Q-1

a) Define diarrhea & List out its types. ડાયેરીયાની વ્યાખ્યા લખો અને તેના પ્રકારો જણાવો. 03

ડાયરિયા એ એવી કન્ડિશન છે કે જેમાં લિક્વિડ, લુઝ તથા વોટરી સ્ટૂલ એ દિવસમાં ( in 24 hours) ત્રણ time કરતાં વધારે time passed થાય છે. અને આ લુઝ , વોટરી સ્ટૂલ ની ફ્રિકવન્સી પણ વધારે હોય છે.ડાયરિયા થવાના કારણે બોડી માંથી એક્સેસિવ અમાઉન્ટ માં ફ્લુઇડ તથા ઇલેક્ટ્રોલાઇટ એ લોસ થાય છે તેના કારણે ડીહાઈડ્રેશન ની કન્ડિશન અરાઇઝ થાય છે.

{Diarrhea is a disease in which passage of loose, liquid or watery stool more than three times per day}.

types of the Diarrhea(ડાયરિયા ના ટાઇપ):

ડાયરિયા ના મુખ્ય ચાર ટાઈપ પડે છે.

1) Acute Diarrhea( એક્યુટ ડાયરિયા)

2) Cronic Diarrhea( ક્રોનિક ડાયરિયા)

3) persistant Diarrhea (પર્સીસ્ટન્ટ ડાયરીયા)

4) Dysentery ( ડિસેન્ટ્રી)

1) Acute Diarrhea(એક્યુટ ડાયરિયા): એક્યુટ ડાયરિયા એ એવી કન્ડિશન છે કે જેમા ડાયરિયા નું ઓનસેટ એ સડ્નલી હોય છે તથા શોર્ટ ડ્યુરેશન માટે હોય છે તથા બે વીક કરતા ઓછા સમયગાળા માટે હોય છે.એક્યુટ ડાયરિયા એ મુખ્યત્વે કોઈપણ ઇન્ફેક્શન ના કારણે થાય છે.

2) Cronic Diarrhea (ક્રોનિક ડાયરિયા): ક્રોનિક ડાયરિયા એ એવી કન્ડિશન છે કે જેમાં લુઝ વોટરી સ્ટૂલ એ 3 વિકસ કરતા પણ વધારે સમય થી હોય તો તેને ક્રોનિક ડાયરીયા કહેવામાં આવે છે.ક્રોનિક ડાયરિયા કોઇપણ ઓર્ગેનિક ડિસીસ ના કારણે હોય છે.

3) persistant Diarrhea ( પર્સીસ્ટન્ટ ડાયરીયા) : પર્સીસ્ટન્ટ ડાયરિયા એ એવી કન્ડિશન છે કે જેમાં એક્યુટ ડાયરિયા ના અટેકસ એ બે વીક કરતા વધારે સમય સુધી જોવા મળે છે અને તે ડાયરિયા એ ઇન્ફેક્શનના કારણે થાય છે.

4) Dysentery ( ડિસેન્ટ્રી): ડીસેન્ટ્રી એ એવી કન્ડિશન છે કે જેમાં સ્ટૂલમાં બ્લડ , મ્યુકસ અને પસ એ પ્રેઝન્ટ હોય છે તથા તેમાં એબડોમીનલ કોલીક, ફીવર, તથા ટેનીસ્મશ ( આ એવી કન્ડિશન છે કે જેમાં bowel એ ઓલરેડી એમ્પટી થયેલ હોય છતાં પણ સ્ટૂલ પાસ કરવાની જરૂરિયાત પડે છે.) જોવા મળે છે.

b) Write causes, signs & symptoms of diarrhea. ડાયેરીથા થવાના કારણો, ચિહ્નનો અને લક્ષણો જણાવો. 04

Etiology/ cause of the Diarrhea. (ડાયરિયા થવા માટેના કારણ ):

અનહાઇજીનીક કન્ડિશન કારણે.

ઇન્ફેક્શન થવાના કારણે.

વાયરલ ઇન્ફેક્શન(Viral infection) :

• રોટા વાયરસ,
• એન્ટેરો વાઇરસ,
• એડીનો વાયરસ ના કારણે,
• મીઝલ્સ વાયરસ ના કારણે.
• Influenza વાયરસ ના કારણે.

બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શન (Bacterial infection):

• E coli,
• શિગેલા બેક્ટેરિયા (Shigella bacteria) ના કારણે,
• સાલમોનેલા બેક્ટેરિયાના કારણે.
• સ્ટેફાઇલોકોકસ બેક્ટેરિયાના કારણે.
• વીબ્રીઓ કોલેરા ના કારણે.

પેરાસાઇટીક ઇન્ફેક્શન (Parasitics infection):

• એન્ટઅમીબા હિસ્ટોલાઇટીકા,
• જીઆરડીયા લેમ્બલીયા,
• ક્રિપ્ટોસ્પોરીડિયમ,
• પી ફાલ્સીપેરમ, પી વાઇવેક્સ, પી ઓવેલી અને પી મેલેરિયા.

ફંગાઇ ઇન્ફેક્શન( Fungai infection):

• કેન્ડીડા આલ્બીકન્સ ના કારણે,
• ઇન્ફેક્શિયસ કન્ડિશન (infectious Condition)
• અપર રેસ્પીરેટ્રી ટ્રેક ઇન્ફેક્શન,
• ઓટાઇટીસ મીડિયા ,
• ટોન્સીલાઇટીસ ,
• ન્યુમોનિયા,

યુરીનરી ટ્રેક ઇન્ફેક્શન.

