યુનિટ – 4

કોમન ઈમરજન્સી ડ્રગ્સ

(1) મિથારજીન

ડોઝ

• મિથારજીન 0.1 થી 0.2 mg થર્ડ સ્ટેજ લેબર પેઇન્સ ½ થી 1 cc I/M આ દવા ટેબલેટના રૂપે 0.125 mg ની ટેબલેટ તેમજ 0.2 mg ના ઇન્જેક્શન એમપ્યુલ મળે છે.

કોન્ટ્રાઇન્ડીકેશન

• આ દવા જ્યારે યુટરસ ફુલ ટર્મ માં હોય. લેબરના પહેલા સ્ટેજમાં યુટેરાઇન ઇનેર્સીયા હોય. સેકન્ડરી ઇનર્સીયા કન્ડીશનમાં કોન્ટ્રેક્શનમાં વીક હોવાથી એ લેબર પેઇન શરૂ થવા છતાં પ્રોગ્રેસ જોવા મળતો નથી આ બધી કન્ડીશનમાં વપરાતી નથી.

(2) ઓક્સીટોસીન અથવા સીંટોસીનોન

ડોઝ

• ઇન્જેક્શન : 5 % ગ્લુકોઝમાં સીંટોસીનોન 2 થી 5 યુનિટ ભેળવી ડ્રીપ આપવામાં આવે છે. આ ડ્રીપ દર મીનીટે 5 થી 8 ડ્રોપ્સ જાય તે રીતે એડજસ્ટ કરાય છે. આ દરમ્યાન ફીટલ હાર્ટ રેઇટ અને કોન્ટ્રેક્શન બરોબર વોચ કરવા જોઇએ. થર્ડ સ્ટેજ લેબર વખતે અને પરપેરીયમ જેવી કન્ડીશન વખતે યોગ્ય રીઝલ્ટ મેળવવા 5 to 10 યુનિટ I/M અથવા 5 યુનિટ I/V સ્લોલી આપવું.
• આનાથી લેબર સ્ટીમ્યુલેટ થાય છે. થર્ડ સ્ટેજ પુરૂ થાય ત્યાં સુધી ડ્રીપ ચાલુ રાખવામાં આવે છે.

(૩) પ્રોજેસ્ટેરોન

ડોઝ

• પ્રોજેસ્ટરોન I/M ડોઝ : 2 થી 20 mg.
• પ્રોજેસ્ટરોન ટેબલેટ : 25 થી 100 mg ઓરલી.

(4) એન્ટીબાયોટીક ડ્રગ્સ

એન્ટીબાયોટીક ડ્રગ્સ આપતા પહેલા નીચેના મુદાઓ ધ્યાનમાં રાખવા જરૂરી છે.

• (1) પેશન્ટની એજ
• (2) રીનલ અને હીપેટિક ફંકશન
• (3) એન્ટિબાયોટિક એલર્જીક કન્ડિશન
• (4) પેશન્ટની કમ્પ્લેન
• (5) સીવિયારિટી ઓફ ઇન્ફેક્શન
• (6) ફિમેલ પ્રેગનન્ટ અથવા કોન્ટ્રાસેપ્ટીવ પીલ્સ લેતી હોય. એટલે ફિમેલ પ્રેગનન્ટ હોય અથવા તો ફેમિલી પ્લાનિંગની કોન્ટ્રાસેપ્ટીવ પિલ્સ આવે છે. તે લેતી હોય આ દરેક માહિતી ધ્યાનમાં લઇને એન્ટીબાયોટિક આપવામાં આવે છે.

નેરો સ્પેક્ટ્રમ એન્ટીબાયોટિક ડ્રગ્સ

(A) પેનીસીલીન ડ્રગ્સ

• આ ડ્રગ્સ તે નેરો સ્પેક્ટ્રમ એન્ટીબાયોટિક ડ્રગ્સ છે. એટલે કે લોઅર એન્ટીબાયોટિક છે.
• આ ડ્રગ્સ મોલ્ડ નામના બેક્ટેરિયા બનાવે છે.
• તેની શોધ ફ્લેમીંગ એલેક્ઝાંડરે કરી હતી. ખાસ કરીને આ ડ્રગ બેક્ટેરિયાનો નાશ કરવાનો ગુણ ધરાવે છે.
• આ પેનિસિલિન ડ્રગ્સ તે ખાસ કરીને ઇન્જેક્શન મારફતે આપવામાં આવે છે. તેમજ તે જુદા જુદા સ્વરૂપમાં પણ મળે છે.
• જેમ કે સીરપ, ટેબલેટ, ઇન્જેક્શન અને ઓઇન્ટમેન્ટ આ બધા માઉથ, I/M, I/V દ્વારા તથા લોકલ એપ્લિકેશન તરીકે વાપરી શકાય છે.

