Used for facial/cosmetic suturing

0 Vicryl → For muscle closure

Suture Needles (સ્યુચર સૂઈના પ્રકારો):

Cutting Needle – Hard tissue (Skin)

Reverse Cutting – Plastic surgery

Tapered Needle – Soft tissue (intestine, bladder)

Blunt Needle – Friable tissues (liver)

નર્સનું રોલ (Role of Nurse with Suture Materials):

• Sterile field maintain કરવી

• સાચો પ્રકાર પસંદ કરવો – Absorbable vs Non-absorbable
• Suture expiry date & labeling ચકાસવી
• OT set-up માં instrument અને sutures તૈયાર રાખવા
• Doctor ના ઓર્ડર પ્રમાણે sutures assist/handle કરવાં
• Post-op wound inspection માટે sutures assess કરવાં
• Suture removal માટે aseptic technique પાલન કરવું
• Documentation – Suture type, size, site, date of removal

Suture materials એ સર્જિકલ મટીરીયલ એ પેશન્ટના સેફ વુન્ડ માટે આધારભૂત પાયાનું સાધન છે. તેનું યોગ્ય પસંદગી, ઉપયોગ અને મેનેજમેન્ટ એક કુશળ નર્સ માટે ખૂબ ઇમ્પોર્ટન્ટ હોય છે.

b) Write down causes of hyperkalemia. હાઈપરકેલેમીયા થવાના કારણો લખો.04

Causes of Hyperkalemia (કારણો)

1) Renal causes (કિડની સંબંધિત કારણો):

• Acute renal failure (એક્યુટ રેનલ ફેલ્યોર)
• Chronic renal failure (ક્રોનિક કિડની ફેલ્યોર)
• Decreased potassium excretion (પોટેશિયમ બહાર ન નીકળવું)

કિડની યોગ્ય રીતે કામ ન કરે તો પોટેશિયમ શરીરમાં જમા થાય છે.

2) Excess potassium intake (વધુ પોટેશિયમ લેવાથી):

• Excess potassium rich diet (વધુ પોટેશિયમ વાળો ખોરાક)
• Excess IV potassium (IV પોટેશિયમ વધુ આપવું)
• Potassium supplements overdose (સપ્લિમેન્ટ વધુ લેવાથી)

વધુ પોટેશિયમ શરીરમાં જવાથી હાઈપરકેલેમિયા થાય છે.

3) Tissue destruction (ટિશ્યુ ડેમેજ):

Severe burns (ભારે બર્ન)

• Trauma (ઇજા)
• Hemolysis (RBC તૂટવું)
• Crush injury (ક્રશ ઈન્જરી)

સેલ તૂટવાથી અંદરનું પોટેશિયમ લોહીમાં આવે છે.

4) Metabolic causes (મેટાબોલિક કારણો):

• Metabolic acidosis (મેટાબોલિક એસિડોસિસ)
• Diabetic ketoacidosis (DKA)

એસિડોસિસમાં પોટેશિયમ સેલમાંથી બહાર આવે છે.

5) Drug induced causes (દવાઓના કારણે):

• Potassium sparing diuretics
• ACE inhibitors
• NSAIDs
• Heparin

કેટલીક દવાઓ પોટેશિયમ વધારતી હોય છે.

6) Endocrine causes (હોર્મોનલ કારણો):

• Addison’s disease
• Hypoaldosteronism

એલ્ડોસ્ટેરોન ઓછું હોય તો પોટેશિયમ બહાર નથી નીકળતું.

OR

a) What is cirrhosis of liver? Write down types of it. સીરોસીસ ઓફ લીવર એટલે શું? તેના પ્રકારો લખો. 08

Definition (ડેફીનેશન):

સીરોસીસ ઓફ લીવર એ ક્રોનિક , ડીજનરેટિવ ડીસીસ ,છે કે જેમાં લીવરના નોર્મલ સેલ એ ડેમેજ થઈ અને ફાઇબ્રસ સ્કાર ટીશ્યુસ (fibrous scar tissues) નું લીવરમાં ફોર્મેશન કરે છે.લીવરના હેલ્ધી ટીશ્યુસની બદલે scar tissues ફોર્મેશન થાય છે અને તેના કારણે લીવરમાં બ્લડ ફ્લો એ બ્લોક થાય છે અને લીવર એ પ્રોપર્લી ફંક્શન કરતું નથી તેના કારણે લીવર એ failure થાય છે. લીવર એ distorted, hardened and lumpy થાય છે.

Classification of liver cirrhosis (હીપેટીક/ લીવર સિરોસીસ નું ક્લાસિફિકેશન) :

1)Alcoholic cirrhosis(આલ્કોહોલિક સીરોસીસ)

2)post necrotic cirrhosis (પોસ્ટ નેક્રોટિક સિરોસીસ)

3)Billiary cirrhosis(બીલીયરી સીરોસીસ)

1)Alcoholic cirrhosis( આલ્કોહોલિક સીરોસીસ):

આલ્કોહોલિક શિરોસીસ ને laennec’s cirrhosis (લીનેક્સ સીરોસીસ )
કહેવામાં આવે છે અને આ એક મોસ્ટકોમન ટાઇપ નો સીરોસીસ છે.

આ શિરોસીસ એ મુખ્યત્વે હિપેટાઇટિસ – સી (hepatitis -c ) તથા ક્રોનિક આલ્કોહોલ (cronic alcohole) યુઝ કરવાના કારણે જોવા મળે છે.

આમાં મુખ્યત્વે માલન્યુટ્રીશન તથા ક્રોનિકઆલ્કોહોલ કન્ઝપ્શન કરવાના કારણે લીવર એ ડેમેજ થાય છે.

આ પ્રકારના સીરોસીસમાં એ પોર્ટલ એરિયા તથા સેન્ટ્રલ વેઇન્સ ની આજુબાજુ fibrous tissues નું ફોર્મેશન થાય છે.

2)post necrotic cirrhosis(પોસ્ટ નેક્રોટિક સિરોસીસ):

પોસ્ટ નેક્રોસીસ શિરોસીસ એ મુખ્યત્વે કોઇપણ ટોક્સિક એજન્ટ તથા વાયરલ હિપેટાઇટીસ ના કારણે જોવા મળે છે.

તેના કારણે liver cell એ damage થાય છે તેને પોસ્ટનેક્રોસીસ સિરોસીસ કહેવામાં આવે છે.

પોસ્ટ necrosis cirrhosis એ 10 -30% ટકા જેટલા પેશન્ટમાં જોવા મળે છે.

3)Billiary cirrhosis(બીલીયરી સીરોસીસ):

બીલીયરી સીરોસીસ એ ક્રોનિક ડીસીસ છે . કે જે મુખ્યત્વે લીવરમાં આવેલી bile duct એ ઇનફૅલેનમ્ડ ડેમેજ થવાના કારણે જોવા મળે છે.

બીલીયરી શિરોસીસ માં ફાઇબ્રસ ટીશ્યુ તથા scar નું ફોર્મેશન એ liver ની આજુબાજુ bile duct થાય છે. તેના કારણે bile duct મા cronic obstruction થાય છે

b) Write down complications of cirrhosis of liver. સીરોસીસ ઓફ લીવરના કોમ્પ્લીકેશન્સ લખો. 04

1) Portal Hypertension (પોર્ટલ હાઇપરટેન્શન)

• લીવરમાં બ્લડ ફ્લોમાં ઓબસ્ટ્રક્શન્સ થવાથી પોર્ટલ વેઇનમાં દબાણ વધે છે.
• તેના કારણે એસાઇટીસ, વેરિસીસ અને સ્પ્લીન મોટું થવું થાય છે.

2) Ascites (એસાઇટીસ)

• પેટની અંદર પાણી ભરાઈ જવું.
• પેટ ફૂલેલું લાગે, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થાય અને ચાલવામાં મુશ્કેલી થાય.

3) Esophageal Varices (ઇસોફેજિયલ વેરિસીસ)

• ઇસોફેગસ ની નસો ફૂલી જાય છે.
• તે રપ્ચર થય જાય તો ભારે બ્લીડિંગ અને બ્લડી વોમિટિંગ થાય છે.

4) Hemorrhage (હેમોરેજ)

• લીવર ક્લોટિંગ ફેક્ટર બનાવતું નથી એટલે સહેલાઈથી બ્લીડિંગ થાય છે.
• નાક, મોઢું અથવા સ્ટુલ દ્વારા લોહી આવી શકે.

5) Hepatic Encephalopathy (હેપેટિક એન્સેફેલોપથી)

• લીવર ટોક્સિન દૂર ન કરી શકે એટલે બ્રેઇન પર અસર થાય છે.
• પેશન્ટને ગૂંચવણ, ઊંઘ આવવી, બેહોશી અને કોમા થઈ શકે.

