1) Give the full form of DM. Define the DM. (DM નું ફુલ ફોર્મ આપો તથા DM ને વ્યાખ્યાયિત કરો.)
Full form of DM IS DIABETES MALLITUS.( DM નું ફુલ ફોર્મ ડાયાબિટીસ મલાઇટસ છે).
ડાયાબીટીસ મલાઇટસ એ ક્રોનિક મેટાબોલીક ડિસઓર્ડર છે કે જેમા કાર્બોહાઈડ્રેટ ,પ્રોટીન ,તથા લિપિડના મેટાબોલીઝમ માં impairment આવે છે. મુખ્યત્વે કાર્બોહાઈડ્રેટ નુ મેટાબોલોઝમ અલ્ટર થાય છે.
ડાયાબીટીસ એ એવી કન્ડિશન છે કે જેમાં વ્યક્તિના બોડી નું બ્લડ ગ્લુકોઝ લેવલ increase (Hyperglycemia) થાય છે .
તે મુખ્યત્વે જો બોડી એ પૂરતા પ્રમાણમાં insulin produce ન કરી શકતી હોય અથવા સેલ એ ઇન્સ્યુલિન ને એડીકવેટ અમાઉન્ટ માં રિસ્પોન્સ ન આપતા હોય તેથી ગ્લુકોઝ નું મેટાબોલીઝમ નોર્મલ થઈ શકતુ નથી જેના લીધે ડાયાબિટીસ મલાઈટસ જેવી કન્ડિશન થાય છે.
IN DIABETES MALLITUS 3 ‘P’ SYMPTOMS
P : POLYURIA ( FREQUENT URINATION : વારંવાર યુરિનેસન માટે જવું.),
હાઈપોગ્લાઈસેમિયા એ એવી કન્ડિશન છે કે જેમાં બ્લડ ગ્લુકોઝ લેવલ એ નોર્મલ level કરતાં ઓછું થાય છે આ કન્ડિશનને હાઇપોગ્લાઈસેમિયા કહેવામાં આવે છે.
Normal blood glucose level is 60- 120 mg/dl.
In hypoglycemia blood glucose level is less than 60 mg/dl
3) Define hyperglycemia or diabetic ketoacidosis( DKA). (હાઈપરગ્લાઇસેમિયા તથા ડાયાબિટીસ કીટોએસીડોસીસ ને વ્યાખ્યાયિત કરો.)
હાઈપરગ્લાયસીમિયા એ એવી કન્ડિશન છે કે જેમાં બ્લડ ગ્લુકોઝ લેવલ એ નોર્મલ બોડી ગ્લુકોઝ લેવલ કરતા ઇન્ક્રીઝ થાય છે.
ડાયાબીટીક કીટોએસીડોસીસ એ ડાયાબિટીસ મલાઈટસ ની લાઈફ થ્રિએટનિંગ કોમ્પ્લિકેશન છે.
ડાયાબિટીક કીટોએસીડોસીસ એ મુખ્યત્વે ઇન્સ્યુલિનના absence ના કારણે અથવા ઇન્સ્યુલિનના અપૂરતા પ્રમાણમાં બોડીમાં હોવાના કારણે જોવા મળે છે.
તેના કારણે કાર્બોહાઈડ્રેટ, પ્રોટીન, તથા ફેટના મેટાબોલીઝમ મા impairment જોવા મળે મળે છે. આ કન્ડિશન મા ઇન્સ્યુલીન ની ગેરહાજરી ના લીધે ગ્લુકોઝ ને બદલે ફેટ નુ મેટાબોલીઝમ થાય છે અને વેસ્ટ સ્વરૂપે વધારાના કિટોન બોડી બ્લડ મા રીલીઝ થાય છે જે બોડી માં બ્રેઇન ને ડેમેજ કરે છે.
ડાયાબીટીક કીટોએસીડોસીસ એ ઇમરજન્સી કન્ડિશન છે કે જેને તાત્કાલિક treat કરવી જોઈએ.
Normal blood glucose level is 60- 120mg /dl.
In hyperglycemia blood glucose level is greater than 125 mg / dl.
4) Define Diabetic Nephropathy. (ડાયાબિટીક નેફ્રોપથી ને વ્યાખ્યાયિત કરો.)
ડાયાબીટીકનેફ્રોપથી અથવા રીનલ ડીઝીઝ એ મુખ્યત્વે ડાયાબિટીસ ના લીધે માઈક્રો વાસક્યુલર ચેન્જીસ ના કોમ્પ્લિકેશન તરીકે જોવા મળે છે અને તેમા મુખ્યત્વે કિડનીમા ચેન્જીસ જોવા મળે છે.
ડાયાબીટીકન્યુરોપથી એ ડીઝિઝ નુ ગ્રુપ છે કે જેમાં બધા જ પ્રકારની nerve ને અફેક્ટ થાય છે જેમ કે એનાટોમિક nerve, સ્પાઇનલ nerve, મોટર nerve વગેરે અને આ પ્રોબ્લેમ એ મુખ્યત્વે affected nerve cell location ઉપર આધાર રાખે છે.
ડાયાબિટીસ ના નર્વસ સિસ્ટમ પર થતા કોમ્પલીકેશન ને ડાયાબિટીસ ન્યૂરોપથી કહેવાય છે.
હયુમન બિઇંગ ના neck મા ચાર પેરાથાઇરોઇડ ગ્લેન્ડસ આવેલી હોય છે.
આ ગ્લેન્ડસ oval shape ની હોય છે .
જે પેરાથાઇરોઇડ હોર્મોન નુ પ્રોડક્શન કરે છે કે જે હોર્મોન એ બ્લડ મા કેલ્શિયમ નુ લેવલ મેઇન્ટેન રાખે છે.
પરંતુ જ્યારે આ parathyroid gland એ બોડી અને બ્લડ stream માં પેરાથાઈરોઈડ હોર્મોન નું વધુ પ્રમાણમાં secretion કરે ત્યારે હાયપર પેરાથાઈરોઈડિઝમની કન્ડિશન ઉત્પન્ન થાય છે.
10) Define hypoparathyroidism (હાઇપોપેરાથાઈરોડિઝમ ને વ્યાખ્યાયિત કરો.)
હાઇપોપેરાથાઈરોડિઝમ એ એક parathyroid gland ની ડીસઓર્ડર છે .
હાઇપોપેરાથાઇરોડીઝમ એ પેરાથાઈરોઈડની હોર્મોન ની ડેફિશયન્સીના કારણે જોવા મળે છે.
તેના કારણે બ્લડમાં ફોસ્ફેટનું અમાઉન્ટ elevate થાય છે અને કેલ્શિયમ નું અમાઉન્ટ ઓછું જોવા મળે છે.
11) Define thyroiditis ( થાઇરોઈડાયટીસ ને વ્યાખ્યાયિત કરો.)
થાઇરોઈડ ગ્લેન્ડ મા ઇન્ફેક્શન તથા inflammation ને થાઈરોઈડાઇટીસ કહેવામાં આવે છે.
acute suppurative painful thyroiditis.
subacute thyroiditis.
cronic thyroiditis (hashimoto’s disease).
lymphocytic. વગેરે તેના Types જોવા મળે છે.
12) Define Addition’s disease .(એડિસન ડીઝીસ ને વ્યાખ્યાયિત કરો.)
એડિસન્સ ડીસીસ એ rare પરંતુ ક્રોનિક disease છે.
તે Adrenal gland ની insufficiency ના કારણે જોવા મળે છે તે મુખ્યત્વે એડ્રિનલ ગ્લેન્ડ ના હોર્મોનના ( glucocorticoids/mineralocorticoid) inadequate secretion ના કારણે જોવા મળે છે.
13) Define Chusing’s syndrome .(કુસીંગ સિન્ડ્રોમ ને વ્યાખ્યાયિત કરો.)
કુશિંગ સિન્ડ્રોમ એ એક એન્ડોક્રાઈન ડીસઓર્ડર છે.