ડાયેટીક તથા ન્યુટ્રીશનલ ફેક્ટર (Diatic and nutritional Factors):

• ઓવરફીડિંગ,
• સ્ટારવેશન ના કારણે,
• ફુડ એલર્જી તથા ફુડ પોઇઝનિંગ ના કારણે.
• અધર પ્રિડીસ્પોઝીંગ કન્ડિશન ના કારણે
  જેમ કે,
  Age,
  Season,
  Artificial feeding

Clinical manifestation/ sign and symptoms of the child with the Diarrhea (ડાયરીયા ના લક્ષણો તથા ચિન્હો) :

• ફ્રિક્વંટલી લુઝ વોટરી સ્ટૂલ પાસ થવું.
• ડીહાઇડ્રેશન થવું,
• એબડોમિનલ પેઇન થવું.
• લો ગ્રેડ ફીવર આવવો.
• ભૂખ ન લાગવી.
• એબડોમીનલ ડિસ્ટેન્સન થવું.
• બિહેવિયરલ ચેન્જીસ થવા જેમકે
  ઇરીટેબીલીટી,
  રેસ્ટલેસનેસ,
  વિકનેસ આવવી,
  થાક લાગવું,
  પ્રોપરલી ઊંઘ ન આવવી,
• ફિઝિકલ ચેન્જીસ જોવા મળવા જેમકે,
  વેઇટ લોસ થવો,
  સ્કીન ટર્ગર પુઅર થવી,
  મ્યુકસ મેમ્બરેન ડ્રાઇ થવી.
  લીપ્સ એ ડ્રાય થવા,
  Paleness,
  Eyes એ સંકન થવી,
  Fontanell એ ડિપ્રેશ્ડ થવા,
• વાઇટલ સાઇન માં ચેન્જીસ જોવા મળવા જેમકે,
  બ્લડ પ્રેશર લો થવુ,
  ટેકીકાર્ડીયા,
  રેસ્પીરેશન રેપિડ થવા,
  લિંમ્સ એ કોલ્ડ થવા,
• યુરીનરી આઉટપુટ ડિક્રીઝ થવું,
• કંસિયસનેસ લોસ થવી,
• મ્યુકસ મેમ્બ્રેન ડ્રાય થય જવું (Dry Mucous Membranes)
• આંખોની ઊંડે જઈ જવી (Sunken Eyes)
• સ્કિન ટ્યુર્ગર (Skin Turgor) ઘટી જવો અને લેટ ટેસ્ટ પોઝિટીવ આવવો
• રડતી વખતે આંસુ ન આવવા (Absence of Tears)
• પેશન્ટનું યુરિન આઉટપુટ (Urine Output) ઘટી જવું અથવા ઓલિગ્યોરિયા (Oliguria)
• પલ્સ રેટ (Pulse Rate) વધેલી અને વીક (Weak Pulse) લાગવી
• કેપિલેરી રીફીલ ટાઇમ (Capillary Refill Time) વધેલો હોય
• પેશન્ટ થાકેલ દેખાય (Lethargic) અથવા ઇરીટેબલ (Irritable) રહે
• fontanel (Fontanel) ને પીડિયાટ્રિક પેશન્ટમાં પેલ્પેટ કરવાથી તે ડિપ્રેસ્ડ લાગે
• સ્કીન Dry અને Cold અનુભવાય

c) Explain nursing management of patient with diarrhea. ડાયેરીયા થયેલ દર્દીનું નર્સિંગ મેનેજમેન્ટ સમજાવો.05

Nursing management of patient with diarrhea. ડાયેરીયા થયેલ દર્દીનું નર્સિંગ મેનેજમેન્ટ