6) Jaundice (જૉન્ડિસ)

• બિલિરુબિન વધવાથી આંખ અને સ્કીન પીળી થાય છે.
• યુરીન પીળો અને ભૂખ ઓછી થાય છે.

7) Hepatorenal Syndrome (હેપાટોરેનલ સિન્ડ્રોમ)

• લીવર ફેલ થવાથી કિડનીનું ફંક્શન્સ પણ બંધ થવા લાગે છે.
• યુરીન ઓછું થાય અને કિડની ફેલ થઈ શકે.

8) Splenomegaly (સ્પ્લેનોમેગેલી)

• સ્પ્લીન મોટું થઈ જાય છે.
• તેના કારણે એનિમિયા અને પ્લેટલેટ ઓછા થાય છે.

9) Infection (ઇન્ફેક્શન)

• શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટે છે. પેશન્ટ ને વારંવાર ઇન્ફેક્શન થાય છે.

10) Anemia (એનિમિયા)

• બ્લડ ની ઉણપ થાય છે. વિકનેસ, થાક અને ચક્કર આવે છે.

11) Liver Failure (લીવર ફેલ્યોર)

• લીવર સંપૂર્ણ રીતે કામ કરવાનું બંધ કરે છે.
• જીવન માટે જોખમી સ્થિતિ બને છે.

12) Hepatocellular carcinoma (લીવર કેન્સર)

• લાંબા સમયના સીરોસીસમાં લીવરનું કેન્સર થવાની શક્યતા રહે છે.

Q-3 Write short answer (any two) ટૂંકમાં જવાબ લખો. (કોઈપણ બે) 6+6=12

a) What is pancreatitis. Write sign and symptoms of acute pancreatitis. પેન્ક્રીએટાઈટીસ એટલે શું? એકયુટ પેન્ક્રીએટાઈટીસ ચિહ્નનો અને લક્ષણો લખો.

Definition (ડેફીનેશન):

=>પેન્ક્રીયાસ ના ઇન્ફેક્શન તથા તેના ઇન્ફલાર્મેશન ને પેન્ક્રિયેટાઇટિસ કહેવામાં આવે છે.
=> પેન્ક્રીયાસ એ એવી ગ્લેન્ડ છે કે જે સ્ટમક ની પાછળ આવેલી હોય છે કે જે insulin, glucagon તથા ઘણા ડાયજેસ્ટિવ એન્ઝાઈમ ને રિલીઝ કરે છે કે જે food ના ડાયજેસન તથા absorbtion મા મદદ કરે છે.

=> there are two types of the pancreatitis .

1)Acute pancreatitis ( એક્યુટ પેન્ક્રિયેટાઇટિસ).

2) cronic pancreatitis ( ક્રોનિક પેન્ક્રિયેટાઇટિસ)

1) Acute pancreatitis. (એક્યુટ પેન્ક્રિયેટાઇટિસ)

• =>એક્યુટ પેન્ક્રિયેટાઇટિસ એ એવી કન્ડિશન છે કે જેમાં પેન્ક્રીયાસ નુ ઇન્ફેક્શન તથા ઇન્ફ્લામેશન છે અને તે થોડા જ દિવસમાં resolve થઈ જાય છે તથા તે સિવિયર કોમ્પ્લિકેશન ક્રિએટ કરે છે.
• => એકયુટ પેન્ક્રીએટાઈટીસ મા વિધિન અ વીક ( whithin a week) માં પેન્ક્રીયાસ નું ઇન્ફેક્શન તથા ઇન્ફ્લામેશન થાય છે.
• => એક્યુટ પેનક્રિએટાઇટીસ એ લાઇફ થ્રિએટનિંગ કન્ડિશન છે અને તે સીવિયર કોમ્પ્લીકેશન ક્રિએટ કરે છે.

2) cronic pancreatitis. (ક્રોનીક પેંક્રિએટાઇટીસ)

• => ક્રોનીક પેંક્રિએટાઇટીસ માં પેન્ક્રીયાસ નું ગ્રેજ્યુઅલી અને લોંગ ટર્મ ઇન્ફેક્શન તથા inflamation થાય છે તેના કારણે જ pancreas એ permanent damage થાય છે.
• => પેન્ક્રીયાસ ની આ કન્ડિશન એ ગ્રેજ્યુઅલી ડેવલોપ થાય છે કે જેમાં ••>પેન્ક્રીયાસ નુ ઓનગોઇંગ( ongoing) ઇન્ફ્લામેશન થાય, ••>પેન્ક્રીયાટીક ટીશ્યુસ સ્કેરીંગ( scaring) થાય છે, છે તથા ••>પેન્ક્રીયાસ ના ફંકશનમાં ઇમ્પેરમેન્ટ આવે છે.
• => ક્રોનિક પેન્ટ્રીયેટાઇટીસ એ પેન્ક્રીયાસ મા gradually ઇન્ફેક્શન તથા ઇન્ફલાર્મેશન થાય છે અને તે હીલિંગ ( healing) થતું નથી અને પર્મનેન્ટ પેન્ક્રીયાસ ના ડેમેજની કન્ડિશનમાં પહોંચે છે તેને ક્રોનિક પેન્ક્રિએટાઇટીસ કહેવામાં આવે છે.
• => ક્રોનિક પેંક્રિએટાઇટીસ ને થતા ઘણા વર્ષો લાગે છે પરંતુ તે અંદાજીત 10 વર્ષ તથા તેનાથી પણ વધુ વર્ષો લાગે છે.

Sign And Symptoms (સાઇન એન્ડ સિમ્પટોમ્સ):

Pain related symptoms (પેઇન સંબંધિત):

• Severe epigastric pain (સીવિયર એપિગેસ્ટ્રિક પેઇન)
• Pain radiating to back (પેઇન બેક માં ફેલાય)
• Sudden onset pain (અચાનક પેઇન)
• Pain increases after fatty meals (ફેટી ફૂડ પછી પેઇન વધે)
• Pain relieved by bending forward (આગળ વળવાથી પેઇન મા રાહત)

Gastrointestinal symptoms (ગેસ્ટેરોઇન્ટેસ્ટાઇનલ સિમ્પટોમ્સ):

• Nausea (નૉઝિયા)
• Vomiting (વોમીટીન્ગ)
• Loss of appetite (ભૂખ ન લાગવી)
• Abdominal distension (એબડોમીનલ ડિસ્ટેન્શન)
• Constipation (કોન્સ્ટીપેશન)
• Diarrhea (ડાયરિયા)
• Indigestion (ઇનડાયજેશન)

General symptoms (જનરલ સિમ્પટોમ્સ):

• Fever (તાવ)
• Weakness (નબળાઈ)
• Restlessness (બેચેની)
• Anxiety (ચિંતા)
• Sweating (પસીનો)
• Dehydration (ડિહાઇડ્રેશન)

Cardiovascular symptoms (હૃદય સંબંધિત):

• Tachycardia (ટેકીકાર્ડિયા)
• Hypotension (લો બ્લડ પ્રેશર)
• Shock (શોક)

Respiratory symptoms (શ્વસન સંબંધિત):

• Dyspnea (શ્વાસ લેવામાં તકલીફ)
• Rapid breathing (ઝડપી શ્વાસ)
• Cyanosis (સાયનોસિસ)

Abdominal signs (એબડોમન ના ચિહ્નો):

• Abdominal tenderness (પેટ દબાવતાં દુખાવો)
• Guarding and rigidity (પેટ કઠોર થવું)
• Decreased bowel sounds (બાઉલ સાઉન્ડ ઓછા)

Specific signs (સ્પેશિયલ સાઇન):

• Cullen’s sign (અંબેલીકસ ની આસપાસ બ્લુ કલર)
• Grey Turner’s sign (બેક/ફ્લેન્ક પર બ્લુ કલર)
• Jaundice (જોન્ડિસ) – severe case
• Ascites (પેટમાં વોટર નું એક્યુમ્યુલેશન થવું)

b) Enlist steps of physical examinations and write down any two types in detail. ફીઝીકલ એકઝામીનેશનના સ્ટેપ્સ લખો અને કોઈપણ બે પ્રકારો વિગતવાર સમજાવો.

ફિઝિકલ એક્ઝામિનેશનમાં સિસ્ટેમિક એસેસમેન્ટ ટેકનીક અને વિઝ્યુઅલ, ઓડિટરી, ટેક્ટાઈલ,અને ઓલફેક્ટરી સેન્સ નો ઉપયોગ થાય છે. આ બધા સેન્સ નો ઉપયોગ સ્પેસિફિક અસેસમેન્ટ ટેકનિકમાં થશે.

ઉદાહરણ તરીકે.. ઘણી વખત બોડીના Fluid ઉપરથી તેના ફેરફાર દ્વારા તેને ડિટેક્ટ કરવામાં આવે છે.
ફિઝિકલ એક્ઝામિનેશન માં ચાર સ્પેસિફિક ટેકનીક નો ઉપયોગ થાય છે. જેમાં..