જે મુખ્યત્વે એડ્રિનલ ગ્લેન્ડના એક્સેસિવ સિક્રીશન ના કારણે જોવા મળે છે.
14) Define Pheochromocytoma. (ફીઓક્રોમોસાઈટોમા ને વ્યાખ્યાયિત કરો.)
ફીઓક્રોમોસાઈટોમાં એ એડ્રીનલ ગ્લેન્ડના ટીશ્યુસની ટ્યુમર છે.
તેના કારણે Excessive અમાઉન્ટ મા epinephrine અને norepinephrine હોર્મોન released થાય છે, જે હાર્ટ રેટ, મેટાબોલીઝમ, તથા બ્લડ પ્રેશર ને elevate કરે છે.
15) Define diabetes insipidus.(ડાયાબિટીસ ઇનસીપીડસ ને વ્યાખ્યાયિત કરો.)
ડાયાબિટીસ ઇનસીપીડસ એ પીચ્યુટરી ગ્લેન્ડ ના પોસ્ટિરીયર લોબ ના ડિસઓર્ડર ના કારણે જોવા મળે છે.
જેમા વાઝોપ્રેસિન (Vasopressin) (એન્ટિડાયુરેટિક હોર્મોન) ઓછા પ્રમાણમાં Secrete થાય છે. તેના કારણે પોલીડિપ્સિયા (Polydipsia) અને પોલીયુરીયા (Polyuria) જેવી કન્ડિશન જોવા મળે છે અને બોડી માંથી એક્સેસિવ અમાઉન્ટ મા urine excrete થાય છે.
16) Define Hypopituitarism.(હાઇપોપીચ્યુટરીઝમ ને વ્યાખ્યાયિત કરો.)
હાઇપોપીચ્યુટરીઝમ એવી કન્ડિશન છે કે જેમાં pituitary ગ્લેન્ડ એ તેના હોર્મોન નું secretion એ પૂરતા પ્રમાણમાં કરતું નથી.
17) Define Acromegaly.(એક્રોમેગાલિ ને વ્યાખ્યાયિત કરો.)
એક્રોમેગાલિ એ લાંબા સમયની કન્ડિશન છે કે જેમાં ગ્રોથ હોર્મોનનું ખૂબ વધુ પ્રમાણમાં secrete થાય છે અને તેના કારણે બોડી ટીશ્યુસ અને બોડી એ લાર્જ થાય છે.
17) Define Gigantism.(જાઇગેન્ટીઝમ ને વ્યાખ્યાયિત કરો.)
જાઇગેન્ટીઝમ એ એબનોર્મલી રીતે બોડી નો ગ્રોથ નોર્મલ કરતા વધારે થાય છે. મુખ્યત્વે childhood સમય દરમિયાન ગ્રોથ હોર્મોનના એક્સેસિવ secretion ના કારણે હોય છે. બોન ના ગ્રોથ પ્લેટ ના ક્લોઝ થવા પહેલા ગ્રોથ હોર્મોન નુ secretion વધારે થવાથી બાળકો મા જોવા મળે છે.
પિટ્યુટરી ગ્લેન્ડ ટ્યુમર એ એવી કન્ડિશન છે કે જેમાં એબનોર્મલ અને અનકંટ્રોલેબલ cell ગ્રોથ પીચ્યુટરી ગ્લેન્ડ મા થાય અને ટ્યુમર નુ ફોર્મેશન કરે છે. જેના લીધે તેના ફંક્શન મા ડિસ્ટર્બન્સ જોવા મળે છે.
1) Explain the diabetes malitus .(ડાયાબિટીસ મલાઈટસ ને વર્ણવો.)
ડાયાબીટીસ એ ક્રોનીક metabolic ડિસઓર્ડર છે. જેમા કાર્બોહાઇડ્રેટ, પ્રોટીન તથા લિપિડ metabolism નુ impairment થાય છે. મુખ્યત્વે કાર્બોહાઇડ્રેટ ના મેટાબોલીઝમ માં ચેન્જ જોવા મળે છે.
ડાયાબિટીસ એ metabolic disorder નુ ગ્રુપ છે કે જેમાં પર્સન ના બ્લડ સુગરનુ હાઈ લેવલ જોવા મળે છે. આ મુખ્યત્વે બોડીમાં ઇન્સ્યુલિન secretion નોર્મલ કરતાં ઑછું હોય તથા ઇન્સ્યુલિનના action મા કોઈ ઇમ્પેરમેન્ટ હોય તો body માં હાઈ બ્લડ સુગર લેવલ એ જોવા મળે છે.
આ એવા પ્રકારનું ડાયાબિટીસ મલાઈટસ છે કે જેમાં બોડી માં રહેલા pancreatic beta cell કે જે ઇન્સ્યુલિનનું પ્રોડક્શન કરવા માટે જવાબદાર હોય તે કોઈ પણ કારણોસર કે autoimmune disease ના કારણે destroy થયા હોય તેના કારણે ઇન્સ્યુલિનની ટોટલી ડેફિશયન્સી જોવા મળે છે.
આમાં ઇન્સ્યુલિનની ટોટલી ડેફિશયન્સી હોવાના કારણે ઇન્સ્યુલિન એ ઇન્જેક્શન દ્વારા લેવામાં આવે છે.
આ પ્રકારનું ડાયાબિટીસ એ મુખ્યત્વે 30 વર્ષની age પહેલા જોવા મળે છે.
ટાઈપ ટુ પ્રકારના ડાયાબીટીસ એ મુખ્યત્વે ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટ હોય છે અથવા તો ઇન્સ્યુલિન ની deficiency થવાના કારણે જોવા મળે છે કે જેમાં pancreatic cell Adequate અમાઉન્ટમાં ઇન્સ્યુલિનનું પ્રોડક્શન કરે છેપણ body cells તેનો Properly Use કરી શકતું નથી, જેના કારણે Bloodમાં Sugar નું Level વધે છે.
આ પ્રકારનું ડાયાબીટીસ એ મુખ્યત્વે proper ડાયટ લેવાના કારણે, એક્સરસાઇઝ કરવાના કારણે ,તથા લાઈફ સ્ટાઈલમાં ચેન્જીસ કરી અને ફિઝિકલ એક્ટિવિટીની ઇન્ક્રીઝ કરી આ ડાયાબિટીસ થતું પ્રિવેન્ટ કરી શકાય છે.
આ પ્રકારનું ડાયાબીટીસ એ મુખ્યત્વે 30 વર્ષની ઉંમર બાદ જ જોવા મળે છે. તેથી તેને adult onset diabetes malitus પણ કહેવામાં આવે છે.
જો ઉપરોક્ત રીતે પણ ડાયાબિટીસ એ ટ્રીટ ન થાય તો ઓરલી હાઇપોગ્લાયસેમિક એજન્ટ પણ લેવામાં આવે છે.
આ ટેસ્ટ એ ઓછામા ઓછા આઠ કલાક કંઈ પણ ખાધા પીધા વગર કરવામાં આવે છે.
બ્લડ મા સુગર ની નોર્મલ વેલ્યુ એ 110 mg/dl (મિલિગ્રામ પર ડેશીલેટર) કરતાં ઓછી હોવી જોઈએ.
જો ફાસ્ટિંગ બ્લડ ગ્લુકોઝ નુ લેવલ એ 125 mg/dl (મિલિગ્રામ પર ડેશીલેટર) કરતા વધુ આવેલું હોય તો તેને ડાયાબિટીસ તરીકે ડાયગ્નોસીસ કરવામા આવે છે.
2)Random blood sugar ( RBS )
આમાં સેમ્પલ ગમે ત્યારે લેવામાં આવે છે તેમાં કોઈ પણ પ્રીપરેશન કરવાની જરૂરિયાત નથી.
જો રેન્ડમ બ્લડ ગ્લુકોઝ એ 200mg/dl મિલિગ્રામ પરડેશીલેટર કરતાં વધુ હોય તો તે ડાયાબિટીસ તરીકે ઇન્ડિકેટ કરવામા આવે છે.