• ચાઇલ્ડ ને રિહાઇડ્રેશન થેરાપી પ્રોવાઇડ કરવી.
• ચાઇલ્ડ નુ હાઇડ્રેશન સ્ટેટસ મેઇન્ટેન રાખવા માટે ઓરલ રીહાઇડ્રેશન સોલ્યુશન ( ORS ) પ્રોવાઇડ કરવું.
• ઓરલ રીહાઇડ્રેશન થેરાપી એ માઇલ્ડ થી મોડરેટ ડીહાઇડ્રેશન ને ટ્રીટ કરવા માટેની ઇફેક્ટિવ ટ્રીટમેન્ટ ગણવામાં આવે છે.
• ચાઇલ્ડ ને ઇન્ટ્રા વિનસ ફ્લુઇડ થેરાપી પ્રોવાઇડ કરવી.
• જો ચાઇલ્ડ ને ડિહાઇડ્રેશનની કન્ડિશન હોય અને ORS થેરાપી એ પ્રોપરલી effective ન રહેતી હોય ત્યારે ચાઇલ્ડ ને ઇન્ટ્રા વિનસ ફલુઇડ થેરાપી પ્રોવાઇડ કરવી.
• ચાઇલ્ડ ને ઇન્ટ્રા વિનસ થેરાપી સાથે પ્રોપરલી feeding પ્રોવાઇડ કરવુ જેના કારણે Malnutrition માંથી પ્રિવેન્ટ કરી શકાય .
• જે ચાઇલ્ડ એ માઉથ દ્વારા ફૂડ લઇ શકતુ હોય તેને ઈઝીલી ડાયજેસ્ટેબલ ફૂડ પ્રોવાઇડ કરવું.
• Ex: Toast, rice,blanned food.
• ચાઇલ્ડ નુ એડીક્યુએટલી ફ્લુઇડ અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ લેવલ મેઇન્ટેન કરવું.
• ચાઇલ્ડ ને જો કોઇપણ બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શનના કારણે ડાયરિયલ ડીસીઝ થઈ હોય તો એન્ટિબાયોટિક મેડિસિન પ્રોવાઈડ કરવી.
• ચાઈલ્ડ ને એન્ટીડાયરીયલ મેડિસિન પ્રોવાઈડ કરવી
• જેમ કે,
• Loperamide,
• Bismuth Subsalysilate.
• ચાઇલ્ડ નું પ્રોપર્લી અસેસમેન્ટ કરવું.
• ડાયરિયલ ડીસીઝ ની સિવ્યારીટી ને અસેસ કરવી.
• ડાયરિયા ની ફ્રિકવન્સી, વોલ્યુમ તથા કન્સીસ્ટન્સી ને અસેસ કરવી.
• ચાઇલ્ડ ને ડીહાઇડ્રેશનના કોઇપણ સિમ્પટોમ્સ છે કે નહીં તે અશેસ કરવું.
• ચાઇલ્ડ નું પ્રોપરલી ફલુઇડ તથા ઇલેક્ટ્રોલાઇટ લેવલ મેન્ટેઇન રાખવું.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપર્લી ન્યુટ્રીશનલ સપોર્ટ પ્રોવાઇડ કરવો.
• ચાઇલ્ડ ને કંટીન્યુઅસ બ્રેસ્ટ ફીટીંગ પ્રોવાઇડ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપર્લી મેડીકેશન પ્રોવાઇડ કરવી.
• જો ચાઇલ્ડ ને કોઇપણ બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શનના કારણે ડાયરિયા ની કંટીશન થઈ હોય તો એન્ટિબાયોટિક મેડીકેશન પ્રોવાઇડ કરવી.
• જો ચાઇલ્ડ ને કોઇપણ પેરાસાઇટીક ઇન્ફેક્શન થયું હોય તો એન્ટિપેરાસાઇટીક મેડિસિન પ્રોવાઇડ કરવી.
• ચાઇલ્ડ ને ઇન્ફેક્શન લાગે નહીં તે માટે પ્રોપર્લી હેન્ડ હાઇજીન ટેકનીક પ્રેક્ટિસ કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• ચાઇલ્ડ ને કંટીન્યુઅસલી મોનિટર કરવુ.
• ચાઇલ્ડ ના પેરેન્ટ્સ ને એજ્યુકેશન પ્રોવાઇડ કરવું કે સેફ વોટર તથા ફૂડ હેન્ડલિંગ કરવું જેના કારણે ડાયરિયા ની કન્ડિશન થતી પ્રિવેન્ટ કરી શકાય.
• ચાઇલ્ડસ ના પેરેન્ટ્સ ને એડવાઇઝ આપવી કે ચાઇલ્ડ ને રેગ્યુલર મેડીકેશન પ્રોવાઇડ કરે.
• prevention care of the Diarrhea(ડાયરિયા નું પ્રિવેન્શન કેર):
• પેરેન્ટ્સ ને એડવાઇઝ આપવી કે ચાઇલ્ડ ને એડીક્યુએટ બ્રેસ્ટ ફીડિંગ પ્રોવાઇડ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ના પેરેન્ટ્સ ને એડવાઇઝ આપવી કે પ્રોપર્લી હેન્ડ હાઇજીન મેઇન્ટેન રાખવી.
• ચાઇલ્ડ ના પેરેન્ટ્સ ને એડવાઇઝ આપવી કે પ્રોપર્લી સેફ વોટર તથા હાઇજીનીક રીતે ફૂડ પ્રિપેર કરવું.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપર્લી હાઇજીનીકલી બોટલ ફીટીંગ પ્રોવાઇડ કરવુ.
• કોઇપણ પ્રકારના સ્પેસિફાયર નો યુઝ ન કરવા માટે ચાઇલ્ડ ના પેરેન્ટ્સને એડવાઇઝ આપવી.
• ચાઇલ્ડ ના પેરેન્ટ્સ ને એડવાઇઝ આપવી કે પર્સનલ હાયજીન ને સ્ટ્રીક્ટ મેઇન્ટેન રાખવી.
• ચાઇલ્ડ ના નેઇલ્સ ને શોર્ટ રાખવા માટે એડવાઇઝ આપવી તથા ચાઇલ્ડ ના હેન્ડ્સ અને ટોયસ હંમેશા ક્લીન રાખવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• ચાઇલ્ડ ને એડીક્યુએટ ફ્લુઇડ પ્રોવાઇડ કરવું.
• ચાઇલ્ડસ ને ઇઝીલી ડાયજેસ્ટેબલ ફૂડ જેમકે રાઇસ, દાલ, સુપ, કોકોનટ વોટર જેવું ફૂડ પ્રોવાઇડ કરવા માટે પેરેન્ટ્સને એજ્યુકેશન પ્રોવાઇડ કરવું.
• પેરેન્ટ્સને એડવાઇઝ આપવી કે જો જરૂરિયાત રહેતો ચાઇલ્ડ ,ને હોમમેડ ORS સોલ્યુશન પ્રોવાઇડ કરવું.
• પેરેન્ટ્સ ને એડવાઇઝ આપવી કે ચાઇલ્ડ ને રેગ્યુલર મેડીકેશન પ્રોવાઇડ કરવી.

OR

a) Explain classification of congenital heart disease. કંજેનાઇટલ હાર્ટ ડિસીઝનું વર્ગીકરણ સમજાવો. 03

classification of congenital heart disease (કંજેનાઇટલ હાર્ટ ડિસીઝનું વર્ગીકરણ):

સાયનોટીક અને એસાઇનોટીક કન્ડિશન (Cyanotic and Acyanotic Condition)

introduction :
કંજીનાઇટલ હાર્ટ ડિફેક્ટ (Congenital Heart Defects) મુખ્યત્વે બે પ્રકારના હોય છે: Cyanotic Condition અને Acyanotic Condition. બંને કન્ડિશન પેશન્ટના કાર્ડિયાક ફિલ્ડમાં blood ના ફ્લો અને ઓક્સિજનેશનના સ્તર પ્રમાણે જુદી પડે છે. મુખ્ય તફાવત પેશન્ટના બ્લડમાં ઓક્સિજનના પ્રમાણ અને તેના કારણે Skin પર જોવા મળતા સાયનોસિસ (cyanosis) પર આધાર રાખે છે.

Cyanotic Condition (સાયનોટીક કન્ડિશન):

સાયનોટીક કન્ડિશન એવી કન્ડિશન છે જેમાં પેશન્ટના હાર્ટની અંદર ડી-ઓક્સિજનેટેડ બ્લડ (deoxygenated blood) ઓક્સિજનેટેડ બ્લડ સાથે મિક્સ થાય છે અને શરીરના વિવિધ ભાગોમાં ઓક્સિજન ઘટેલું બ્લડ પહોંચે છે. તેના કારણે પેશન્ટના Lips , Nails અને Skin પર Bluish Colour દેખાઈ આવે છે જેને cyanosis કહેવામાં આવે છે.

આ કન્ડિશનમાં સામાન્ય રીતે Right to Left Shunt જોવા મળે છે, જેમાં હાર્ટના જમણા ભાગમાંથી ડી-ઓક્સિજનેટેડ બ્લડ સીધું ડાબા ભાગમાં જઈ શરિરમાર્ગે પંપ થાય છે.