Steps of Physical Examination (ફિઝિકલ એકઝામિનેશનના સ્ટેપ્સ)

1. Inspection (ઇન્સપેક્શન) – નિરીક્ષણ કરવું
2. Palpation (પાલ્પેશન) – સ્પર્શથી તપાસ
3. Percussion (પર્કશન) – ઠોકી તપાસ
4. Auscultation (ઓસ્કલ્ટેશન) – સાંભળીને તપાસ

1.ઇન્સ્પેક્શન(Inspection):

ઇન્સ્પેક્શન એ દર્દીનું વિઝ્યુઅલ એક્ઝામિનેશન છે. અને બોડી નું વિઝ્યુઅલ એક્ઝામિનેશન છે .જેમાં દર્દીનો જનરલ દેખાવ, બોડી સાઈઝ ,ચાલ ,કદ, આકાર, પોસ્ચર વગેરે કેરફૂલી કરવામાં આવે છે. આ જયારે નર્સ દર્દી સાથે કોન્ટેક્ટ કરે છે કે તરત જ તે શરૂ થાય છે.

ફિઝિકલ એસેસમેન્ટ ના ઇન્સ્પેક્શન ફેસ દરમિયાન નર્સ જોઈ શકાય તેવા ડેટા ને સિસ્ટેમેટીકલી કલેક્ટ કરવા માટે ઓબ્ઝર્વેશન સ્કીલ નો ઉપયોગ કરે છે.
જેમાં દર્દીનો રેસ્પાયરેટરી એફર્ટ, સ્કીન કલર અને વુંડને મેજર કરવાનો સમાવેશ થાય છે.

જનરલ અપિરિયન્સ
કોન્સિયસ ની સ્થિતિ પર્સનલ ગ્રૂમિંગ
એક્સપ્રેસન: ચિંતિત, કમ્ફર્ટેબલ, એલર્ટ ,નર્વસ. બોડી નું નિર્માણ: થીન, ફેટી ,મોડરેટ.આમાં દર્દીના શબ્દો નો બોડી લેંગ્વેજ સાથે પણ જોડવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે દર્દીનો દુખાવો અનુભવ છે તેની બોડી લેંગ્વેજ સાથે સંબંધ ધરાવે છે.
ઇન્સ્પેક્શનમાં બોડી નો મેક્સિમમ એરિયાને વિઝયુલાઈઝ કરી પછી તેને અધરબોડી ની સાઈડ સાથે કમ્પેર કરવું.
રાઈટ હેન્ડ ને લેફ્ટ હેન્ડ ની પહોળાઈ સાથે કમ્પેર કરવી.
બોડી એરીયા નું પૂરતું એક્સપોઝર ખૂબ જરૂરી છે. જેમાં કલર, ટેક્સચર, મોબિલિટી, સિમેટ્રી,ન્યુટ્રીશનલ સ્ટેટસ વગેરે જોવું.

2.પાલપેશન(Palpation):

પાલપેશન એટલે કે જેમાં સ્પર્શ હાથ અને ફિંગર નો ઉપયોગ કરી ઓર્ગન નું ટેક્સચર, સાઈઝ, શેપ, પ્લેસમેન્ટ ,લોકેશન, વગેરે ફિલ કરવું. જેમાં સ્પેશિયલી હાથની ફિંગર ટીપ્સ નો ઉપયોગ કરી સ્કીન નુ ટેમ્પરેચર ,પલ્સ, ટેક્ચર, મોઈશ્ચર,માસ, ટેન્ડરનેસ અને દુખાવો અસેસ કરવો.

1 cm જેટલું ઊંડું દબાવીને જેંટલ પાલ્પેસન કરી સ્કિન, પલ્સ, પાલ્પેસન, અને ટેન્ડરનેસ અસેસ કરવું.

ત્યારબાદ 4 cm જેટલું દબાવવું બંને હાથની મદદથી જે ડીપ પાલપેશન છે .તેની મદદથી ઓર્ગન ની સાઈઝ અને ડીપ ઓર્ગન (લીવર) ડિટરમાઈન કરવું.

પાલપેશન કરતી વખતે શું શું ધ્યાનમાં રાખવું?

1. પાલપેશન કરતા પહેલા હંમેશા દર્દીને સમજાવું ખૂબ જ જરૂરી છે કારણ કે આપણા કલ્ચરમાં ટચનું ખૂબ જ મહત્વ છે.
2. પાલપેશન કરતા પહેલા હાથ ગરમ અને ટૂંકા નખ રાખવા. ફિંગરની પાલમર સરફેસ એ ફિંગર ટીપ્સ કરતાં વધારે સેન્સીટિવ હોય છે જેમાં અલનાર સરફેસ એ વાઇબ્રેશન માટે વધારે સેન્સિટીવ છે .અને ડોરસલ સરફેસ એ ટેમ્પરેચર માટે ઉપયોગ થાય છે.
3. લીમ્ફનોડ ની સાઈઝ નક્કી કરવા માટે પણ પાલ્પેશન મદદ કરે છે.
4. હંમેશા પહેલા જેન્ટલ પાલપેશન પછી ડિપ પાલપેશન એમ આગળ વધવું. કારણકે તે ટેન્ડરનેસ અથવા ફ્લુઇડ માં વિક્ષેપ થઈ શકે છે.
5. બંને હાથનો ઉપયોગ કરી ફિંગર ટીપ્સ અને ઓર્ગન વચ્ચે કિડની અને યુટરસ ની સાઈઝ અને શેપ અસેસ કરવામાં આવે છે.

3.પરકસન(Purcussion):

સિમ્પલ વર્ડમાં તેને ટેપિંગ કહે છે .સાઉન્ડની ક્વોલિટી મેળવવા માટે તેમાં ફિંગર વડે ટેપિંગ કરી દર્દીના બોડી સામે સાઉન્ડ સંભળાય છે. જેનો ઉપયોગ ઇન્ટરનલ ઓર્ગન ની ડેન્સિટીને રિફ્લેક્ટ કરવા માટે થાય છે .ધ્વનિ ,વાઇબ્રેશન અને અવરોધ જે વિવિધ ડેન્સિટી સાથે પ્રોડ્યુસ થાય છે અને અલગ અલગ ઓર્ગન ટુ ઓર્ગન બદલાય છે અને તેનો ઉપયોગ ઇન્ટર્નલ ઓર્ગનના સાઈઝ, શેપ, પોઝીશન, જાણવા અને ઉપરાંત ફ્લૂઈડ ફિલ્ડ ઓર્ગન ને ડિટેક્ટ કરવા પણ થાય છે.

પરકશન એક એવી ટેકનીક છે જે ફિઝિશિયન પ્રેક્ટિસ નર્સ ટિસ્યુ ની સુસંગતતા નક્કી કરે છે.
પરકશનમાં ટેપિંગ કરી બોડી સરફેસ પર શોર્ટ અથવા શાર્પ સ્ટ્રોક વડે વિવિધ પાલ્પેબલ વાયબ્રેશન સાઉન્ડ પ્રોડ્યુસ કરવામાં થાય છે.
પરકશનનો ઉપયોગ બોડી ના ઘણા ઓર્ગન સાઉન્ડ, લોકેશન ,સાઈઝ, શેપ, કદને ડિટેક્ટ કરવા થાય છે. જેમાં એક્ઝામિનર એ દર્દી ઉપર ટેપ કરે છે. સાઉન્ડ કાઢવા માટે સામાન્ય રીતે મિડલ ફિંગર નોન ડોમિનેટ હેન્ડની ને પરકશન એરિયા પર પ્લેસ કરવી. અને ડોમિનન્ટ હેન્ડ ની મિડલ ફિંગર ને નોન ડોમિનન્ટ પર રાખવી.

જેમાં પરકશન બે રીતે કરવામાં આવે છે.

1.ડાયરેક્ટ પરકસન

આ ઇનફન્ટની ચેસ્ટ અને એડલ્ટના સાઇનસ માટે વપરાય છે. ફિંગર ટીપ્સ ની મદદથી બોડી ના સ્પેસિફિક પાર્ટ પર પ્રહાર કરવામાં આવે છે.
કિડનીની ટેન્ડરનેશમાં. ક્રિએટ કરેલા વાઇબ્રેશન ની સાંભળવા.
એક જ પોઇન્ટ પર બે ત્રણ વખત પર પસંદ કરવું જરૂરી છે બીજા પર કરતા પહેલા. ચોક્કસ રીડિંગ મેળવવા માટે કરવામાં આવે છે. ફેટી દર્દી માટે સ્ટ્રોંગ પર કસન ની જરૂર છે.
_પરકસન ટોન: એર લા ઉટ, ફ્લુઇડ ડલ અને સોલિડ એરિયા સોફ્ટ.