વેરીયસ ડ્રગ્સ એન્ડ ડોઝ

(1) સ્ટ્રેપ્ટો પેનિસિલિન (S.P.)

ડોઝ

• ½ થી 2 gm I/M ડેઇલી.

(2) પ્રોકેન પેનિસિલિન ફોર્ટીફાઇડ (P.P.F)

ડોઝ

• 4 થી 8 લાખ I/M ઓન્લી/દિવસ.

(3) ક્રિસ્ટલાઇન (બેન્ઝાઇલ) પેનિસિલિન (C.P.)

ડોઝ

• 5 થી 30 લાખ યુનિટ 6 કલાકે I/M અથવા I/V.

(4) બેન્ઝાડ્રાઇન પેનિસિલિન (પેનીડ્યુરા)

ડોઝ

• 450 mg ઓરલી 6 થી 8 કલાકે અથવા
• 250 mg થી 1 gm, I/M ઇન્જેક્શન.

હાયર એન્ટિબાયોટિક ડ્રગ્સ અથવા બ્રોડ સ્પેક્ટ્રમ એન્ટિબાયોટિક ડ્રગ્સ

(1) એમ્પીસિલિન (પેનબ્રીટીન)

ડોઝ

• 250 થી 500 mg કલાકે ઓરલી અથવા I/M અથવા I/V.

(2) એમોક્સીસિલિન (એમોક્સીલ)

ડોઝ

• 250 થી 500 mg કલાકે ઓરલી અથવા I/M અથવા I/V.

(3) પિવામ્પસિલિન (પોન્ડોસિલિન)

ડોઝ

• 500 mg 12 કલાકે ઓરલી

(B) એરીથ્રોમાયસીન

એરીથ્રોમાયસીન (એરીસેન, એરીથ્રોસાઇન)

ડોઝ

• 250 થી 500 mg ઓરલી 6 કલાકે અને 100 mg I/M 4 થી 8 કલાકે અથવા 300 mg I/V સ્લો (ધીમેથી) 6 કલાકે આપવું.

(C) ટેટ્રાસાયક્લીન

(1) ટેટ્રાસાયક્લીન

ડોઝ

• 250 mg 6 કલાકે ઓરલી અથવા 100 mg I/M 8 કલાકે.

(2) ઓક્સીટેટ્રાસાયક્લીન (ટેરામાયસીન)

ડોઝ

• 250 mg 6 કલાકે અથવા 100 mg I/M 8 કલાકે

(3) ડિમેક્લોસાયક્લીન (લીડરમાયસીન)

ડોઝ

• 300 mg 12 કલાકે ઓરલી

(4) ડોક્સીસાયક્લીન (વિબ્રામાયસીન)

ડોઝ

• 100 mg ઓરલી ડેઇલી

(5) મિનોસાયક્લીન (મિબોસીન)

ડોઝ

• 200 mg ઓરલી ડેઇલી

અધર એન્ટિબાયોટિક ડ્રગ્સ

(A) ક્લોરામફેનિકોલ (ક્લોરોમાયસેટીન)

ડોઝ

• 500 mg 6 કલાકે ઓરલી
• 1 gm 6 થી 8 કલાકે I/M અથવા I/V દ્વારા સ્લોલી

વિડારાબાઇન (વિરા – A)

ડોઝ

• 10 mg 1 kg બોડી વેઇટ બાય સ્લો I/V ઇનફ્યુઝન ડેઇલી.

એન્ટી હીસ્ટામીન્સ ડ્રગ્સ

વેરીયસ ડ્રગ્સ એન્ડ ડોઝ

(1) ક્લોરફિનેરામાઇન (પિરીટોન)

ડોઝ

• 4 થી 16 mg ઓરલી.

(2) એવીલ

ડોઝ

• 10 થી 25 mg ઓરલી અથવા I/M.

(3) મેપ્રામાઇન (એન્થીસેન)

ડોઝ

• 50 થી 100 mg ઓરલી.