ઉદાહરણ તરીકે:

Tetralogy of Fallot, Transposition of Great Arteries, Tricuspid Atresia, Total Anomalous Pulmonary Venous Return, વગેરે.

લક્ષણો:

• Lips , Nails અને Skin નિલા દેખાય છે (cyanosis)
• ઓક્સિજન સેચ્યુરેશન 85% થી ઓછી હોય છે
• પેશન્ટ ઝડપથી થાકી જાય છે
• શ્વસન તીવ્રતામાં વધારો થાય છે
• ગ્રોથ ડિલે (growth delay) જોવા મળે છે

Acyanotic Condition (એસાઇનોટીક કન્ડિશન):

એસાઇનોટીક કન્ડિશનમાં પેશન્ટના હાર્ટમાં અસામાન્ય બ્લડ ફ્લો હોય છે પરંતુ બ્લડના ઓક્સિજનેશન પર કોઈ સીધી અસર થતી નથી. એટલે કે, પેશન્ટના શરીરમાં ઓક્સિજનેટેડ બ્લડ જ પ્રવાહિત થાય છે અને cyanosis જોવા મળતું નથી.

આ સ્થિતિમાં સામાન્ય રીતે Left to Right Shunt જોવા મળે છે, જેમાં ડાબા ભાગમાંથી ઓક્સિજનેટેડ બ્લડ જમણા ભાગ તરફ વળે છે અને પલ્મનરી સર્ક્યુલેશનમાં ફરી જાય છે.

ઉદાહરણ તરીકે:

Atrial Septal Defect, Ventricular Septal Defect, Patent Ductus Arteriosus, Atrioventricular Canal Defect, વગેરે.

લક્ષણો:

• Skinમાં કોઈ નિલો પળછટ દેખાતો નથી
• ઓક્સિજન સેચ્યુરેશન સામાન્ય (≥ 95%) હોય છે
• પેશન્ટની શ્વસન તકલીફ ઓછી હોય છે
• પલ્મનરી કન્ઝેશ્ન અને હાર્ટ Failure ના લક્ષણો જોવા મળે છે
• ક્યારેક ઘસઘસાટ અને ગળાનો અવાજ (murmur) સુનાતો હોય છે

Cyanotic અને Acyanotic Cardiac Conditions વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત એ છે કે Cyanotic માં પેશન્ટના શરીરમાં ઓક્સિજન ઘટેલું બ્લડ પ્રસરે છે અને તેથી cyanosis થાય છે, જ્યારે Acyanotic માં ઓક્સિજનેટેડ બ્લડ હોવા છતાં હ્રદયની અંદર શાંત વિકાર હોય છે. બંને પ્રકારની કન્ડિશન પીડિયાટ્રિક પેશન્ટ માટે Severe હોય શકે છે અને તાત્કાલિક મેડિકલ અને સર્જિકલ ઇન્ટરવેન્શનની જરૂર હોય છે. નર્સ તરીકે આ તફાવતને સમજી પેશન્ટને યોગ્ય Observation અને Care આપવી એ ખૂબ જ જરૂરી જવાબદારી છે.

b) Write clinical manifestation & diagnostic evaluation of tetralogy of fallot. ટ્રેટાલોજી ઓફ ફેલોટના ચિહ્નનો, લક્ષણો અને ડાયગ્નોસ્ટિક ઇવાલ્યુએશન લખો.04

ટેટ્રાલોજી ઓફ ફેલોટ એ એક કંજીનાઇટલ હાર્ટ ડિફેક્ટ છે. જેમાં ચાઇલ્ડ મા ચાર હાર્ટ ડિફેક્ટ એ એક સાથે જોવા મળે છે.

1) વેન્ટ્રીક્યુલર સેપ્ટલ ડિફેક્ટ (Ventricular septal defect),
2) પલ્મોનરી સ્ટેનોસિસ (Pulmonary stenosis),
3) ઓવરરાઇડિંગ એઓર્ટા (Overriding aorta),
4) રાઇટ વેન્ટ્રીક્યુલર હાઇપરટ્રોફી (Right ventricular hypertrophy).

••>

1) વેન્ટ્રીક્યુલર સેપ્ટલ ડિફેક્ટ (Ventricular septal defect):

વેન્ટ્રીક્યુલર સેપ્ટલ ડિફેક્ટ મા રાઇટ તથા લેફ્ટ વેન્ટ્રીક્લ્સ ને સેપરેટ કરતા સેપ્ટમ માં એબનોર્મલ ઓપનિંગ પ્રેઝન્ટ હોય છે.

2) પલ્મોનરી સ્ટેનોસિસ (Pulmonary stenosis):

પલ્મોનરી સ્ટેનોસિસ મા પલ્મોનરી આર્ટરી (ડીઓક્સીજીનેટેડ બ્લડ એ રાઇટ વેન્ટ્રીકલ માંથી કેરી કરી લંગ્સ મા પહોચાડતી બ્લડ વેસલ) એ નેરોવિંગ થાય છે કે જેના કારણે રાઇટ વેન્ટ્રિકલ માંથી બ્લડ ફ્લો એ ઓબસ્ટ્રક્ટ થાય છે.