2.ઇનડાયરેક્ટ પરકસન

એરિયા પ્રમાણે આ બદલાય છે જેમાં નોન ડોમિનન્ટ હાથની હથેળી ને નીચે રાખીને CVA પર આંગળીઓને જોડીને અને ડોમિનન્ટ હાથની ફિંગરને જેંટલી સ્ટ્રાઈક કરવામાં આવે છે દા. ત.. કિડનીમાં….
_થોરેક્સ: ડોમિનન્ટ હેન્ડની મિડલ ફિંગર નોન ડોમિનન્ટ હાથના ઇન્ટરફેલેંજિયલ જોઈન્ટ પર સ્ટ્રાઈક કરે છે જે દર્દીની સ્કીનની સામે રહે છે.

પરકશન અવાજ ઉત્પન્ન કરે છે જેમાં ઘણા સાઉન્ડ અને તેની અલગ અલગ લાક્ષણિકતાઓ હોય છે.
સાઉન્ડ ની લાક્ષણિકતાઓ

ટીમપેની સામાન્ય રીતે તે પેટની ઉપર સંભળાય છે.

રેઝોનન્સ જે નોર્મલી લંગની ટીશ્યુમાં.

હાઇપર રેજોનન્સ જે ફૂલેલા ફેફસામાં.

ડલનેસ ફેફસા પર.

ફ્લેટનેસ મસલ્સ પર.

4. અસકલટેશન ( Auscultation )

અસકલટેશન સામાન્ય રીતે સ્ટેથોસ્કોપ વડે કરવામાં આવે છે સ્ટેથોસ્કોપ નો ઉપયોગ હૃદય બ્લડ વેસલ ફેફસા પ્લુરા અને આંતરડાની કન્ડિશનનું મૂલ્યાંકન કરતી વખતે બહારના અવાજો રોકવા માટે થાય છે.

જેમાં બ્રીધ સાઉન્ડ હાર્ટ વાસ્ક્યુલર સાઉન્ડ અને બોવેલ સાઉન્ડ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

તેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે એબડોમીનના સાઉન્ડને હાજરીને ડિટેક્ટ અને તેને લાઉડનેસ, સ્પીચ, ગુણવત્તા, ફ્રિકવન્સી, અને duration ને અસેસ કરવા માટે થાય છે.

મોટે ભાગે જે અવાજો સંભળાય છે તેમાં ફેફસાના હૃદય અને એબડોમીન અને બ્લડ વેસલ નો સમાવેશ થાય છે.
હાર્ટના સાઉન્ડ સાંભળવા માટે ચેસ્ટને સાંભળવામાં આવે છે. ફેફસાના અવાજો સામાન્ય અને અકસ્મિક ફેફસાના અવાજો માટે આગળ અને પાછળના ભાગમાં સાંભળવામાં આવે છે. બોવેલ સાઉન્ડ માટે એબડોમીન ને સાંભળવામાં આવે છે.

સાઉન્ડની લાક્ષણિકતાઓ:

તીવ્રતા: લાઉડ, મીડીયમ, સોફ્ટ.
પીચ: લો ,હાઇ ,મીડીયમ.
ડ્યુરેશન: શોર્ટ, લોંગ, મીડીયમ.
ક્વોલિટી: બૂમિંગ, હોલો, ડલ અને ડ્રમ જેવુ.

c) What is hypersensitivity reaction? Enlist its types in detail. હાઇપર સેન્સીટીવીટી રીએકશન શું છે? તેના પ્રકારો વિગતવાર સમજાવો.

Hypersensitivity (હાઇપરસેન્સીટીવીટી):

હાઇપરસેન્સિટિવિટી એ આપણા બોડીના ઇમ્યુનિટી નું અલ્ટર્ડ સ્ટેજ છે કે જે કોઇ antigen એ હ્યુમન બોડીમાં એન્ટર થાય છે ત્યારે હ્યુમન બોડીની ઇમ્યુન સિસ્ટમ એ હાઇપરએક્ટિવ થઇ અને તેના પ્રત્યે રિસ્પોન્સ પ્રોવાઇડ કરે છે અને બોડીમાં જે unacceptable symptoms ક્રિએટ કરે છે તેને Hypersensitivity કહેવામાં આવે છે.

Four types of hypersensitivity (ચાર ટાઇપ્સ ની હાઇપરસેન્સીટીવીટી ):

1) type ‌: 1 hypersensitivity is called ANAPHYLACTIC HYPERSENSITIVITY ( એનાફાઇલેકટીક હાઇપરસેન્સીટીવીટી),

2) type : 2 hypersensitivity is called CYTOTOXIC HYPERSENSITIVITY (સાઇટોટોક્સિક હાઇપરસેન્સીટીવીટી),

3) type: 3 hypersensitivity is called IMMUNE COMPLEX HYPERSENSITIVITY( ઇમ્યુન કોમ્પ્લેક્સ હાઇપર સેન્સીટીવીટી),

4) Type : 4 hypersensitivity is called DELAYED HYPERSENSITIVITY (ડીલેઇડ સેન્સીટીવીટી)

1) types: 1 hypersensitivity (Anaphylactic hypersensitivity : એનાફાઇલેકટીક હાઇપર સેન્સીટીવીટી)

• ટાઇપ 1 હાઇપરસેન્સીટીવીટી ને ખૂબ જ severe ટાઇપની હાઇપરસેન્સીટીવીટી કહેવામાં આવે છે.
• ટાઇપ વન હાઇપરસેન્સિટી માં ઇમિડીયેટ રિએક્શન ( immediate reaction) જોવા મળે છે જ્યારે કોઇ એન્ટીજન ના એક્સપોઝરમાં આવવા પછીના વિધિન અ મિનિટમાં રિએક્શન જોવા મળે છે.
• ટાઇપ વન પ્રકારની હાઇપરસેન્સીટી માં બોડી ના ઘણા tissues માં oedema જોવા મળે છે જેમકે Bronchospasm તથા હાઇપોટેન્શનની કન્ડિશન પણ જોવા મળે છે.
• Type 1 hypersensitivity mediated by Ig-E antibody.
  And helper is T -lymphocytes .

Symptoms :

• હાઇપોટેન્શન,
• મ્યુકસનું secretions વધુ પ્રમાણમાં થવું,
• ખંજવાળ આવવી,
• એલર્જીક રાઇનાઇટીસ,
• Hay fever,
• એલર્જીક conjunctivitis,
• Hives,
• એનાફાઇલેક્ટીક શોક (Anaphylactic shock) it’s a common symptom in type 1 hypersensitivity.

2) type : 2 hypersensitivity (Cytotoxic hypersensitivity સાઇટોટોક્સિક હાયપર સેન્સીટીવીટી):

• આ પ્રકારની હાઇપરસેન્સિટિવિટી થાય છે ત્યારે બોડીએ પોતાના નોર્મલ સેલ્સ હોય તેને એન્ટીજન તરીકે વર્તી અને એન્ટીબોડી રિએક્શન ક્રિએટ કરે છે.
• Type 2 reactions stimulated by exogenous antigen ex: foreign tissues, cells or drug reactions.
• type 2 hypersensitivity mediated by IgG and Igm antibody
• Ex: Autoimmune hemolytic Anemia (આમાં આપણી જ body ની immune સિસ્ટમ એ આપણા જ body ના રેડ બ્લડ સેલ્સ નું ડીસ્ટ્રકશન કરે છે અને બ્લડની deficiency જોવા મળે છે તેને autoimmune hemolytic Anemia કહેવામાં આવે છે).

3) Type : 3 hypersensitivity (immune complex hypersensitivity (ઇમ્યુન કોમ્પ્લેક્સ હાઇપર સેન્સીટીવીટી) :

આ પ્રકારની હાઇપરસેન્સિટિવિટીમાં જ્યારે કોઇ એન્ટીજન એન્ટીબોડી સાથે bind થાય ત્યારે immune complex ફોર્મ થાય છે.

Ex:

• SLE (Systemic lupus erythematous) ,
• RA (Rheumatoid arthritis) ,
• Nephritis,
• Certain type of Bacterial endocarditis.

4) type : 4 Delayed hypersensitivity (ડીલેઇડ હાઇપરસેન્સીટી):

• આ પ્રકારની હાઇપરસેન્સીટીવિટી ને સેલ્યુલર હાયપરસેન્સિવિટી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
• આ પ્રકારની હાઇપરસેન્સિટિવિટી એ કોઇપણ એલરજન્ટના કોન્ટેકમાં આવ્યા બાદ 24 થી 48 કલાક બાદ તેના સાઇન સિમ્ટોમ્સ જોવા મળે છે તેથી તેને Delayed હાઇપરસેન્સીટીવીટી કહેવામાં આવે છે.
• this Hypersensitivity is mediated by T cells and macrophages.
• Ex:
  intradermal injection of tuberculin (ઇન્ટ્રાડર્મલ ઇન્જેક્શન ઓફ ટ્યુબરક્યુલીન),
  PPD (Purified protien derivatives/પ્યુરીફાઇડ પ્રોટીન ડેરીવેટીવ્સ ),
  contact dermatitis ( કોન્ટેક્ટ ડર્મેટાઇટીસ).