3)PP2bs( post prandial blood sugar )
આ ટેસ્ટ એ ફુલ meal લીધા બાદ 2 hour બાદ કરવામાં આવે છે.
સામાન્ય રીતે બ્લડ ગ્લુકોઝ લેવલ એ જમ્યાના બે કલાક પછી બ્લડ મા ગ્લુકોઝ પિક લેવલ મા આવી જાય છે પરંતુ જો કોઈ પણ smocking અથવા caffeine પદાર્થનું drinking કરેલું હોય તો તેમાં અલ્ટ્રેશન જોવા મળે છે.
3)glycosylated HB .
આમાં કેટલા અમાઉન્ટ માં ગ્લુકોઝ એ બ્લડ ના મોલેક્યુલ સાથે અટેચ છે તે અસેસ કરવા માટે આ ટેસ્ટ કરવામાં આવે છે.
4)glycosylated Albumin:
સામાન્ય રીતે ગ્લુકોઝ એ આલ્બ્યુમીન સાથે અટેચ હોય છે તેથી ગ્લાયકોસીલેટેડ albumin એ એવરેજ ગ્લુકોઝ લેવલ assess કરવા માટે યુઝ થાય છે.
5) oral glucose tolerance test.(gtt)
આમાં પેશન્ટની ત્રણ દિવસ સુધી 150 મિલિગ્રામ કાર્બોહાઇડ્રેટ પ્રોવાઇડ કરવામાં આવે છે .
ત્યારબાદ પેશન્ટનું fasting બ્લડ ગ્લુકોઝ લેવલ ચેક કરવામાં આવે છે.
ત્યારબાદ ક્લાઈન્ટની 75 ગ્રામ ગ્લુકોઝ એ ડ્રીંક કરવા માટે આપવામાં આવે છે ત્યારબાદ પેશન્ટનું glucose ટોલરન્સ લેવલ ચેક કરવામાં આવે છે.
7)ketonuria :
જો યુરીનમાં ketone આવતા હોય તો તે body એ fat નુ energy નાં સોર્સ તરીકે યુઝ કરે તે ઇંડિકેટ થાય છે.
8)proteinuria:
જો urine મા પ્રોટીન પ્રેઝન્ટ હોય તો પ્રોટીન એ એનર્જી ના મેજર તરીકે યુઝ થાય તે ઇંડિકેટ થાય છે.
9)serum lipid profile.
10)serum BUN.
11)serum creatinine. વગેરે ટેસ્ટ કરવામાં આવે છે.
3) Explain the management of diabetes malitus.(ડાયાબીટીસ મલાઇટસ નું મેનેજમેન્ટ લખો.)
overall principle of management
હાઇપરગ્લાઇસેમિયા ના symptom ને એલિમિનેટ કરવા.
ડાયાબિટીસ મલાઈટસ ના માઇક્રોવાઇરસ તથા macrovascular કોમ્પ્લીકેશન ને reduce કરવા.
બ્લડ ગ્લુકોઝ લેવલને reduce કરવુ.
પેશન્ટ એ પોસિબલ હોય ત્યાં સુધીની નોર્મલ લાઈફ સ્ટાઈલ achieve કરી શકે.
પેશન્ટને એજ્યુકેશન, Dietary management ,તથા એક્સરસાઇઝ અને ફાર્માકોલોજીકલ થેરાપી નો યુઝ કરી બ્લડ ગ્લુકોઝ લેવલ reduce કરી શકાય છે.
patient education
પેશન્ટ તથા તેના ફેમિલી મેમ્બર્સને યોગ્ય હેલ્થ એજ્યુકેશન provide કરવું.
જેમાં ગ્લુકોઝનું સેલ્ફ મોનિટરિંગ કેવી રીતે કરવું તે શીખવાડવું.
જો ટાઈપ વન પ્રકારનો ડાયાબિટીસ મલાઇટસ હોય તો યુરીન કીટોન નુ મોનિટરિંગ શીખવાડવું. (Urine examination)
પેશન્ટને ઇન્સ્યુલિન એડમિનિસ્ટ્રેશન કઈ રીતે કરવું તે શીખવાડવું.
હાઇપોગ્લાઇસેમિયાના મેનેજમેન્ટ ને શીખવાડવું.
પેશન્ટને ફૂટ (foot) તથા સ્કીન કેર વિશે એજ્યુકેશન પ્રોવાઇડ કરવું.
એક્સરસાઇઝ પહેલા, એક્સરસાઇઝ સમયે, તથા એક્સરસાઇઝ પછી ડાયાબિટીસના મેનેજમેન્ટ ને શીખવાડવું.
જો હાઈપરગ્લાયસીમિયા ની ટ્રીટમેન્ટ આપવાથી થતું હાઈપોગ્લાઇસેમિયા ના symptoms ને reduce કરવા.
બોડીના overall બ્લડ ગ્લુકોઝ લેવલને ઓછું કરવું.
ડાયેટ કે જે બ્લડ ગ્લુકોઝ લેવલને ઇન્ક્રીઝ કરતું હોય તેને અવોઇડ કરવું.
પેશન્ટ જો obese હોય તો તેને વેઇટ લોસ કરવા માટે કહેવું.
પેશન્ટને રેગ્યુલર ફૂડ intake કરાવવું.
પેશન્ટને excess સુગર લેવા માટે ના કહેવી.
ડાયટ કે જેમા પ્રોટીન, કાર્બોહાઇડ્રેટ અને ફેટ એડીકવેટ અમાઉન્ટ મા હોય તેવો ફૂડ લેવો લેવા માટે કહેવું.
dietary management
dietary મેનેજમેન્ટ નો main ગોલ એ કે જે ડાયાબિટીક ક્લાઈન્ટ મા મેટાબોલિક કંટ્રોલ ઇમ્પ્રુવ થાય.
પેશન્ટનું બ્લડ ગ્લુકોઝ લેવલ તથા તેનું લિપિંડ લેવલ improve કરવું.
પેશન્ટનું ડેઇલી ફૂડ ઇનટેક પ્લાન બનાવવો.
પેશન્ટનું વેઇટ મેનેજમેન્ટ થાય તે માટેનું પ્લાન બનાવવું.
પેશન્ટની એડીક્યુએટ ન્યુટ્રીશન પ્રોવાઇડ કરવું.
વ્યક્તિ ની લાઈફ સ્ટાઈલ અને તેની હેબિટ એ તેના disease ને કંટ્રોલ કરવા તથા તેને મેનેજ કરવામાં અગત્યનો ભાગ ભજવે છે.
બધા જ પેશન્ટમાં બેલેન્સ ન્યુટ્રીશનલ ડાયટ એ ખૂબ જ અગત્યનું છે.
પેશન્ટને તેના ડાયટમાં પ્રોટીન ઇન્ટેક કરવા માટે કહેવું, વધુ પડતું પ્રોટીન intake કરવાથી રીનલ ફંક્શન increase થાય છે. અને ગ્લોમેરુલસ ફિલ્ટરેશન રેટ ઇન્ક્રીઝ થાય છે.
patient ના ડાયટમા ફેટનું લેવલ મેઇન્ટેન કરવુ ડાયટમાં daily કોલેસ્ટ્રોલ લેવલ maintain રાખવો તથા saturated fat અને કોલેસ્ટ્રોલ એ limit કરવું.
પેશન્ટના બોડી રિક્વાયરમેન્ટ પ્રમાણે કાર્બોહાઈડ provide કરવુ.
પેશન્ટને એડીકવેટ અમાઉન્ટ મા કાર્બોહાઇડ્રેટ લેવા માટે કહેવું કે જેના કારણે બોડીમાં એનર્જી રિક્વાયર હોય તેને maintain થઈ શકે.
for type :1 diabetes special diet management includes
તેમા મોર્નિંગ મા ઇન્સ્યુલિન ના ડોઝ લીધા બાદ half કે 1 hour બાદ બ્રેકફાસ્ટ લેવો જોઈએ.