3) ઓવરરાઇડિંગ એઓર્ટા (Overriding aorta):

ઓવરરાઇડિંગ ઓફ એઓર્ટા એ એવી કન્ડિશન છે કે જેમાં નોર્મલી રીતે એઓર્ટા (ઓક્સિજીનેટેડ બ્લડ એ હાર્ટ માંથી કેરી કરી વોલ બોડી માં ટ્રાન્સપોર્ટ કરતી મેઇન બ્લડ વેસલ) એ હાર્ટ ના લેફ્ટ વેન્ટ્રિકલ માથી ઓરિજીનેશન થાય છે પરંતુ ઓવર રાઇડિંગ ઓફ એઓર્ટા મા એઓર્ટા એ લેફ્ટ વેન્ટ્રીક્લ્સ ના ઉપર ની બાજુએ ડાયરેક્ટલી વેન્ટ્રીક્યુલર સેપ્ટમ ડિફેક્ટ ઉપર થી જ ઓરીજીનેશન થાય છે

4) રાઇટ વેન્ટ્રીક્યુલર હાઇપરટ્રોફી (Right ventricular hypertrophy):

જ્યારે પલ્મોનરી આર્ટરી (એવી બ્લડ વેસલ કે જે રાઇટ વેન્ટ્રિકલ માથી ડીઓક્સીજીનેટેડ બ્લડ એ કેરી કરી અને લંગ્સ મા ઓક્સીજીનેશન કરવા માટે બ્લડ ને લંગ્સ પહોચાડતી બ્લડ વેસલ) એ નેરોવિંગ તથા સ્ટેનોસીસ થાય ત્યારે રાઇટ વેન્ટ્રિકલ માંથી બ્લડ ને લંગ્સ માં પહોંચાડવા માટે હાટૅ ના રાઇટ વેન્ટ્રિકલ ને એક્સ્ટ્રા વર્ક (પંપિંગ) કરવાની જરૂરિયાત રહે છે આ એક્સ્ટ્રા પંપિંગ કરવાના કારણે હાર્ટ ના રાઇટવેન્ટ્રીકલ ના મસલ્સ એ થીકનિંગ થાય છે જેને હાઇપરટ્રોફી કહેવામાં આવે છે.

Clinical manifestation/ Sign and symptoms of the the Tetrallogy of fallot (ટેટ્રાલોજી ઓફ ફેલોટ માટેના લક્ષણો તથા ચિન્હો ).

• સાઇનોસિસ જોવા મળવું,
• લિપ્સ,સ્કિન તથા નેઇલ નુ બ્લુઇસ ડીસ્કલરેશન થવું,
• શોર્ટનેસ ઓફ બ્રીધ થવું,
• ક્લબિંગ જોવા મડવુ,
• થાક લાગવો,
• ગ્રોથ એ પુઅર થવો,
• બ્રિધિંગ ડિફીકલ્ટી થવી,
• એબનોર્મલ મરમર સાઉન્ડ સંભળાવો,
• ઇરીટેબીલીટી થવી,
• ડિસ્પનીયા,
• એપિસોડ્સ ઓફ સાઇનોટિક સ્પેલ(ટેટ સ્પેલ)તેમા ફિડીંગ કર્યા બાદ તથા કોઇ પેઇનફુલ પ્રોસિઝર બાદ ચાઇલ્ડ મા સાયનોસીસ, હાઇપોક્ઝીયા તથા બ્રિધિંગ ડિફીકલ્ટીઝ થવી,
• પોલીસાયથેમિયા,
• ચાઇલ્ડ ની સ્કિન એ કુલ તથા ક્લેમી થવી.

Diagnostic evaluation of the the Tetrallogy of fallot (ટેટ્રાલોજી ઓફ ફેલોટ માટેના ડાયગ્નોસ્ટિક ઇવાલ્યુએશન).

• History tacking and physical examination, પલ્સ ઓક્સિમેટ્રી, હાર્ટ સાઉન્ડ સ્કલ્ટેશન,
• ઇલેક્ટ્રોકાર્ડિયોગ્રામ (ECG),
• ઇકોકાર્ડીઓગ્રાફી,
• ચેસ્ટ એક્સરે,
• કાર્ડીયાક મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઈમેજિંગ (MRI),
• કાર્ડીયાક કેથેટરાઇઝેશન.

c) Explain the management of patient with tetralogy of fallot. ટ્રેટાલોજી ઓફ ફેલોટના દર્દીની સારવાર જણાવો.05

Medical management of the the Tetrallogy of fallot (ટેટ્રાલોજી ઓફ ફેલોટ માટેના મેડિકલ મેનેજમેન્ટ).

• ચાઇલ્ડ ના હાઇપોક્ઝીક કન્ડિશન તથા તેના સાઇનોસિસ ની કન્ડિશનને ટ્રીટ કરવા માટે પ્રોપર્લી ઓક્સિજન પ્રોવાઇડ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપર્લી સિડેટીવ મેડિસિન પ્રોવાઇડ કરવી.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી ઇન્ટ્રા વિનર્સ ફ્લુઇડ પ્રોવાઇડ કરવુ.
• ચાઈલ્ડ ના ડિહાઇડ્રેશન ને પ્રોપરલી ટ્રીટ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ને એનિમીયા ની કન્ડિશન હોય તો તેને પ્રોપરલી ટ્રીટ કરવી.
• ચાઇલ્ડ ના હાઇપોક્ઝીક સ્પેલ ને ટ્રીટ કરવા માટે તેને પ્રોપરલી ની ચેસ્ટ પોઝિશન પ્રોવાઇડ કરવી.
• ચાઇલ્ડ ને ઇન્ટ્રાવિનસ વાઝોપ્રેશર જેમકે મીથોક્ઝામાઇન એડમિનિસ્ટ્રેશન કરવું.
• જો ચાઇલ્ડ ને સિવ્યર ટેકનોલોજી ઓફ ફેલોટ ની કન્ડિશન હોય તો ચાઇલ્ડ ને ઇન્ટ્રા વિનસલી પ્રોસ્ટાગ્લેન્ડિન E1 પ્રોવાઇડ કરવુ. એના કારણે ડક્ટર્સ નું ડાયલેટેશન થાય છે અને પલ્મોનરી બ્લડ ફ્લો ઇન્ક્રીઝ થાય છે.
• જો ચાઇલ્ડ ને એસીડોસીસ ની કન્ડિશન હોય તો તેને પ્રોપરલી ટ્રીટ કરવી.

Surgical management of the the Tetrallogy of fallot (ટેટ્રાલોજી ઓફ ફેલોટ માટેના સર્જીકલ મેનેજમેન્ટ).

ટેકનોલોજી ઓફ ફેલોટ ના સર્જીકલ મેનેજમેન્ટ એ સામાન્ય રીતે ડિફેક્ટ નું કરેક્શન કરવું તથા પેલીએટીવ પ્રોસિઝર પ્રોવાઇડ કરવી. આ પ્રોસિઝર પરફોર્મ કરવાના કારણે લંગ્સ માં બ્લડ ફ્લો એ ઇન્ક્રીઝ થાય છે અને સાઇનોસિસ કન્ડિશન એ ટ્રીટ થાય છે.