Q-4 Write short notes. ટૂંકનોંધ લખો. (કોઈપણ ત્રણ) 12

a) Regional Anesthesia. – રિજીયોનલ એનેસ્થેસિયા

1) Definition (ડેફિનેશન):

• રીજીયોનલ એનેસ્થેસિયા એ એનેસ્થેસિયાની એવી Method છે જેમાં શરીરના ચોક્કસ ભાગમાં Pain અને Sensation બંધ કરવામાં આવે છે, પરંતુ Patient conscious રહે છે.

2) Purpose (ઉદ્દેશ્ય):

• To relieve pain during surgery (સર્જરી દરમિયાન દુખાવો ઓછો કરવા)
• To produce numbness in body part (બોડી ભાગ સુન કરવા)
• For safe surgical procedure (સર્જરી સરળ બનાવવા)

3) Types (પ્રકાર):

• Spinal anesthesia (સ્પાઇનલ એનેસ્થેસિયા)
• Epidural anesthesia (એપિડ્યુરલ એનેસ્થેસિયા)
• Nerve block (નર્વ બ્લોક)
• Field block (ફિલ્ડ બ્લોક)

4) Advantages (ફાયદા):

• Patient remains conscious (દર્દી સચેત રહે)
• Less risk than general anesthesia (ઓછું જોખમ)
• Good pain relief (સારો પેઇન રિલીફ)
• Less nausea and vomiting (ઓછી ઊલટી)

5) Complications (કોમ્પ્લીકેશન્સ):

• Hypotension (લો BP)
• Headache (માથાનો દુખાવો)
• Infection (ઇન્ફેક્શન)
• Nerve injury (નર્વ ઈન્જરી)
• Urinary retention (Urine રોકાવું)

6) Nursing Responsibilities (નર્સિંગ જવાબદારીઓ):

• Check vital signs (વાઇટલ સાઇન્સ ચેક)
• Explain procedure to patient (પ્રોસિજર સમજાવવી)
• Maintain sterile technique (સ્ટેરાઇલ ટેકનિક)
• Monitor BP and pulse (BP અને પલ્સ ચેક)
• Observe complications (કોમ્પ્લીકેશન ધ્યાન રાખવું)
• Provide comfort and safety (દર્દીને આરામ આપવો)

b) Esophageal varices – ઈસોફીજીયલ વરાઈસીસ

1) Definition (ડેફીનેશન):

• ઈસોફેજીયલ વરાઈસીસ મા Abnormali રીતે esophagus ના lower પાર્ટમાં આવેલી vein enlarge થાય છે .
• ઈસોફેજિયલ વરાઈસીસ( Esophageal varices) એ મુખ્યત્વે લીવર ડીસીઝ વાળા વ્યક્તિમાં( most common in the patient with the liver cirrhosis) વધારે પડતી જોવા મળે છે.
• ઈસોફેજિયલ વરાઈસીસ એ ત્યારે ડેવલપ થાય છે જ્યારે લીવરમાં થતો નોર્મલ બ્લડ flow એ slowed થઈ જાય છે.
• તેના કારણે બ્લડ ફ્લો એ નજીકની સ્મોલર બ્લડ વેસલ મા બેક( back) થાય છે.
• મુખ્યત્વે esophagus ની વેસલ મા થાય છે તેના કારણે blood vessels એ Dilate થાય છે. Esophagial varices develop થાય છે
• ઘણી વાર ઈસોફેજિયલ વરાઈસીસ એ rupture થાય છે. ત્યારે લાઈફ threatening બ્લીડિંગ ક્રિએટ કરે છે.

2)Etiology (ઇટિયોલોજી):

• લીવર ફેઇલ્યોર.
• લીવર સીરોસીસ.
• પોર્ટલ હાયપરટેન્શન.

pre hepatic cause:

• પોર્ટલ વેઇન થ્રોમ્બોસીસ.
• ઇનક્રીસ્ટ પોર્ટલ બ્લડ ફ્લો ફીસ્યુલા.
• પોર્ટલ વેઇન ઓબ્સટ્રકસ( portal vein obstruction).

Intra hepatic:

• cirrhosis due to varices cause.
• ઇડીયોપેથીક પોટૅલ હાયપર ટેન્શન.
• એક્યુટ હિપેટાઈટીસ.
• સિસ્ટોસોમીયાસીસ.
• કંજીનાઈટલ હિપેટીક ફાઇબ્રોસીસ.
• માઇલોસ્કેરોસીસ.

post- hepatic :

• બડ ચીઅરી સિન્ડ્રોમ ( Budd chiary syndrome).
• કોન્સ્ટ્રીક્ટીવ પેરીકારડાઇટિસ ( constrictive pericarditis).

other cause:

• લીવર ડીસીસ.
• માલનરીસમેન્ટ.
• આલ્કોહોલ ઇન્ટેક્ટ કરવાના કારણે.
• ફીઝીકલ એક્સરસાઇઝ.
• સરકારડિયન રીધમ.
• ઇન્ક્રીઝ ઇન્ટ્રા એબડોમીનલ પ્રેસર.
• એસ્પિરરન ઇન્ટેક ( Aspirine intake ).
• Non steroidal anti inflammatory drug ( NSAID).
• બેકટેરિયલ ઇન્ફેક્શન.

3)Sign And Symptoms (સાઇન એન્ડ સિમ્પટોમ્સ):

• ગેસ્ટેરોઇન્ટેસ્ટાઇનલ બ્લીડિંગ.
• હીમેટેમેસીસ ( blood in vomite).
• એબડોમીનલ પેઈન.
• ડિસ્ફેજીયા( dysphagia:: difficulty in swallowing).
• ઓડીનોફેજીયા( odynophagia:= pain in swallowing).
• કન્ફ્યુઝન.
• symptom of Anemia and shock .
• વોમિટિંગ માં બ્લડ આવવુ.
• એબડોમિનલ પેઇન થવુ.
• એસાઈટીસ ( Acities: accumulation of fluid in to the stomach).
• હીપેટીક એનસેફેલોપથી ( hepatic ancephalopathy).
• પેલનેસ/pallor
• હાઇપોટેન્શન ( hypotension/shock).
• યુરીન આઉટપુટ રિડ્યુસ થવુ.
• મેલીના( malaena).
• ગ્લાસગો કોમા સ્કેલ રીડયુઝ થવું.
• sign of sepsis .

4)Diagnostic evaluation (ડાયગ્નોસ્ટિક ઈવાલ્યુએશન ).

• history tacking and physical examination.
• complete blood count ( CBC).
• hemoglobin level assessment.
• assess the platelets count.
• assess the international normalised ratio( INR).
• renal function test
• liver function test.
• computerised Tomography ( ct scan assessment).

5) Management (મેનેજમેન્ટ ):

1)Endoscopic band ligation ( એન્ડોસ્કોપીક બેન્ડ લાઇગેશન)

• એન્ડોસ્કોપ લાઇગેશનમાં જે buldge થયેલી vein હોય તેની આજુબાજુ રબરને tied કરવામાં આવે છે અને bleeding ને stop કરવામાં આવે છે.
• એન્ડોસ્કોપીક બેન્ડ લાઇગેશન ને esophagial varices માટે ની first line ટ્રીટમેન્ટ તરીકે ગણવામાં આવે છે.

2)balloon tamponade ( બલૂન ટેમ્પોનેટ)

• બલૂન ટેમ્પોનેડ procedure મા nose દ્વારા બલૂનને ઇન્સર્ટ કરવામાં આવે છે અને વેરીસીસ( varices) માંથી થતા બ્લડિંગને સ્ટોપ કરવામાં આવે છે.

3)sclerotherapy ( સ્લેરોથેરાપી)

• સ્કેલેરોથેરાપીમાં જે બિલ્ડીંગ સાઇડ હોય ત્યાં ઇન્જેક્શન ઇન્ટ્રોડ્યુસ કરવામાં આવે છે અને તેના કારણે બ્લડ એ ક્લોટ થાય છે અને બ્લીડિંગ પણ સ્ટોપ થાય છે.

4)Drug therapy ( ડ્રગ થેરાપી)

drug થેરાપીમાં બ્લડપ્રેશરને રીડયુઝ કરવા માટે ડ્રગ પ્રોવાઇડ કરવામાં આવે છે.
Ex:= terlipressin,
Vasopressin,
NIitroglycerine,
Octerotides.
Somatostatin.

5)Transjugular intrahepatic portosystemic shunting ( TIPS)

6)Distal spleenorenal shunt ( DSRS). ,

7)Esophagial Transection.