ત્યારબાદ ત્રણ કલાક પછી થોડા પ્રમાણમાં કાર્બોહાઇડ્રેટ લેવું જોઈએ.
lunch એ મોર્નિંગ ઇન્સ્યુલિન લીધા બાદ ચાર થી પાંચ કલાક પછી લેવું જોઈએ.
જે ફૂડ એ સ્વીટ હોય તથા તેમાં સુગરનું પ્રમાણ હોય તેવું ન લેવું જોઈએ જેમ કે કેક ,આઈસ્ક્રીમ, જામ વગેરે જેવું ફુડ ન લેવું જોઈએ.
be particular about amount, distribution and timing of nutrition.
એક્સરસાઇઝ પહેલા કાર્બોહાઇડ્રેટ થોડા અમાઉન્ટમાં લેવું જોઈએ.
પેશન્ટને યુરિનમાં ગ્લુકોઝ, કીટોન તથા આલ્બ્યુમીન નું અમાઉન્ટ છે કે નહીં તે ચેક કરવા માટે કહેવું જોઈએ અને આ બધા સબસ્ટન્સ એ ફાસ્ટિંગ સમયે જોવા મળે છે.
જેઓ obese client હોય તેના માટે કેલરી રિસ્ટ્રિક્શન કરવું.
Exercise:
પેશન્ટ ને તેના ડીસીઝ કન્ડિશન ને પ્રિવેન્ટ કરવા તેમજ કંટ્રોલ માટે રેગ્યુલર એક્સરસાઇઝ કરવા માટેની સલાહ આપવી.
રેગ્યુલરલી walking કરવા માટે કહેવુ.
પેશન્ટને રેગ્યુલર બાઈસીકલ ચલાવવા માટે કહેવુ.
સ્વિમિંગ કરવા માટે કહેવુ.
એક્સરસાઇઝ પહેલા તથા એક્સરસાઇઝ પછી એડીકવેટ અમાઉન્ટ મા કાર્બોહાઇડ્રેટ લેવા માટે કહેવું.
Explain the pharmacological management
એ બ્લડ glucose level ને maintain કરવા માટે જવાબદાર હોય છે. તેમા ઇન્સ્યુલીન અને ઓરલ હાઇપોગ્લાઈસેમિક ડ્રગ્સ આપવામા ઍક્વે છે.
ઇન્સ્યુલિન ને abdomen ઉપર આપવામાં આવે તો તેનુ absorption ફાસ્ટ થાય છે. જ્યારે arm અને leg ઉપર આપવામાં આવે તો તેનું absorption decrease થાય છે.
Time, cource
1)Rapid acting insulin:=
Ex:=Humalog.
તેનું onset એ 10 થી 15 મિનિટમાં જ હોય છે.
2)short acting insulin:=
તેને રેગ્યુલર ઇન્સ્યુલિન અથવા આર ઇન્સ્યુલિન( R insulin) or zinc crystalline insulin (czi) કહે છે.
તેનો onset એ 30 મિનિટ નો હોય છે.
3)intermediate acting insulin:=
તેને રેગ્યુલર આર ઇન્સ્યુલિન( R insulin) પણ કહેવામાં આવે છે.
અને તેનો onset નો સમયગાળો 3 થી 4 hours પછી હોય છે અને પેશન્ટ એ આ સમયગાળા દરમિયાન ફૂડ લેવું જરૂરી છે.
4)long acting insulin:=
Ultra lente insulin or peakless insulin.
તેનો onset સમયગાળો 6 -8 hours નો હોય છે તથા 20 થી 30 hour સુધી તેની એક્શન હોય છે.
insulin dosage
ઇન્સ્યુલિન નો સ્ટાર્ટિંગ ડોઝ કે 0.5 unit /kg/day હોય છે.
ઇન્સ્યુલિન એ મોર્નિંગ સમયે 2/3 dose અને evening સમયે 1/3 ડોઝ હોય છે.
આ ડોઝ food intake , એક્સરસાઇઝ, તથા illness ના આધારે ઇન્ક્રીઝ અથવા ડીક્રીઝ થઈ શકે છે.
insulin pump therapy
નાના પોર્ટેબલ પંપ નો યુઝ એ ઇન્સ્યુલિનને એડમિનિસ્ટ્રેશન કરવા માટે યુઝ થાય છે અને તેના નીડલને દરરોજ ચેન્જ કરવાની હોય છે.
combine therapy
પેશન્ટને ઓરલ મેડીટેશન ઇન્સ્યુલિન સાથે પ્રોવાઇડ કરવામાં આવે છે.
oral antidiabetic agent:
1)sulfonyle uria,
2)meglitinides,
3)thiazolidinediones,
4)bigunides,
5)alpha glucoside inhibitor.
આ થેરાપી એ મુખ્યત્વે જે પેશન્ટને ટાઈપ ટુ પ્રકારની ડાયાબિટીસ મા આપવામા આવે છે.
patient teaching about insulin administration
ઇન્સ્યુલિન ના પ્રોપર એડમિનિસ્ટ્રેશન માટે પેશન્ટને proper રીતે ટીચિંગ પ્રોવાઇડ કરવું જોઈએ કારણ કે જો ઇન્સ્યુલિન પ્રોપર રીતે એડમિનિસ્ટ્રેશન કરવામાં ન આવે તો ટીશ્યુ ડેમેજ અથવા તો ઇન્સ્યુલિન શોક જેવી કન્ડિશન થઈ શકે છે.
1)insulin preparation:=
ઇન્સ્યુલિન એ યુનિટમાં પ્રિપેર કરવાનું હોય છે. તે વાયલ માં પ્રેઝન્ટ હોય છે અને 100 યુનિટ ઇન્સ્યુલિન પર મિલીલીટર હોય છે.
2) insulin syringe:=
ઇન્સ્યુલિન કેપેસિટી માં 0.25,0.30,0.50, 1ml and 2ml ની સીરીજ હોય છે તથા પેશન્ટની કેપેસિટી પ્રમાણે લોંગ needle અને શોર્ટ નીડલ હોય છે જો obese patient હોય તો લોંગ નીડલનો યુઝ કરવામાં આવે છે.
3) insulin storage:=
ઇન્સ્યુલિન એ રેફ્રિજરેટરમાં 36°f ડિગ્રી ફેરનહીટથી 86°f ડિગ્રી ફેરનહીટ સુધી રાખવામાં આવે છે અને 30 દિવસ કરતાં વધુ દિવસ સુધી ન રાખવી જોઈએ.
4)insulin preparation and injection.
ઇન્સ્યુલિનની સિરીઝમાં લેતા પહેલા તેને વાયલ ને બે હાથ વચ્ચે પ્રોપર રીતે રોલ્ડ કરવો જોઈએ અને તેને રૂમ ટેમ્પરેચરે લાવીને ત્યારબાદ એડમિનિસ્ટ્રેશન કરવું જોઈએ.
5)route and site of insuline administration:=
Route:=subcutaneous,
Site:= abdomen, Back of arm, Upper part of buttock, Side of the thighs.
procedure of administration:=
1) ડાબા હાથનો ઉપયોગ કરી એ abdomen ની સ્કિનને થંબ અને ફિંગર વચ્ચે સ્ટેબલ કરવી.
2) જે ઇન્સ્યુલિન સીરીજ હોય તેને 90° એ રાખીને syringe ને સ્કીનની અંદર ઇન્સર્ટ કરવી.
3) ત્યારબાદ plunger ને પુશ કરવું કે જેથી ઇન્સ્યુલિન એ ઇન્જેકટ થઈ.
4) ત્યારબાદ સીરીજ ને સ્કિનમાંથી રીમુવ કરવું અને જે ઇન્જેકટ સાઇટ હોય તેના પર કોટન ને થોડાક સેકન્ડ માટે અપ્લાય કરવું.