મોસ્ટ કોમન સર્જરી માં ઇન્ટ્રાકાર્ડિયાક રિપેર તથા કમ્પ્લીટ રીપેર નું ઇનવોલ્વમેન્ટ થાય છે.

કમ્પ્લીટ ઇન્ટ્રાકાર્ડિયાક રીપેર
કમ્પ્લીટ ઇન્ટ્રા કાર્ડિયાક રીપેર એ મોસ્ટઓફ ટેટ્રોલોજી ઓફ ફેલોટ ની કન્ડિશન ને ટ્રીટ કરવા માટે પ્રિફર્ડ સર્જીકલ પ્રોસિઝર છે. આ પ્રોસીઝર માં વેન્ટરીક્યુલર સેપ્ટલ ડિફેક્ટને પેચ દ્વારા ટ્રીટ કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ પલ્મોનરી આર્ટરી કે જે સ્ટેનોસિસ થયેલી હોય તેના ઓબસ્ટ્રકશન ને રીલીવ કરવામાં આવે છે જેના કારણે રાઇટ વેન્ટ્રિકલ માંથી બ્લડ એ પ્રોપરલી લંગ્સ માં ટ્રાન્સપોર્ટ થઇ શકે ત્યારબાદ ઓવરરાઇડિંગ ઓફ એઓર્ટા ને રીપોઝિશનિંગ પ્રોવાઇડ કરવામાં આવે છે. આ પ્રોસિજર કરવા માટેનો એઇમ એ લંગ્સ માં બ્લડ ફ્લોને ઇમ્પ્રુવ કરી પ્રોપરલી ચાઇલ્ડ ની કન્ડિશનને ટ્રીટ કરી શકાય. 2.બ્લાલોક ટોસિંગ અથવા મોડિફાઇડ બ્લાલોક ટોસિંગ સન્ટ.
જ્યારે ટેટ્રોલોજી ઓફ ફેલોટ ની કન્ડિશન ને કમ્પ્લીટલી રીપેર કરવી ઇમ્પોસિબલ હોય તેવી કન્ડિશન માં બ્લાલોકટોસિંગ સન્ટ નો યુઝ કરવામાં આવે છે. આ પ્રોસિઝરમાં સબક્લેવિયન આટૅરી , ઇનનોમીનેટ આટૅરી તથા પલ્મોનરી આટૅરી વચ્ચે કનેક્શન કરવામાં આવે છે જેના કારણે લંગ્સ માં બ્લડ ફ્લોને ઇમ્પ્રુવ કરી શકાય.

પલ્મોનરી વાલ્વ સ્ટેનોસિસ
પલ્મોનરી વાલ્વ સ્ટેનોસિસ મા સ્ટેનોસિસ થયેલા વાલ્વ ને પ્રોપરલી રીપેર કરવામાં આવે છે.

Nursing management of the Tetrallogy of fallot (ટેટ્રાલોજી ઓફ ફેલોટ ના નર્સિંગ મેનેજમેન્ટ)

• ચાઇલ્ડ નુ પ્રોપર્લી મોનિટરિંગ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ના વાઇટલ સાઇન પ્રોપર્લી અસેસ કરવા.
• ચાઇલ્ડ નુ કાર્ડીયાક ફંક્શન પ્રોપર્લી અસેસ કરવુ.
• ચાઇલ્ડ ના સિમ્પટોન્સ જેમકે બ્રિથિગ ડીફીકલ્ટી, સ્વેટિંગ ,ટાયર્ડનેસ ને પ્રોપરલી અસેસ કરવુ.
• ચાઇલ્ડ ના પેરેન્ટ્સ ને ચાઇલ્ડ ની કન્ડિશન ,તેને થવા માટેના કારણો, તેના લક્ષણો તથા ચીન્હો ,તેની ટ્રીટમેન્ટ તથા લાઇફ સ્ટાઇલ મોડીફીકેશન વિશે કમ્પ્લીટ એજ્યુકેશન પ્રોવાઇડ કરવું.

પ્રિ ઓપરેટીવ નર્સિંગ મેનેજમેન્ટ

• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી પોઝીશન પ્રોવાઇડ કરવી.
• ચાઇલ્ડ ને ઓક્સિજન પ્રોવાઇડ કરવો.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપર્લી સાયકોલોજીકલ સપોર્ટ પ્રોવાઇડ કરવો.
• ચાઇલ્ડ નું બ્લડ ઓક્સિજન લેવલ રેગ્યુલરલી મોનિટરિંગ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ને ઇન્ફેક્શન થી પ્રિવેન્ટ કરવા માટે તથા ટ્રોમા થતું પ્રિવેન્ટ કરવા માટે પ્રોપર્લી પ્રોટેક્શન પ્રોવાઇડ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ના પેરેન્ટ્સ તથા કેરગીવર ને ચાઇલ્ડ ની કન્ડિશન, તેને થવા માટેના કારણો, તેના લક્ષણો અને ચિન્હો વિશે કમ્પલેટ એજ્યુકેશન પ્રોવાઇડ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ની પ્રોપરલી એસેપ્ટીક ટેકનીક મેઇન્ટેન રાખી કેર પ્રોવાઇડ કરવી.
• ચાઇલ્ડ ના ન્યુટ્રીશનલ સ્ટેટસ ને મેઇન્ટેન રાખવા માટે ઇન્ટ્રા વિનસ ફ્લુઇડ પ્રોવાઇડ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ને હાઇપોથર્મિયા માંથી પ્રિવેન્ટ કરવા માટે તેને પ્રોપરલી ક્લોથ મા વિટોડી રાખવું.
• ચાઇલ્ડ ને ઇન્ફેક્શન થી પ્રિવેન્ટ કરવા માટે પ્રોપર્લી એન્ટિબાયોટિક મેડિસિન પ્રોવાઇડ કરવી.