8)Liver transplantation.

6) Nursing Management (નર્સિંગ મેનેજમેન્ટ ):

• patient ને alcohole ડ્રીન્કિંગ કરવાનું stop કરવા માટે એડવાઇઝ કરવી.
• પેશન્ટ ને healthy diet લેવા માટે એડવાઈઝ કરવું.
• patient ને fruit તથા વેજીટેબલ લેવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• પેશન્ટને fatty તથા સ્પાઈસી ફૂડ અવોઈડ કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• patient ને તેનો બોડી વેઇટ મેન્ટેન કરવા માટે એડવાઈઝ આપવી.
• પેશન્ટને પ્રોપરલી મેઇન્ટેન રાખવા માટે એડવાઈઝ આપવી.

c) Ideal O.T setup – આઇડિયલ O.T નુ સેટઅપ

• ઓપરેશન થિયેટર સ્ટાઈલ હોવુ જોઈએ
• રૂમ નુ વાતાવરણ કમ્ફર્ટેબલ હોવુ જોઈએ
• ઇન્ફેક્શન કન્ટ્રોલ થઈ શકે તેવી વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ
• મોડર્ન ઈકવિપમેંટ નો વપરાશ થતો હોવો જોઈએ
• ઓપરેશન થિયેટર હોસ્પિટલ ના બીજા રૂમ ની અલગ હોવુ જોઈએ
• અલગ અલગ ઓપરેશન માટે અલગ અલગ વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ
• ઓપરેશન થિયેટર નું ટેમ્પરેચર જાળવવા માટે આર્ટિફિસિયલ વેંટીલેશન ની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ
• 24 કલાક ઇલેક્ટ્રિક સપલાય મળી રહે તેવી વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ
• ઓપરેશન થિયેટર ના દરેક દરવાજા હાઇડ્રોલિક સીસ્ટમ વાળા હોવા જોઈએ
• મોબાઈલ એક્સ રે ની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ
• ઓપરેશન થિયેટર મા જરૂરિયાત મુજબ ના બધા રૂમ ની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ
• Operation Theater એ રસ્તાથી હોસ્પીટલ સાથે જોડાયેલુ હોવુ જોઈએ.
• Operation Theater ની લાઈટ ફીટીંગ અને ગટર લાઈન અન્ડર ગ્રાઉન્ડ હોવા જોઈએ
• Operation Theater નુ ગ્રાઉન્ડ ફલોરીંગ મારબલ કે કોટાસ્ટોનનુ બનાવેલુ હોવુ જોઈએ.
• ઓ.ટી.ના બારી-દરવાજા વન-વે કાચના હોવા જોઈએ અને પડદા લગાવેલા હોવા જોઈએ.
• ઓ.ટી. ની ફર્સ, દિવાલો અને ફર્નિચર ધોઈ શકાય તેવા હોવા જોઈએ.
• Patient ઓ.ટી. ની અંદર દાખલ થયા પછીથી તે બીજા દર્દીને, ઓપરેશનને કે સ્ટાફ મેમ્બર્સને સહેલાઈથી જોઈ શકે નહી તેવી વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ
• મોબાઈલ લાઈટ તથા સેડોલેસ લાઈટની વ્યવસ્થા પણ હોવી જોઈએ.
• ઓટી મા કામ કરતા સ્ટાફ અને સરવન્ટસ સારી રીતે ટ્રેઈન થયેલા હોવા જોઈએ.

આઈડલ ઓપરેશન થિયેટર માં નીચે મુજબ ના યુનિટ હોવા જોઈએ. ઇન્ફેક્શન ન થાય તેના માટે દર્દી એક બાજુ થી દાખલ થાય અને બીજી બાજુ થી બહાર નીકળે એ રીત ની સુવિધા હોવી જોઈએ.

Reception room :-

દર્દી જ્યારે ઓપરેશન થિયેટર મા દાખલ થાય ત્યારે તેને રિસીવ કરવા માટે અલગ રૂમ ની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ.

પેશન્ટ એરિયા કમફોર્ટબલ હોવો જોઈએ આ રૂમની દીવાલો કલરફૂલ, પોસ્ટર લગાડેલી હોવી જોઈએ.

એડલ્ટ અને બાળકો માટે રીસેપશન રૂમ ની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ. અને રૂમ ની ટેલિફોન વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ. આ રૂમ ઓપરેશન થિયેટર રૂમ થી દુર હોવો જોઈએ આ રૂમ મા નર્સિંગ સ્ટાફ ની ડ્યુટી હોવી જોઈએ

Changing room :-

 આ રૂમ ઓપરેશન થિયેટર રૂમ થી દુર હોવો જોઈએ . આ રૂમ માં દરેક સ્ટાફ ઓટી ડ્રેસ પહેરે છે

Anesthesia room :-

આ રૂમ મેઈન ઓપરેશન રૂમ ની સાથે અટેચ હોવો જોઈએ.આ રૂમ મા બેડ , એનેસ્થેસિયા ટ્રોલી અને તે અંગે ના ઇકવીપમેન્ટ હોવા જોઈએ. આ રૂમ મા એનેસ્થેટિક ના સાધનો રાખવા માટે કબબોર્ડ ની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ. આ રૂમ મા ઑક્સિજન, સક્શન મશીન, બી. પી. એપેરેટ્સ,એનેસ્થેટિક ડ્રગ્સ,અને ઇમરજન્સી દવાઓ ની ટ્રે મા પૂરતા પ્રમાણમાં રાખવા. આ રૂમ દર્દી જોઈ ન શકે તે રીતે હોવો જોઈએ

Scrub room :-

આ રૂમ મા સર્જન અને સ્ટાફ સ્ક્રબ થાય છે .આ માટે જરૂરી વસ્તુ ઓ જેવી કે એન્ટીસેપ્ટિક લીકવીડ, સોપ, ટોવેલ, મીરર ની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ અને હેન્ડ વોશિંગ પ્રોસિઝર માટે મોટી સાઈઝ ની સિંક અને હેન્ડલ વાળો નળ હોવો જોઈએ તેમજ 24 ક્લાક પાણી મળી રહે તેની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ અને આ રૂમ મા સ્ટરીલાઈઝ એપ્રન અને ગલોવ્સ હોવા જોઈએ

Main operation room :-

ઓટી નો મુખ્ય ભાગ છે કે જ્યા ઓપરેશન કરવામા આવે છે. આ રૂમ એર કન્ડીશન હોવી જોઈએ આ રૂમ મા દરેક આધુનિક સાધનો જેવા કે સકશન મશીન , મોબાઇલ લાઇટ, મોબાઈલ એક્સ રે, કોટરી મશીન , ઑક્સિજન, એનેસ્થેસિયા ટ્રોલી, ઇમરજન્સી ઇન્જેક્શન ટ્રે, વેન્ટિલેટર વગેરે વસ્તુઓ હોવી જોઈએ.

ઓપરેશન મુજબ પોઝિશન આપવા માટેના તે પ્રમાણે ના ટેબલ હોવા જોઈએ.અને ઓપરેશન ટેબલ ઉપર શેડો લેસ લાઇટ હોવી જોઈએ.

Preparation room :-

જુદા જુદા ઓપરેશન મુજબ ના સેટ અને ડ્રમ બનાવવા માટે ટબલ તેમજ રેંક ની અલગ થી વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ

Sterile supply room :-

Sterilize વસ્તુઓ રાખવા માટે તથા તેના સપલાય માટે આ રૂમ ની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ

Central sterilization supply unit :-

આ રૂમ ઓપરેશન રૂમ થી દુર હોવો જોઈએ જ્યાં તમામ વસ્તુ ઓ ને સ્ટરીલાઇઝ કરવામાં આવે છે આના માટે ઑટોક્લેવ મશીન હોવું જોઈએ આ રૂમ માં પ્રોપર વેન્ટિલેશન ની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ

Minor operating room :-

 માઇનર પ્રોસિઝર માટે આ અલગ રૂમ ની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ

Utility room :-

ઓપરેશન દરમિયાન વપરાયેલા અને ખરાબ થયેલા ઇન્સ્ટ્રુમેંટ, લિનન, ગ્લોવઝ વગેરે ને સાફ કરવા અને તેમજ તેમને અલગ કરવા માટે આ રૂમ ની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ

Infectious disease operating room:-

 જો ઇન્ફેક્ષિયસ વાળું દર્દી હોયતો તેમના માટે ઓપરેશન કરવા માટે અલગ રૂમ ની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ જેથી મેઈન ઓપરેશન રૂમ થી અલગ હોવો જોઈએ જેથી ઇન્ફેક્શન ફેલાતુ અટકાવવી શકાય અને સમયસર રેગ્યુલર ફયુમીગેશન થતું હોવું જોઈએ

Recovery room :-

રિકવરી રૂમ નો મુખ્ય હેતુ ઓપરેશન કરેલા દર્દી નુ ટોટલ નર્સિંગ કેર મળી રહે તે માટે હોય છે. આ રૂમ મા કામ કરતા સ્ટાફ ને પોસ્ટ ઓપેરેટિવ અને પોસ્ટ એનેસ્થેટીક કોમપ્લિકેશન નુ નોલેજ હોવું જોઈએ.