5) ત્યારબાદ સીરીઝ ને proper રીતે ડિસ્કાડ કરવી.
surgical management
સર્જીકલ મેનેજમેન્ટ નો આધાર ડીસીઝ ની સીવીયારિટી અને ક્લિનિકલ કન્ડિશન પર રહેલો છે. જેમા pancreas transplantation કરી શકાય છે.
nursing management of Diabetes malitus
1)Impaired nutritional status more than body requirement related to intake excess of activity expenditure.
ડાયટ પ્લાન નો પ્રાઇમરી goal એ ગ્લુકોઝ લેવલને કંટ્રોલ કરવો એથી પેશન્ટનું ગ્લુકોઝ લેવલ અસેસ કરવું, તથા પેશન્ટની લાઈફ સ્ટાઈલ, કલ્ચરલ બેક ગ્રાઉન્ડ, એક્ટિવિટી લેવલ, ડાયટરી હેબિટ તથા ફૂડ પ્રેફરન્સ ને અશેસ કરવો.
પેશન્ટને એડીકવેટ અમાઉન્ટ માં ફૂડ લેવા માટે કહેવું તથા વચ્ચે વચ્ચે સ્નેક્સ લેવા માટે પણ કહેવું.
પેશન્ટ એ ફિઝિકલ એક્ટિવિટી કરે તે પહેલા એક્સ્ટ્રા મિલ નું અરેન્જમેન્ટ રાખવો.
ડોક્ટરના ઓર્ડર પ્રમાણે ઇન્સ્યુલિનનું એડમિનિસ્ટ્રેશન કરવું.
2)imbalance fluid volume related to increased stress hormone as evidence by polyuria.
Glycemia means:=glucose level in blood ( બ્લડમાં ગ્લુકોઝ ની માત્રા).
Hyperglycemia means:=high glucose level in blood( બ્લડમાં ગ્લુકોઝ ની માત્રા ખુબ વધુ હોવી).
Hyperglycemia is also known as diabetic ketoacidosis ( DKA) .
હાઈપરગ્લાઇસેમિયાને ડાયાબિટીસ કીટોએસીડોસીસ પણ કહેવામાં આવે છે.
ડાયાબિટીસ કિસકીટોએસીડોસીસ ( DKA) એ ડાયાબીટીસ મલાઇટસ ( DM )ની life threatening કન્ડિશન છે.
DKA એ મુખ્યત્વે ઇન્સ્યુલિન્સ absence હોય અથવા ઇનએડીકવેટ અમાઉન્ટમાં હોય તેના કારણે જોવા મળે છે.
તેના કારણે કાર્બોહાઇડ્રેટ, પ્રોટીન તથા fat ના મેટાબોલિઝમની ડિસ્ટર્બન્સીસ જોવા મળે છે કે જે ઇમરજન્સી કન્ડિશન કહેવામાં આવે છે જેને immediately ટ્રીટ કરવી ખૂબ જરૂરી રહે છે.
Explain the Etiology/cause of hyperglycemia ( diabetic ketoacidosis) .હાઇપર ગ્લાયસેમિયાના કારણો લખો.
હાઈપરગ્લાઈસેમિયા એ મુખ્યત્વે સેલ દ્વારા ગ્લુકોઝ એ ઓછા અમાઉન્ટમાં યુઝ થવાના કારણે તથા લીવર દ્વારા ગ્લુકોઝ નુ વધારે પ્રમાણમાં પ્રોડક્શન થવાના કારણે જોવા મળે છે.
ઇન્સ્યુલિન એ ઓછા પ્રમાણમાં હોવાના કારણે અથવા absence હોવાના કારણે.
decrease or missed dose of insuline.
undiagnosed diabetes malitus.
acidosis.
explain the pathophysiology of hyperglycemia.(હાઈપરગ્લાયસેમિયાની પેથોફિઝિયોલોજી લખો.)
જ્યારે હ્યુમન બિઇંગ બોડીમાં ઇન્સ્યુલિનનું અમાઉન્ટ ઓછું હોય અથવા absence હોય ત્યારે ગ્લુકોઝનું યુટિલાઇઝેશન એ મસલ્સ, ફેટ તથા લીવર દ્વારા થતું નથી અને ગ્લુકોઝનું પ્રોડક્શન liver દ્વારા ખૂબ વધુ અમાઉન્ટમાં થાય છે.
| \/
બોડીમાં ગ્લુકોઝના યુટીલાઈઝેશન ન થવાના કારણે ગ્લુકોઝનું લેવલ બોડીમાં (blood મા) ઇન્ક્રીઝ થાય છે.
| \/
Result in( retinopathy:= blurred vision), polyuria( increase urine output), Dehydration due to excessive urine excrete from the body.
weakness,
headache,
polydypsia.
explain the Clinical manifestation/.sign and symptoms of hyperglycemia.હાઇપરગ્લાઈસેમિયાના સાઈન તથા સીમટોમ લખો.
polyuria ( increase urination),
polydypsia ( Increase thirst ખુબ તરસ લાગવી),
ઝાંખું દેખાવો,
fatigue (નબળાઈ આવવી)
headache (માથું દુખાવુ)
acitone breath( fruity odor),
બ્લડ પ્રેશર ઓછું થવું,
orthostatic hypotension ( ઓર્થોસ્ટેટીક હાઇપોટેન્શન : જ્યારે પેશન્ટ એ સૂતેલી સ્થિતિ માંથી તાત્કાલિક સ્ટેન્ડિંગ પોઝિશન મા આવે ત્યારે પેશન્ટને ચક્કર આવે છે જે બ્લડ પ્રેસર sudden Decrease થવાના લીધે જોવા મળે છે તેને ઓર્થોસ્ટેટીક હાઇપોટેન્શન કહેવાય છે)
પલ્સ એ weak થવા.
kussmaul breathing ( air hunger : શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડવી),
ભૂખ ન લાગવી,
nausea,
vomiting,
એબડોમીનલ પેઇન થવું.
મેન્ટલ સ્ટેટસમાં ચેન્જીસ થવા.
explain the diagnostic evaluation (ડાયગ્નોસ્ટીક ઇવોલ્યુશન લખો.)
history tacking and physical examination.
monitoring blood glucose level is greater than 300mg/dl.
low blood pH level<7.30.
hyponatremia.
BuN assessment.
nitrogen and hematocrit level.
renal insufficiency (disrurbances in kidney function)
Explain medical management ( મેડિકલ મેનેજમેન્ટ વર્ણવો )
હિમોડાયનેમિક status restore કરવુ.
ડીહાઇડ્રેશનને ટ્રીટ કરવું.
ઇલેક્ટ્રોલાઈટ બેલેન્સ ની મેન્ટેન રાખવો.
એસીડોસીસ ને ટ્રીટ કરવું.
fluid therapy
જો પેશન્ટને ડીહાઈડ્રેશનની કન્ડિશન હોય તો 0.9 % ઇન્ટ્રા વિનસલી નોર્મલ સલાઈન પ્રોવાઇડ કરવું.
જ્યાં સુધી પેશન્ટનું ડિહાઈડ્રેશન treat ન થાય ત્યાં સુધી કંટીન્યુઅસલી પેશન્ટને fluid provide કરવુ.
Explainthe medical management(મેડિકલ મેનેજમેન્ટ ને એક્સપ્લેઇન કરો.)
બોડીના બ્લડ ગ્લુકોઝ લેવલને મેઇન્ટેન રાખવું.
અને નીચે પ્રમાણેની કોઈ કન્ડિશન arise ન થાય તેના માટે ધ્યાન રાખવું.
hypertension,
urinary track infections,
nephrotoxin substances,
low sodium diet.
treatment :
Dialysis કે જેમા કિડની ફંક્શન અલટર્ડ થવાથી વેસ્ટ રિમૂવ થઈ શકતી નથી જેથી ડાયાલિસીસ કરી વેસ્ટ બોડી માંથી રિમૂવ કરવામાં આવે છે.