પોસ્ટ ઓપરેટિવ નર્સિંગ મેનેજમેન્ટ

• ચાઇલ્ડ નુ પ્રોપરલી ક્લોઝ મોનિટરિંગ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ના વાઇટલ સાઇન ને કંટીન્યુઅસલી મોનિટરિંગ કરવા.
• ચાઇલ્ડ ના ઇન્ટેક આઉટપુટ ચાર્ટ ને કંટીન્યુઅસલી મોનિટર કરવા.
• ચાઇલ્ડ ના ન્યુટ્રીશનલ સ્ટેટસ ને મેઇન્ટેન રાખવા માટે એડીક્યુએટ ઇન્ટ્રા વિનર્સ ફ્લુઇડ પ્રોવાઇડ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ને એડીક્યુએટ રેસ્પીરેટરી સપોર્ટ પ્રોવાઇડ કરવો.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી ઓક્સિજન એડમિનિસ્ટ્રેશન કરવું.
• ચાઇલ્ડ ના એર પેસેજ ને ક્લિયર રાખવા માટે પ્રોપરલી સક્ષનીંગ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ના બોડી ટેમ્પરેચર ને કંટીન્યુઅસલી મેઇન્ટેન રાખવું ચાઇલ્ડ ને એક્સટર્નલ એન્વાયરમેન્ટ ના એક્સપોઝર અવોઇડ કરવુ.
• ચાઇલ્ડ ને ન્યુટ્રિશિયસ ડાયટ પ્રોવાઇડ કરવો.
• ચાઇલ્ડ ને ઇન્ફેક્શન થી પ્રિવેન્ટ કરવા માટે પ્રોપરલી હાઇજીનિક કન્ડિશન મેઇન્ટેન રાખવી.
• ઓપરેટીવ સાઇડ પર પ્રોપરલી એસેપ્ટીક ટેકનિક મેઇન્ટેન રાખી ડ્રેસીંગ પ્રોવાઇડ કરવું.
• ચાઇલ્ડ નો ડેઇલી વેઇટ મોનીટરિંગ કરવો.
• ચાઇલ્ડ ને કોઇપણ કોમ્પ્લિકેશન છે કે નહીં તેના માટે કંટીન્યુઅસલી મોનિટરિંગ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ને એડીક્યુએટ કેર પ્રોવાઇડ કરવા માટે તેના પેરેન્ટ્સ ને એજ્યુકેશન પ્રોવાઇડ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ની કન્ડિશન વિશે તેના પેરેન્ટ્સ ને કમ્પ્લીટલી એજ્યુકેશન પ્રોવાઇડ કરવું.
• ચાઇલ્ડ તથા તેના ફેમીલી મેમ્બર્સ ની એન્ઝાઇટી ને રીડયુઝ કરવા માટે પ્રોપરલી સાઇકોલોજીકલ સપોર્ટ પ્રોવાઇડ કરવો.
• ચાઇલ્ડ ના પેરેન્ટ્સ ને પ્રિસ્ક્રાઇબ કરેલી મેડીકેશન ચાઇલ્ડ ને પ્રોવાઇડ કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• ચાઇલ્ડ ના પેરેન્ટ્સ ને પ્રોપરલી સાઇકોલોજીકલ સપોર્ટ પ્રોવાઇડ કરવો.
• ચાઇલ્ડ ના પેરેન્ટ્સ ને રેગ્યુલરલી ફોલોઅપ લેવા માટે એડવાઇઝ આપવી.

Q – 2

a) Define exclusive breast feeding and explain advantages of breast feeding. બ્રેસ્ટ ફિડીંગની વ્યાખ્યા આપી બ્રેસ્ટ ફિડીંગના ફાયદાઓ જણાવો. 08

એક્સક્લૂસિવ બ્રેસ્ટફીડિંગ (Exclusive Breastfeeding):

ઇન્ટ્રોડક્શન (Introduction):

બ્રેસ્ટ ફીડિંગ એ ન્યુબોર્ન માટે જીવનની ફર્સ્ટ અને સૌથી ઇમ્પોર્ટન્ટ ન્યુટ્રીશિયસ મેથડ છે.જ્યારે બાળકને જન્મ પછીના પહેલા 6 મહિનાં સુધી માત્ર માતાનું દૂધ આપવામાં આવે છે અને કોઇપણ પ્રકારનું પાણી કે ખોરાક નહીં આપવામાં આવે. તેને સાઇન્ટીફીક રીતે “એક્સક્લૂસિવ બ્રેસ્ટફીડિંગ (Exclusive Breastfeeding)” કહેવાય છે બ્રેસ્ટ ફીડિંગમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ ન્યુટ્રીઅન્ટ્સ (Nutrients) અને ઇમ્યુનોલોજીકલ કમ્પોનન્ટ (Immunological Components) હોય છે.

બ્રેસ્ટ ફીડિંગના મેડીકલ બેનીફીટ્સ (Medical Benefits of Breastfeeding):

1.ઇનફન્ટ માટે બેનીફીટ્સ (Benefits for the Infant):

કોલોસ્ટ્રમ (Colostrum):
જન્મ પછીના પ્રથમ કેટલાંક કલાકો અને દિવસોમાં જે પીળા રંગનું ઘાટું મીલ્ક સિક્રીટ થાય છે તેને કોલોસ્ટ્રમ (Colostrum) કહે છે. આ મીલ્ક એન્ટિબોડીઝ (Antibodies) થી ભરપૂર હોય છે, જે ઇનફન્ટ ને ઇન્ફેક્શન (Infection), ડાયરિયા (Diarrhea) અને ન્યુમોનિયા (Pneumonia) જેવા ડિસીઝથી બચાવે છે.

ઇમ્યુનીટી (Immunity):
બ્રેસ્ટ મિલ્ક (Breast Milk) માં રહેલા ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન્સ (Immunoglobulins), લેક્ટોફેરિન (Lactoferrin), લાઇસોઝાઇમ (Lysozyme) વગેરે તત્વો ઇન્ફન્ટ ની ઇમ્યુનીટી વધારવામાં મદદ કરે છે.