આ રૂમ મા રિસકસીટેશન ઇકવીપમેન્ટ, સકશન મશીન, ઇમરજન્સી ડ્રગ્સ,તેમજ ઑક્સિજન ની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ પેશન્ટ માટે આધુનિક બેડ ની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ કે જથી પેશન્ટ ને યોગ્ય પોઝિશન આપી શકાય અને પોસ્ટ  ઓપરેટિવ માં જરૂરી સાધનો હોવા જોઈએ.

d) Graves disease – ગ્રેવ્સ ડીસીઝ

1) Definition (ડેફીનેશન):

ગ્રેવ્સ ડિસીઝ એ એક ઓટોઇમ્યુન ડિસીઝ છે જેમાં થાયરોઇડ ગ્લેન્ડ એ ઓવરએક્ટીવ થાય છે તેથી થાયરોઇડ ગ્લેન્ડ વધુ પ્રમાણમાં હોર્મોન પ્રોડ્યુસ કરે છે (હાયપરથાયરોઇડિઝમ). તેના કારણે બોડીમાં મેટાબોલિઝમ વધે છે અને વેઇટ ઘટે, હાર્ટ રેટ વધે, એન્ઝાઇટી, સ્વેટીન્ગ અને આંખો બહાર નીકળવી (એક્ઝોફ્થેલ્મોસ) જેવા સિમ્પટોમ્સ જોવા મળે છે.

2) Etiology (ઇટિયોલોજી):

• Autoimmune reaction (ઓટોઈમ્યુન રિએક્શન)
• Genetic factors (જેનેટિક ફેક્ટર્સ)
• Emotional stress (ઇમોશનલ સ્ટ્રેસ)
• Infection (ઇન્ફેક્શન)
• Excess iodine intake (એક્સેસ આયોડીન ઇનટેક)
• Hormonal imbalance (હોર્મોનલ ઇમ્બેલન્સ)

3) Risk Factors (રિસ્ક ફેક્ટર્સ):

• Female gender (ફીમેલ જેન્ડર)
• Age 20–40 years (એજ 20–40 યર્સ)
• Family history (ફેમિલી હિસ્ટ્રી)
• Smoking (સ્મોકિંગ)
• Stress (સ્ટ્રેસ)
• Pregnancy (પ્રેગ્નન્સી)
• Autoimmune diseases (ઓટોઈમ્યુન ડિસીઝ)

4) Signs and Symptoms (સાઇન એન્ડ સિમ્પટોમ્સ):

• Weight loss (વેઇટ લોસ)
• Increased appetite (ઇન્ક્રીઝ્ડ એપેટાઇટ)
• Heat intolerance (હીટ ઇન્ટોલરન્સ)
• Tachycardia (ટેકીકાર્ડિયા)
• Palpitation (પેલ્પિટેશન)
• Nervousness (નર્વસનેસ)
• Irritability (ઇરિટેબિલિટી)
• Tremors (ટ્રેમર્સ)
• Goiter (ગોઇટર)
• Exophthalmos (એક્ઝોફથાલ્મોસ)
• Fatigue (ફેટીગ)
• Diarrhea (ડાયરિયા)

5) Diagnostic Evaluation (ડાયગ્નોસ્ટિક ઇવાલ્યુએશન):

• Thyroid function test (થાયરોઇડ ફંક્શન ટેસ્ટ) – T3, T4 ↑, TSH ↓
• Thyroid antibody test (થાયરોઇડ એન્ટીબોડી ટેસ્ટ)
• Radioactive iodine uptake test (રેડિયોએક્ટિવ આયોડીન અપટેક ટેસ્ટ)
• Thyroid scan (થાયરોઇડ સ્કેન)
• Ultrasound (અલ્ટ્રાસાઉન્ડ)
• ECG (ઇસીજી)

6) Management (મેનેજમેન્ટ):

Medical management (મેડિકલ મેનેજમેન્ટ):

• Antithyroid drugs (એન્ટિથાયરોઇડ ડ્રગ્સ) – Carbimazole, PTU
• Beta blockers (બીટા બ્લોકર્સ)
• Radioactive iodine therapy (રેડિયોએક્ટિવ આયોડીન થેરાપી)
• Sedatives (સેડેટિવ્સ)

Surgical management (સર્જિકલ મેનેજમેન્ટ):

• Thyroidectomy (થાયરોઇડેક્ટોમિ)

7) Nursing Management (નર્સિંગ મેનેજમેન્ટ):

• Monitor vital signs (વાઇટલ સાઇન્સ મોનિટર)
• Provide calm environment (શાંતિપૂર્ણ વાતાવરણ આપવું)
• High calorie diet (હાઇ કેલોરી ડાયટ)
• Administer medications (મેડિકેશન આપવું)
• Eye care (આંખોની કાળજી)
• Encourage rest (રેસ્ટ પ્રોત્સાહિત કરવું)
• Monitor weight (વજન ચેક કરવું)

8) Complications (કોમ્પ્લીકેશન્સ):

• Thyroid storm (થાયરોઇડ સ્ટોર્મ)
• Heart failure (હાર્ટ ફેલ્યોર)
• Arrhythmias (અરિધ્મિયા)
• Severe weight loss (સિવિયર વેઇટ લોસ)
• Vision problems (વિઝન પ્રોબ્લેમ્સ)

9) Prevention (પ્રિવેન્શન):

• Regular check-up (રેગ્યુલર ચેકઅપ)
• Stress control (સ્ટ્રેસ કન્ટ્રોલ)
• Avoid smoking (સ્મોકિંગ ટાળો)
• Proper iodine intake (યોગ્ય આયોડીન)
• Follow treatment (ટ્રીટમેન્ટ ફોલો કરવું)

Q-5 Define following (any six) નીચેની વ્યાખ્યા લખો. (કોઇપણ છ) 12

a) Colostomy – કોલોસ્ટોમી

• કોલોસ્ટોમી એ એક સર્જિકલ પ્રક્રિયા છે જેમાં Large Intestine (કોલોન) ના એક ભાગને એબડોમન ની wall મા સ્ટોમા (ઓપનિંગ) બનાવવા આવે તેને કોલોસ્ટોમી કહેવામાં આવે છે.
• આ ઓપનિંગ દ્વારા સ્ટોમા સાથે જોડાયેલ પાઉચમા ફેકલ મેટર એટલે કે સ્ટૂલ ને બહાર કાઢવા માંટે ઉપયોગી છે.

b) Enuresis – એન્યુરેસીસ

• એનયુરેસીસ ને બેડવેટિંગ ( bedwetting) પણ કહેવામાં આવે છે.
• એન્યુરેસીસ એ એવી કન્ડિશન છે કે જેમાં કોઇપણ ચાઇલ્ડ એ પાંચ વર્ષની એજ બાદ પણ કે જે સમયે ચાઇલ્ડ ને એડીક્યુએટ બ્લાડર કંટ્રોલ એચીવ થવાનો સમય હોય તે સમયે પણ ચાઇલ્ડ એ ઇનવોલ્યુન્ટરી નાઇટ ટાઇમ એ યુરિનેટ કરે તો તેને એન્યુરેસીસ કહેવામાં આવે છે. એન્યુરેસીસ (બેડવેટિંગ) ને નાઇટટાઇમ ઇનકન્ટીનંસી પણ કહેવામાં આવે છે.

c) Pheochromocytoma – ફેક્રોમોસાઇટોમા

• ફિયોક્રોમોસાઇટોમાં એ Rarly થતી એડ્રીનલ ગ્લેન્ડની ટ્યુમર છે. pheocromocytoma ના કારણે ઘણા બધા અમાઉન્ટ મા epinephrine અને norepinephrine હોર્મોન એ રિલીઝ થાય છે કે જે હાર્ટરેટ ,metabolisam, બ્લડ પ્રેશરને મેઇન્ટેન કરવામાં અગત્યનો ભાગ ભજવે છે.ફિઓક્રોમોસાઇટોમાં એ ડાયગ્નોસીસ તથા ટ્રીટ ન થાય તો તે લાઈફ થ્રિએટનિંગ કન્ડિશન બની શકે છે.
• ફિઓક્રોમોસાયટોમાં એ ગમે તે એજમાં જોવા મળે છે પરંતુ મુખ્યત્વે તે middle age ( 40 થી 60 )માં વધુ પડતી જોવા મળે છે.