1)explain the diabetic neuropathies.(ડાયાબીટીક ન્યુરોપથી ને વ્યાખ્યાયિત કરો.)
ડાયાબીટીક ન્યુરોપથી એ ડીસીઝ નું ગ્રુપ છે કે જેમાં બધા જ ટાઈપની નર્વનુ ઇન્વોલમેન્ટ થાય છે જેમ કે autonomic, spinal nerve, Sensory, motor nerve વગેરે નર્વ ના ફંક્શન મા અલટ્રેશન આવે છે.
આ નર્વ ના લોકેશન અને તેના ટાઈપ ઉપર સાઇન અને સીમટમ્સ નો આધાર હોય છે.
2) Explain the Etiology (કારણ વર્ણવો.)
એસેન્સીઅલ ફેટી એસિડ એબનોર્માલિટીના કારણે.
પોલીમરેસ એક્ટિવેશન ના કારણે .
ઓક્સિડેટીવ સ્ટ્રેસ.
પ્રોટીનકાઇનેસ c એક્ટિવેશન ના કારણે.
poly pathway activation.
Explain the Clinical manifestation/sign and symptoms (લક્ષણો તથા ચિન્હો વર્ણવો)
ટીંગલીંગ સેન્સેશન.
burning sensation.
numbness in feet .
decrease sensation of touch, decrease sensation of pain and temperature.
Explain the management
પેશન્ટને ઇન્સ્યુલિન થેરાપી પ્રોવાઇડ કરવી.
પેશન્ટનું બ્લડ ગ્લુકોઝ લેવલ અસેસ કરવુ.
lower એક્સ્ટ્રીમિટી ના પેઇન ને અસેસ કરવુ.
પેશન્ટને analgesic મેડિસિન પ્રોવાઇડ કરવી.
1)Explain the Diabetic foot.(ડાયાબિટીક ફૂટને વર્ણવો.)
આ અનકંટ્રોલ્ડ ડાયાબિટીસ ના લીધે foot મા જોવા મળતુ એક કોમ્પલીકેશન છે જેમા foot ના ભાગે ulcer, infection કે inflammation જોવા મળે છે.
Causes
1)Neuropathy:=
આમા પેઇન સેન્સેશન લોસ થાય છે તથા સ્કીનમાં dryness અને fisher જોવા મળે છે.
2)poor vascular disease:=
પગમાં બ્લડ સર્ક્યુલેશન poor થવાના કારણે wound હિલિંગમાં ઇમ્પેઇરમેન્ટ આવે છે.
તેના કારણે ગેંગરીન નું ફોર્મેશન જોવા મળે છે.
3)immunocompromise :=
આમા બોડીમાં W.B.C. નું પ્રમાણ ઓછુ થવાના કારણે WBC એ બેક્ટેરિયા સામે fight કરી શકતા નથી અને તેના કારણે ફૂટમાં Abnormality જોવા મળે છે.
Tissues injury in foot .
formation of fissure.
Drainage, swelling, Redness and gangrene formation in foot.
જો કોઈ વ્યક્તિને જન્મ સાથે જ થાઇરોઈડ gland માં પ્રોબ્લેમ હોય તો તેને critinism કહેવવામાં આવે છે.
6) Myxedema (મેકઝીડીમા)
મેકઝીડીમા એ હાઇપોથાઈરોઈડીઝમ નુ એક સિવિયર કોમ્પલીકેશન છે. આમા પેશન્ટને તેના સોફ્ટ ટીસ્યુ મા સ્વેલિંગ જોવા મળે છે. જો આ કન્ડિશન મા બ્રેઇન તથા કોન્સિયસનેસ લેવલ અલટર્ડ થાય તો તેને મેકઝીડીમાં કોમા કે થાઈરોઇડ ક્રાઇસીસ કહેવાય છે.
મેકઝીડીમા મા મ્યુકોપોલીસેકેરાઈડ એ સબક્યુટેનસ ટીસ્યુ મા accumulate થાય છે.
Explain the Clinical manifestation/sign and symptoms of hypothyroidism.(હાઈપો થાઇરોઇડિઝમના લક્ષણો અને ચિન્હો ને વર્ણવો.)
હેઇર લોસ થવા.
બ્રિટલ નેઇલ થવા.
dry skin.
numbness and tingling of finger.
અવાજ જાડો થવો.
મેસ્ટ્રુવલ સાયકલમાં ડિસ્ટર્બન્સ આવવું.
loss of libido.
મેસ્ટ્રુઅલ ડિસ્ટર્બન્સ.
subnormal temperature and pulse.
patient gain weight.
skin thickness.
ફેસ એ એક્સપ્રેસન less બને છે.
પેશન્ટ ઇરીટેબલ and fatigue થાય છે.
પેશન્ટની સ્પીચ સ્લો થાય છે.
tongue enlarge hand and feet increase in size.
ડેફનેસ જોવા મળે છે.
કોન્સ્ટીપેશનની કોમ્પ્લેઇન જોવા મળે છે.
inadequate ventilation.
પ્લુરલ effusion.
respiratory muscles week થવા.
serum કોલેસ્ટ્રોલ લેવલ increase થાય છે તથા કોરોનરી artery disease જોવા મળે છે.
myxedema coma.
થાક લાગવો.
Explain the diagnostic evaluation (ડાયગ્નોસ્ટિક ઇવાલ્યુએશન લખો.):
history taking and physical examination.
serum T3,T4 and Tsh level assessment( test is done in fasting).
Radioisotope based thyroid scanning.
3) Explain the management of hypothyroidism.(હાઇપોથાઈરોઈડિઝમનું મેનેજમેન્ટ લખો.)
Explain the medical management :
નોર્મલ મેટાબોલીક ફંક્શન ને રીસ્ટોર કરવા માટે missing હોર્મોન ને રિપ્લેસ કરવામાં આવે છે.
synthyroid, levothyroid.
જો સીવીયર હાઇપોથાઈરોઈડિઝમની કન્ડિશન હોય તો વાઈટલ ફંક્શનને monitor કરવા, આર્ટિરીયલ બ્લડ ગેસીસ, pulse oximetry દ્વવારા oxygen saturation નુ મોનિટર કરવું.
પેશન્ટને ફ્યુઈડનું એડમિનિસ્ટ્રેશન કરવું.
પેશન્ટને હોર્મોનલ થેરાપી પ્રોવાઈડ કરવી.
external હિટને એપ્લિકેશન કરવાનું અવોઈડ કરવું કારણકે તે ઓક્સિજન નું રિક્વાયરમેન્ટ increase છે.
Explain the nursing management
Nursing management
Nursing assessment
પેશન્ટના વાઈટલ સાઇન મોનિટર કરવા.
ક્લાઇન્ટ ની eating pattern તથા dietary pattern assess કરવી.
patient ને આલ્કોહોલનું consumption તથા smocking કરે કે નહીં તે assess કરવું.
પેશન્ટ એ લિથિયમ આયોડિન વગેરે contain consumption કરે છે કે નહી તે assess કરવું.
પેશન્ટને હાઇપોથાઈરોઈડિઝમના કોઈ symptom છે કે નહીં તે assess કરવું.
Nursing diagnosis
1)activity intolerance related to lethargy and weakness.
2)disturbance body image related to edema.
3)hyperthermia or hypothermia related to decrease metabolism.
4)Impaired nutritional less than body requirement related to disease condition.
5)Impaired bowel elimination constipation related to disease.
6)ineffective therapeutic regimen related to ignorance about disease and treatment.
Nursing management
પેશન્ટને થોડા થોડા અમાઉન્ટમાં ડેઇલી રૂટીન એક્ટિવિટી કરવા માટે કહેવું.
પેશન્ટને પર્સનલ hygiene maintain કરવા માટે કહેવુ.
પેશન્ટને રેગ્યુલર ફિઝિકલ એક્ટિવિટી કરવા માટે કહેવું.
patient ના વાઈટલ સાઇન મોનિટર કરવા.
પેશન્ટ નું કોગ્નિટિવ લેવલ ચેક કરવું.