(4) ડાયફેનહાઇડ્રામાઇન (બેનાડ્રાઇલ)

ડોઝ

• 25 થી 75 mg ઓરલી.

(5) પ્રોમેથાઝાઇન (ફિનારગન)

ડોઝ

• 25 થી 50 mg ઓરલી પર દિવસ.

(6) સાયક્લીઝાઇન (મરઝાઇન)

ડોઝ

• 25 થી 50 mg ઓરલી.

(7) એન્ટાઝોલીન હાઇડ્રોક્લોરાઇડ (એન્ટીસ્ટીન, ડીબીસ્ટીન)

ડોઝ

• 50 થી 100 mg ઓરલી.

(8) ફિનીન્ડામાઇન ટેરેટ (થેફોરીન)

ડોઝ

• 25 થી 50 mg ઓરલી.

(9) પ્રોમેથાઝાઇન થિયોક્લેટ (એવોમાઇન)

ડોઝ

• 25 થી 50 mg ઓરલી

(10) ડાયમેનહાઇડ્રીનેટ (ડ્રામામાઇન)

ડોઝ

• 25 થી 50 mg ઓરલી

(11) ટ્રાયપ્રોલીડીન હાઇડ્રોક્લોરાઇડ (એક્ટીડીલ)

ડોઝ

• 50 થી 75 mg ડેઇલી ઓરલી ઇન ડિવાઇડેડ ડોઝ

એન્ટી મલેરિયલ ડ્રગ્સ

વેરીયસ ડ્રગ્સ એન્ડ ડોઝ

(1) ક્લોરોક્વીનાઇન ફોસ્ફેટ

ડોઝ

• પ્રોફાયલેક્ટીક ડોઝ : 400 mg ઓરલી વિકલી(અઠવાડિયા)
• થેરાપ્યુટીક ડોઝ :1st 600 mg ત્યારબાદ 300 mg ડેઇલી.

નિવાક્વીનાઇન : ડોઝ ઉપર પ્રમાણે

(2) ક્વીનાઇન ડ્રગ્સ

• (1) 1st દિવસ : 600 mg I/V 4 કલાકે.
• (2) 2nd દિવસ : 600 mg 12 કલાકે જે સ્લાઇડમાં ડાલ્યુટ કરીને IV ધીમેથી આપવામાં આવે છે.
• (3) ત્યારબાદ 3rd દિવસથી 600 mg ડેઇલી 1 ટેબલેટ ઓરલી ક્વીનાઇન ત્રણ દિવસ આપવી.

(4) પ્રીમાક્વીનાઇન ડ્રગ્સ

ડોઝ

• આ ડ્રગ્સ 15 mg ડેઇલી ઓરલી બે અઠવાડિયા સુધી આપવામાં આવે છે.

અધર ડ્રગ્સ ફોર ડાયાબિટીસ મલાઈટસ

ડ્રગ્સ એન્ડ ડોઝ

(1) તોલ્બ્યુટામાઇન

ડોઝ

• 1.5 થી 3 gm ડેઇલી ઓરલી ટેબલેટ.

(2) ફેન્ફોર્મીન

• ડોઝ ડિસીઝની સિવીયારીટી પ્રમાણે.

એન્ટી એનેમિક ડ્રગ્સ

ડ્રગ્સ ફોર આર્યન ડેફીસીયન્સી એનિમીયા

ડ્રગ્સ એન્ડ ડોઝ (આર્યન ઓરલી)

(1) ફેરસ સલ્ફેટ (ફિયોસ્પાન)

ડોઝ

• 200 mg OD અથવા BD ઓરલી ટેબલેટ અથવા લિક્વીડ.

(2) ફેરસ ગ્લુકોનેટ (ફરગોન)

ડોઝ

• 600 mg ડેઇલી ઓરલી ટેબલેટ અથવા લિક્વીડ.