d) Hypokalemia – હાઇપોકેલેમીયા

• હાઇપોકેલેમિયા એ એવી મેટાબોલિક કન્ડિશન છે કે જેમાં નોર્મલ પોટેશિયમ કોન્સન્ટ્રેશન કરતા પોટેશિયમ નું કોન્સન્ટ્રેશન ઓછું થાય છે તેને હાઇપોકેલેમિયા કહેવામાં આવે છે.નોર્મલ પોટેશિયમ લેવલ 3.5 to 5.5 meq/liter છે.
• હાઇપોકેલેમિયા ની કન્ડિશનમાં પોટેશિયમ નું લેવલ 3.5 meq/liter કરતા ઓછું થાય છે.
• ( ઇન હાઇપોકેલેમીઆ પોટેશિયમ લેવધ ઇસ લેસ ધેન < 3.5meq/liter)

e) Osteoporosis – ઓસ્ટીયોપોરોસીસ

• Osteoporosis (ઓસ્ટીયોપોરોસિસ) એ એક skeletal disorder (સ્કેલેટલ ડિસઓર્ડર) છે જેમાં bone density (બોન ડેન્સિટી) ઘટી જાય છે અને bones (બોન્સ) વિક અને ફ્રેજાઇલ બની જાય છે. આ કન્ડિશનમાં બોનમાંથી minerals ઘટી જવાથી તે બ્રેક ડાઉન થવાના રિસ્કમાં આવી જાય છે : ખાસ કરીને hip (હિપ), spine (સ્પાઇન) અને wrist (રિસ્ટ) માં.
• બોન કેવી રીતે અફેક્ટ થાય છે?
• સામાન્ય રીતે બોન કન્ટીન્યુઅસ remodeling (રીમોડેલિંગ) ની પ્રોસેસ હેઠળ હોય છે – જેમાં જૂના બોન તૂટી જાય છે અને નવા બોન બને છે. પરંતુ Osteoporosis (ઓસ્ટીયોપોરોસિસ) માં:
• Bone resorption (બોન રિસોર્પ્શન) > Bone formation (બોન ફોર્મેશન)
  એટલે કે જૂના બોન તૂટી રહ્યા છે પણ નવા એટલી ઝડપથી નહિ બની રહ્યા, જેના કારણે બોન થીન અને વિક બને છે.

f) Cheyne stoke respiration – ચાઇન સ્ટોક રેસ્પિરેશન

• ચાઇન-સ્ટોક્સ રેસ્પિરેશન એ એક એબનોર્મલ શ્વાસ લેવાની મેથડ છે જેમાં બ્રિધીન્ગ ની ડેપ્થ અને રેટ એ ધીમે ધીમે વધે છે પછી ધીમે ધીમે ઘટે છે અને ત્યારબાદ થોડા સમય માટે બ્રિધીન્ગ બંધ (એપ્નિયા) થઇ જાય છે. આ સાઇકલ રેગ્યુલર્લી રિપીટ થાય છે અને સામાન્ય રીતે હાર્ટ ફેઇલ્યોર, બ્રેઇનની ઇન્જરી અથવા સિવ્યર ઇલનેસ માં જોવા મળે છે.

g) Autoclave – ઓટોકલેવ

• ઓટોકલેવ એ હોસ્પિટલ અને લેબોરેટરીમાં ઉપયોગ થતું સ્ટેરિલાઈઝેશન મશીન (machine) છે, જે high temperature અને high pressure વાળા વરાળ (steam) દ્વારા તમામ પ્રકારના microorganisms ને destroy કરે છે.
• આ મશીન moist heat sterilization ના સિદ્ધાંત (principle) પર કામ કરે છે. સામાન્ય રીતે તેમાં 121°C (250°F) તાપમાન અને 15 પાઉન્ડ દબાણ પર 15–30 મિનિટ સુધી વરાળ આપવામાં આવે છે. આ ગરમ વરાળ સાધનોમાં પ્રવેશીને બેક્ટેરિયા, વાયરસ, ફંગસ અને સ્પોરને સંપૂર્ણપણે નાશ કરે છે અને સામગ્રીને સ્ટેરાઇલ બનાવે છે.

ઓટોકલેવનો ઉપયોગ નીચેની જગ્યાએ થાય છે:

• હોસ્પિટલ
• ઓપરેશન થિયેટર
• લેબોરેટરી
• ડેન્ટલ ક્લિનિક

સ્ટેરિલાઇઝ કરવા માટે:

• સર્જિકલ સાધનો
• ડ્રેસિંગ મટીરીયલ
• ગ્લોવ્સ
• ગ્લાસવેર
• કલ્ચર મીડિયા

h) Pulmonary edema – પલ્મોનરી ઇડીમા

પલ્મોનરી એડીમા એ એવી કન્ડિશન છે જેમાં લંગ્સ,લંગ્સના એલ્વિઓલાઈ ની આજુબાજુ,અને ઇન્ટર્સ્ટિશિયલ Space માં excess ફ્લુઇડ નુ એક્યુમ્યુલેશન થાય છે અથવા ફ્લૂઇડ એ બિલ્ડ અપ થાય છે અને આ ફ્લૂઇડ એરસેક (એલ્વિઓલાઈ) માં કલેક્ટ થાય છે જેના કારણે બ્રિથિંગ ડિફીકલ્ટી, કફિંગ, વ્હિઝીંગ,તથા ફિડીંગ ડિફીકલ્ટીઝ જોવા મળે છે.

Q-6(A) Fill in the blanks – ખાલી જગ્યાઓ પુરો. 05

1.Glossitis is a inflammation of _ . ગ્લોસાઇટીસ એટલે _ નું ઈન્ફલામેશન. tongue(જીભ).

2.Diabetes insipidus is caused by _ deficiency. ડાયાબીટીસ ઈન્સીપીડસ _ ની ખામીથી થાય છે. ADH (Antidiuretic hormone) ADH હોર્મોન

3.GVHD full form is _. GVHD નું પુરૂ નામ _. Graft Versus Host Disease (ગ્રાફટ વર્સીસ હોસ્ટ ડીસીઝ).

4._ position is given after liver biopsy. __ પોઝીશન લીવર બાયોપ્સી પછી આપવામાં આવે છે. Right lateral position (રાઇટ લેટરલ પોઝીશન)

5.SLE full form is _ SLE નું પુરૂ નામ _. Systemic Lupus Erythematosus.

B) True or False – ખરા ખોટા જણાવો. 05

1.Steps of abdominal physical examination are…. Inspection, Percussion, Auscultation and palpation. અબ્ડોમીનલ એકઝામીનેશનનાં સ્ટેપ્સ … ઈન્સપેકશન, પર્કશન, અસ્કલ્ટેશન અને પાલ્પેશન છે. 👉 False (ખોટું)
✔ સાચો ક્રમ: Inspection → Auscultation → Percussion → Palpation

2.Types II DM is called insulin dependent diabetes mellitus. Types II DM ને insulin dependent diabetes mellitus કહેવામાં આવે છે. 👉 False (ખોટું)
✔ Type-I DM = Insulin dependent
✔ Type-II DM = Non-insulin dependent

3.Laennec’s cirrhosis is also called alcoholic cirrhosis. Laennec’s cirrhosis ને alcoholic cirrhosis પણ કહેવામાં આવે છે. 👉 True (ખરું)

4.ANA test is done to diagnose SLE. SLE નાં નિદાન માટે ANA રીપોર્ટ કરવામાં આવે છે.👉 True (ખરું)

5.Paradoxical breathing is a normal breathing pattern. પેરાડોકસીકલ બ્રીથીંગએ નોર્મલ બ્રીથીંગ પેટર્ન છે.👉 False (ખોટું)
✔ Paradoxical breathing = Abnormal breathing pattern

(C) Match the following – નીચેના જોડકા જોડો.

A B

1.Appendicitis – એપેન્ડીસાઈટીસ A.Meningitis – મેનીન્જાઇટીસ

2.Nuchal rigidity – નકલ રિજીડિટી B.Mcburney’s point – મેકબર્નીસ પોઇન્ટ

3.Renal stone – રિનલ સ્ટોન C.Inj. Manitol – મેનીટોલ ઇન્જેક્શન

4.Cerebral edema – સેરેબ્રલ ઇડિમા D.Blood in pleura – પ્લુરા માં બ્લડ

5.Hemothorax – હિમોથોરેક્સ E.Urolithiasis – યુરોલીથીયાસીસ

Correct Answer :

A	Correct Match (B)
1. Appendicitis (એપેન્ડીસાઈટીસ)	B. McBurney’s point
2. Nuchal rigidity (નકલ રિજીડિટી)	A. Meningitis
3. Renal stone (રિનલ સ્ટોન)	E. Urolithiasis
4. Cerebral edema (સેરેબ્રલ ઇડિમા)	C. Inj. Mannitol
5. Hemothorax (હિમોથોરેક્સ)	D. Blood in pleura