પેશન્ટને જો વધુ પડતી ઠંડી લાગતી હોય તો તેને બ્લેકકેટ પ્રોવાઇડ કરવું.
પેશન્ટને ઈમોશનલ સપોર્ટ પ્રોવાઇડ કરવો.
patient તથા તેના ફેમિલી મેમ્બર ને ડીસીઝ વિશે માહિતી કરવી.
પેશન્ટને ediquate amount મા ડાયટ લેવા માટે encourage કરવું.
પેશન્ટ ના બધા જ ડાઉટ્સ ક્લિયર કરવા તથા તેને સાઇકોલોજીકલ સપોર્ટ provide કરવો.
1)define hyperthyroidism.(હાઇપરથાયરોઇડીઝમ ને વ્યાખ્યાયિત કરો.)
Hyper means: excessive
Thyroidism means: thyroid hormone.
hyperthyroidism means : excessive secretion of thyroid hormone in the blood from the thyroid gland.
થાઈરોઈડ ગ્લેન્ડમાંથી થાઈરોઈડ હોર્મોનના blood મા એક્સેસિવ secretion ને હાઈપરથાઇરોઇડિઝમ કહેવામાં આવે છે.
2)explain the Etiology (કારણો આપો)
ઇન્ફેક્શનના કારણે,
ઈમોશનલ શોક,
stress,
excessive ingestion of thyroid hormone.
pituitary adenomas.
ઓટો ઇમ્યુન ડીસઓર્ડર થાઇરોઈડાઈટીસ.
toxic એડીનોમાં.
ક્રોનીક લીફોસાઈટીસ thyroiditis .
ગ્રેવ ડીસીઝ.
આયોડિન induced હાયપર થાઇરોઇડિઝમ.
explain the Clinical manifestation/ sign and symptoms (લક્ષણો તથા ચિન્હો વર્ણવો)
નર્વસનેસ,
ઈમોશનલી હાયપર એક્સાઈટમેન્ટ,
તે વ્યક્તિ શાંતિથી બેસી શકતું નથી,
palpitation,
rapid pulse,
heat ઈનટોલરન્સ,
સ્કીન એ flushed થવી.
tremor.
exophthalmos( bulging eyes).
ખૂબ ભૂખ લાગવી પરંતુ વજન એ ઓછો થવો.
muscular fatigue and weakness.
( amenorrhea) એમેનોરિયા,
પલ્સ રેટ increase થવા.
ઓસ્ટિયોપોરોસીસ.
થાક લાગવો.
tachycardia,
dysrhythmias,
પલ્સ રેટ increase થવા.
explain the diagnostic evaluation(ડાયગ્નોસ્ટિક ઇવાલ્યુએશન લખો.)
history taking and physical examination.
thyroid scan.
inspection,
palpation,
percussion,
palpation.
blood exam
radiological exam
explain the management of hyperthyroidism ( હાઈપરથાઇરોઇડિઝમનું મેનેજમેન્ટ લખો.)
medical management
હાઈપરથાઇરોઈડિઝમના મેડિકલ મેનેજમેન્ટ નો ગોલ થાયરોઈડ ગ્લેન્ડની હાઇપરએક્ટિવિટીને રીડયુઝ કરવી.
pharmacological therapy
ફાર્માકોલોજીકલ મેનેજમેન્ટમાં એવી મેડીકેશન પ્રોવાઇડ કરવી કે જે થાઇરોઈડ ગ્લેન્ડની હાઇપરએક્ટિવિટીને ઘટાડી અને હોર્મોન રિલીઝ ઓછું થવા દે.
Ex: propylethiouracil, Tapazole.
Radioactive iodine therapy:
રેડિયોએક્ટિવiodine થેરાપી નો goal એ ઓવર એક્ટિવ થાઈરોઈડ gland ના સેલ ને ડીસ્ટ્રોય કરવાનો છે અને આ થેરાપી એ એક week અથવા તો one month માટે પ્રોવાઇડ કરવામાં આવે છે.
Adjuctive therapy:
આ થેરાપીમાં પેશન્ટને આયોડિન તથા આયોડિન કમ્પાઉન્ડ એ મિલ્ક તથા ફ્રૂટ જ્યુસમા મિક્સ કરીને પ્રોવાઇડ કરવુ.
explain the surgical management
thyroidectomy( થાઈરોઈડેકટોમી)
(surgically removal of whole thyroid gland parts) if other mesures is fail.
પેરાથાઇરોઇડ ગ્લેન્ડ કે જે નેકની પાછળના ભાગમાં આવેલી હોય છે.
પેરાથાઇરોઇડ ગ્લેન્ડ એ ઓવલ શેપ અને ચાર હોય છે.
પેરાથાઈરોઈડ ગ્લેન્ડ કે જે પેરાથાઇરોઇડ હોર્મોન નું Secretion કરે છે.
આ એક કરતાં વધુ પેરાથાઇરોઇડ ગ્રંથિની ઓવર એક્ટિવિટીના કારણે પેરાથાઇરોઇડ હોર્મોન એ ખૂબ વધુ અમાઉન્ટમાં બ્લડ સ્ટ્રીમ માં સિક્રિટ થાય છે જેના કારણે બોડીમાં હાઇપરપેરાથાઇરોઇડિઝમની કન્ડિશન arise થાય છે.
સેકન્ડરી હાઇપરપેરાથાઇરોઇડિઝમ કોઈપણ other ડીસીઝ કન્ડિશનના કારણે જોવા મળે છે.
2)Explain the Etiology of hypothyroidism (હાઈપરપેરાથાઈરોડીઝમ ના કારણ લખો)
1)cause of primary hyperparathyroidism
ગ્રંથિ ઉપર કોઈપણ નોન કેન્સરિયસ ગ્રોથ થવાના કારણે.
એક કરતાં વધુ parathyroid gland મા enlargement થવાના કારણે .
rare cause is cancerous tumor.
2)Secondary hyperparathyroidism .
સીવીયર કેલ્શિયમની ડેફિશિયનસી ના કારણે.
સીરમ વિટામિન ડી ની ડેફિશ્યનસીના કારણે.
ક્રોનિક કિડની ફેઇલ્યોર ના કારણે.
મેટા બોલીકએબનોર્માલિટી ના કારણે.
explain the risk factor ( રિસ્ક ફેક્ટરને એક્સપ્લેન કરો)
મેનોપોઝ,Prolong તથા સીવીયર કેલ્શિયમ તથા વિટામિન ડી ની ડેફિશિયનસી ના કારણે.
રેડીએશન થેરાપીના કારણે.
લિથિયમના કારણે.
explain the Clinical manifestation/sign and symptoms(લક્ષણો તથા ચિન્હો વર્ણવો)
થાક લાગવો.
મસલ્સમાં વિકનેસ આવવી.
nausea તથા vomiting થવી.
હાઇપર ટેન્શન.
કાર્ડિયાક ડીસરીધેમ્યાસ.
બોન એ ફ્રેઝાઈલ થવા.
કિડની સ્ટોન થવા.
એક્સેસિવ યુરિનેશન થવું.
એબડોમીનલ પેઇન થવું.
નબળાઈ આવવી.
ડિપ્રેશન આવવું.
બોન તથા જોઈન્ટમાં પેઈન થવું.
પેશન્ટ illness ની ફ્રિકવન્ટ કમ્પ્લેઇન કરે છે.
નોઝીયા ,વોમિટીંગ અને લોસ ઓફ એપેટાઇડ.
ઇરીટેબિલિટી.
ન્યુરોસીસ અથવા સાયકોસીસ.
બોનનુ ડી મિનરલાઈઝેશન થવું.
skeletal પેઈન થવું.
બેક તથા જોઈન્ટ માં ટેન્ડરનેસ આવવી.
explain the diagnostic evaluation (ડાયગ્નોસ્ટિક ઇવાલ્યુએશન લખો.)
history taking and physical examination.
blood test,
urine test,
ultrasound,
bone mineral density test,
imaging test of kidney,
X Ray,
CT scan,
MRI,
Sestambin scan,
Explain the management
treatment
surgery
parathyroidectomy.