કેર ઓફ મેડિસીન કબાટ અને ડ્રગ્સ

• દરેક વોર્ડમાં ડ્રગ્સ રાખવા માટે કબાટની વ્યવસ્થા હોવી જોઇએ, જેમાં બધી દવા સ્ટોર કરી શકાય અને પ્રિઝર્વ કરી શકાય.
• મેડિસીન કબાટ શક્ય હોય ત્યાં સુધી અલગ રૂમમાં હોવો જોઇએ. આ રૂમ નર્સ રૂમની નજીક હોવો જોઇએ.
• મેડિસીન રૂમમાં રનિંગ વોટર તથા સીન્કની વ્યવસ્થા હોવી જોઇએ.
• રૂમમાં એડીક્વેટ લાઇટીંગ હોવું જોઇએ. જેથી ડ્રગ્સ નું લેબલ બરાબર વાંચી શકાય.
• મિક્ચર, ટેબલેટ, કેપ્સ્યુલ, પાવડર, ઓઇન્ટમેન્ટ, વગેરે માટે અલગ અલગ કમ્પાર્ટમેન્ટની વ્યવસ્થા હોવી જોઇએ. ડ્રગ્સને તેના ગ્રુપ અનુસાર પણ ગોઠવી શકાય છે.
• એક્સટર્નલ ઉપયોગમાં વપરાતી દવાઓ અલગ રાખવી જોઇએ.
• કબાટના ખાના સાંકડા રાખવા જોઇએ. જેથી એક ખાનામાં ફક્ત બે હરોળમાં ડ્રગ્સ બોટલ મુકી શકાય.
• દવાની બોટલની આલ્ફાબેટીકલી ગોઠવણ કરવી. બને ત્યાં સુધી દરેક બોટલની સમાન સાઇઝ રાખવી જોઇએ. આમ કરવાથી ડ્રગ્સનું સહેલાઈથી હેન્ડલિંગ થઇ જાય છે.
• ઝેરી દવાનો કબાટ અલગ રાખવો અને હેન્ડલિંગ સીનીયર સ્ટાફ નર્સ દ્વારા જ થવું જોઇએ. ઝેરી દવાઓની ગણતરી માટે અલગ રજીસ્ટર મેન્ટેન કરવું.
• લિક્વીડ મેડિસીનમાં આલ્કોહોલ પ્રિપેરેશન જો ખુલ્લી રહી જાય તો તેનું ઇવાપોરેશન (બાષ્પીભવન) થઇ જાય છે. ટેબલેટ્સને પણ હવામાં ખુલ્લી રાખવી જોઇએ નહી.
• દરેક બોટલને ચોખ્ખું અને સ્વચ્છ લેબલ હોવું જોઇએ.
• જો દવાના કલર કે ગંધમાં કોઈ ફેરફાર જોવા મળે તો દવા સ્ટોરમાં પાછી મોકલી આપવી કે તેનો યોગ્ય રીતે નિકાલ કરવો જોઇએ.
• અમુક ડ્રગ્સને તેના પ્રિઝર્વેશન માટે રેફ્રિજરેટરમાં રાખવી પડે છે. દા.ત. વેક્સિન, સીરમ વગેરે.
• ઇમરજન્સી ડ્રગ્સની એક અલગ ટ્રે બનાવીને રાખવી જોઇએ, જેથી જરૂર પડે ત્યારે તે તુરત જ મળી શકે.
• જો પેશન્ટને ડ્રગ્સ ધરે સાથે લઇ જવા માટે આપવાની હોય તો તેને પુરી સમજણ આપવી જોઇએ.
• ડ્રગ્સનું જરૂર પુરતું જ ઇન્ડેટ કરવું જોઇએ.
• મેડિસીન કબાટને ચોખ્ખો અને સ્વચ્છ રાખવો જોઇએ.
• મેડિસીન કબાટ લોક હોવો જોઇએ. તેની ચાવી જવાબદાર વ્યક્તિ પાસે હોવી જોઇએ
• વધુ પડતી ગરમી, ભેજ વગેરે જગ્યાએથી મેડિસીન કબાટને દુર રાખવો જોઇએ. જેથી મેડિસીનની કેમિકલ પ્રોપર્ટીઝ ચેન્જ ન થઇ જાય.
• રેગ્યુલર ઇન્ટરવલમાં ડ્રગ્સનો સ્ટોક ચેક થતો રહેવો જોઇએ.
• ડ્રગ્સનો રેકોર્ડ યોગ્ય રીતે જાળવી રાખવો જોઇએ.
• ડ્રગ્સ ઓફ મેન્યુફેકચર્ડ & એક્સપાયર્ડ તારીખ, બેચ નંબર ચેક કરતા રહેવું જોઈએ.
• મલ્ટી ડોઝ વાયલને યોગ્ય રીતે હેન્ડલ કરવી અને ઓરીજનલ લેબલ તેનું જાળવી રાખવુ.