ડેમેજ થયેલા parathyroid gland ના પાર્ટને રીમુવ કરવામાં આવે છે.
explain the medical management (મેડિકલ મેનેજમેન્ટ વર્ણવો)
Provide adequate diet and medication .
પેશન્ટ નુ ન્યુટ્રીશનલ સ્ટેટસ assess કરવું.
જો પેશન્ટને પેપ્ટિક ulcer હોય તો એન્ટાસિડ મેડિસિન Provide કરવી.
પેશન્ટની appetite ને improve કરવા માટેના measures લેવા.
પેશન્ટને લોટસ ઓફ ફ્લુઇડ પીવા માટે કહેવું.
maintain hydration level.
પેશન્ટને દરરોજ adequate અમાઉન્ટ મા fluid ઇન્ટેક કરવા માટે કહેવું.
પેશન્ટને કોઈપણ રીનલ કેલ્ક્યુલાઈ માટેના સાઈન અને સીમટોમ્સ છે કે નહીં તે જોવું જેમકે એબડોમીનલ પેઈન તથા હિમેચ્યુરીયા.
પેશન્ટને thiazide diuretic અવોઇડ કરવી કારણ કે તે diuretic મેડિસિન એ કેલ્શિયમનું બોડીમાં retention કરે છે તેના કારણે બોડીમાં સીરમ કેલ્શિયમ લેવલ ઇન્ક્રીઝ થાય છે.
જો પેશન્ટને ડીહાઈડ્રેશનની કન્ડિશન થાય તો તાત્કાલિક ફિઝિશિયન અને રિપોર્ટ કરવો.
improve mobility level
પેશન્ટને પોસિબલ થાય ત્યાં સુધી એક્ટિવિટી કરવા માટે કહેવું.
પેશન્ટને થોડા થોડા અમાઉન્ટમાં વોકિંગ કરવા માટે કહેવું.
bed rest કરવાથી કેલ્શિયમનું લેવલ બોડી માંથી રીડ્યુસ થાય છે તથા રીનલ કેલ્ક્યુલેટ ફોર્મેશન થવાનું ઓછું થાય છે.
પેશન્ટને ઓરલી ફોસ્ફેટ પ્રોવાઇડ કરવું કે જે body મા calcium amount reduced કરે.
પેશન્ટને deep બ્રિધિંગ એક્સરસાઇઝ કરવા માટે એન્કરેજ કરવું.
પેશન્ટને ઓરલ તથા endocrine suctioning માટે કહેવું.
પેશન્ટને પલ્સ ઓક્સીમેટ્રી check કરવો.
2)improving breathing pattern.
પેશન્ટનું respiratory rate assess કરવું.
પેશન્ટને fowler પોઝીશન પ્રોવાઇડ કરવી.
પેશન્ટની ડીપ breathing એક્સરસાઇઝ માટે કહેવું.
પેશન્ટને steam inhalation, ફિઝિયોથેરાપી તથા incentive સ્પાયરોમેટ્રી પ્રોવાઈડ કરવો.
પેશન્ટને પ્લેનટી ઓફ ફ્લૂઇડ લેવા માટે કહેવું.
3)maintain fluid and electrolyte balance.
પેશન્ટના વાઈટલ સાઇન મોનિટર કરવા.
પેશન્ટને intra વિનસ ફ્લુઇડ પ્રોવાઇડ કરવું.
પેશન્ટને સ્ટ્રીક aseptic ટેકનીક મેન્ટેન કરવા માટે કહેવું.
પેશન્ટનું ઇન્ટેક આઉટપુટ ચાર્ટ મેઇન્ટેન કરવું.
4)prevent occurrence of infections:
પેશન્ટના વાઈટલ sign મોનિટર કરવા.
પેશન્ટને હેન્ડ વોશિંગ કરવા માટે કહેવું.
પેશન્ટને એસેપ્ટિક ટેકનીક મેન્ટેન કરવા માટે કહેવું.
પેશન્ટને નીટ તથા ક્લિન એન્વાયરમેન્ટ પ્રોવાઇડ કરવું.
પેશન્ટની ક્લીન કોટન ક્લોથ પહેરવા માટે કહેવુ.
પેશન્ટને પ્લેનટી ઓફ fluid provide કરવું.
પેશન્ટને પ્રિસ્ક્રાઈબ કરેલી મેડિસિન આપવી.
પેશન્ટને કોઈપણ કોમ્પ્લિકેશન હોય તો તેનું મોનિટરિંગ કરવું.
1)explain the hypoparathyroidism. (હાઇપોપેરાથાઇરોઇડિઝમને વ્યાખ્યાયિત કરો.)
હાઇપોપેરાથાઇરોઇડિઝમ એ પેરા થાઇરોઈડ ગ્લેન્ડની એન્ડોક્રાઈન ડિસઓર્ડર છે.
હાયપોપેરાથાઇરોઇડિઝમમાં પેરાથાઇરોઇડ ગ્લેન્ડમાંથી પેરાથાઇરોઇડ હોર્મોનનું ઈનએડીકવેટ (ઓછા) અમાઉન્ટ મા secretion થાય છે તેને હાઇપો પેરાથાઇરોઇડિઝમ કહેવામાં આવે છે.
હાઇપોપેરાથાઇરોઇડિઝમ એ એવી કન્ડિશન છે કે જેમાં બ્લડમાં Phosphate અમાઉન્ટ Elevated થાય છે અને કેલ્શિયમનું અમાઉન્ટ decrease થાય છે.
2)explain Etiology.(કારણ વર્ણવો)
કેન્સર ના કારણે પેરાથાઇરોઇડ ગ્લેન્ડ ને રીમુવ કરેલ હોય તો.
આયર્ન ના વધુ પડતા અમાઉન્ટને કારણે.
ડાયટમાં એલ્યુમિનિયમ નું અમાઉન્ટ હોવાના કારણે.
infraction of parathyroid gland.
ગ્રેવ ડીસીઝ.
હાઝીમોટો થાઇરોઈડાઈટીસ.
આલ્કોહોલિઝમના કારણે મેગ્નેશિયમ ની ડેફિશન્સી થવાના કારણે.
explain the Clinical manifestation/sign and symptoms.(લક્ષણો તથા ચિન્હો લખો.)
ન્યુરોમસક્યુલર સિસ્ટમમાં ઇરીટેબલિટી થવી.
numbness and tingling sensation in extremities.
હાથ તથા પગમાં સ્ટીફનેસ આવવી.
બ્રોંકો સ્પાઝમ.
ગળવામાં તકલીફ પડવી.
ફોટો ફોબિયા.
આચકી આવવી.
explain the diagnostic evaluation
history taking and physical examination.
blood test.
examine serum calcium level.
explain the management
medical management
thyroidectomy બાદ તાત્કાલિક calcium gluconate intravenously provides કરવું.
હાઇપો પેરાથાઇરોઇડિઝમ ને ટ્રીટ કરવા માટે પેરેન્ટ્રલ રૂટ દ્વારા પેરા થાઇરોઇડ હોર્મોનનું એડમિનિસ્ટ્રેશન કરવું.
પેશન્ટને એન્ટી કન્વર્ઝન drug પ્રોવાઇડ કરવી.
એન્વાયરમેન્ટ એ noise ફ્રી તથા ઓછી લાઈટ વાળુ હોવું જોઈએ.
જો પેશન્ટને respiratory distress થતું હોય tracheostomy અને ત્યારબાદ મિકેનિકલ ventilation તથા બ્રોન્કો ડાયલેટિંગ મેડિસિન પ્રોવાઈડ કરવી.
પેશન્ટને હાઈ કેલ્શિયમ તથા low ફોસ્ફરસ વાળું ફૂડ લેવા માટે એડવાઇઝ કરવી( milk, milk product, egg yolk).