કોગ્નીટીવ ડેવલોપમેન્ટ (Cognitive Development): સંશોધનો દર્શાવે છે કે બ્રેસ્ટફિડ બેબીઝ (Breastfed Babies) માં ન્યુરોલોજિકલ ડેવલપમેન્ટ (Neurological Development) વધુ સારું થાય છે.

ઓબેસીટી (Obesity) અને ડાયાબિટીસ (Diabetes) નું ઓછું રિસ્ક:
બ્રેસ્ટફીડ કરાયેલા શિશુઓમાં Type 1 અને Type 2 ડાયાબિટીસ અને બાળકોમાં થતી ઓબેસીટી (Obesity) નું જોખમ ઘટે છે.

2.મધર માટે બેનીફીટ (Benefits for the Mother):

યુટેરાઇન કોનટ્રાક્શન (Uterine Contraction):
બ્રેસ્ટફીડિંગ દરમિયાન ઑક્સીટૉસિન (Oxytocin) નામનું હોર્મોન રિલીઝ થાય છે, જે યૂટ્રસ (Uterus) ને ઝડપથી તેના મૂળ સાઇઝમાં લાવે છે અને ડીલીવરી પછીના બ્લીડિંગ (Postpartum Hemorrhage) માં ઘટાડો કરે છે.

બ્રેસ્ટ કેન્સર અને ઓવેરિયન કેન્સર (Breast and Ovarian Cancer) નો ઓછો ખતરો: લાંબા સમય સુધી બ્રેસ્ટફીડિંગ કરાવનારી ફીમેલમાં આ પ્રકારના કેન્સરના ચાન્સ (Chance) ઘટે છે.

કેલરી બર્ન (Calorie Burn):
બ્રેસ્ટફીડિંગ દરમિયાન માતા પ્રતિદિન અંદાજે 500 કેલોરી સુધી બર્ન કરે છે, જે પ્રેગનેન્સી પછી વેઇટ રિડ્યુસ કરાવવામાં હેલ્પફુલ બને છે.

ઇમ્પોર્ટન્ટ મેડીકલ રેકમન્ડેશન્સ (Important Medical Recommendations): વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશન (WHO) મુજબ, બાળકને જન્મ પછીના પ્રથમ 6 મહિના સુધી માત્ર માતાનું દૂધ આપવું જોઈએ.

6 મહિનાના પછી કમ્પ્લીમેન્ટ્રી ફીડિંગ (Complementary Feeding) શરૂ કરીને બ્રેસ્ટફીડિંગ ઓછામાં ઓછી 2 વર્ષ સુધી ચાલુ રાખવું જોઈએ.

બ્રેસ્ટફીડિંગ એ માત્ર એક ન્યુટ્રીશન પદ્ધતિ નથી, પરંતુ મધર અને ચાઇલ્ડ બંને માટે આરોગ્યપ્રદ જીવનશૈલીની શરૂઆત છે. તેમાં રહેલા ન્યુટ્રીઅન્ટ્સ ,એન્ટિબોડીઝ અને હોર્મોન્સ બંનેના ફીઝીકલ અને મેન્ટલ ડેવલોપમેન્ટ માં મહત્ત્વનો ફાળો આપે છે. દરેક માતાએ મેડીકલ માર્ગદર્શન હેઠળ બ્રેસ્ટફીડિંગને એન્કરેજ કરવું જોઈએ.

b) Nurses responsibility in prevention of accidents in children. બાળકોમાં થતાં એકિસડેંટને અટકાવવામાં નર્સનો રોલ જણાવો. 04

• બાળકના માતા પિતાને સેફ એન્વાયરમેન્ટ વિશે માહિતી આપવી જેથી બાળકોને નુકસાન કરતી બાબતો માટે ખાસ કાળજી રાખી શકે.
• પેરેન્ટ્સને સમજાવવુ કે બાળકની જેમ ઉંમર વધતી જશે તેમ તેની હલનચલન કેપેસિટી વધશે અને તે કોઈપણ અકસ્માત થવા માટે હાઇરીસ્ક બને છે.
• પેરેન્ટ્સને બાળક ને કોઈપણ સમયે એકલુ ન મુકવા સમજાવુ તથા તેના પર સતત સુપરવિઝન રાખવા માટે સમજાવો.
• બાળકની દરેક એક્ટિવિટી સમય દરમિયાન બાળકની સાથે રહેવુ તથા તેને આસિસ્ટ કરવુ.
• ઘરમા ઇલેક્ટ્રિકલ પ્લગ તથા વાયરીંગ ખૂલા ન હોય તેની કાળજી રાખવા બાબતે સમજાવુ.
• બાળકના રમકડા ના કોઈપણ નાના ભાગ છુટા ન પડે અને ઘરમા અન્ય કોઈપણ વસ્તુઓ નાની બાળકના હાથમા આવી શકે તે પ્રકારની ન હોય તે સમજાવવુ જેથી ફોરેન બોડી Aspiration નુ રિસ્ક ઘટાડી શકાય છે.
• કોઈપણ ધારદાર વસ્તુઓ ઘરમા ખુલ્લી કે નીચે ન પડેલી હોય તે બાબતે ધ્યાન રાખવા સમજાવુ.
• ગરમ વસ્તુઓ કે રસોઈ માટેની સામાન બાળક ત્યા સુધી ન પહોંચે તે બાબતે ખાસ સમજાવુ.
• ઘરની આજુબાજુ તથા ઘરમા પાણીના વાસણો ભરેલા ન હોય તથા પાણીની ટાંકા કે ટાંકીઓ ખુલ્લી ન હોય તે ખાસ સમજાવો.
• બાળકને રમત ગમત માટે ખુલ્લી જગ્યા કે મેદાનમા સુપરવિઝન સાથે રમવા સમજાવવુ. ઘરના વાતાવરણમા રમત ગમત ન કરવા માટે સમજાવુ.
• બાળકને ગળે વીંટાઈ શકે તેવી કોઈ પણ દોરી કે લાંબી વસ્તુઓ તેના પહોંચની બહાર રાખવી.
• કોઈપણ અખાદ્ય તથા ઝેરી વસ્તુઓ ખાદ્ય પદાર્થોના ડબ્બામા ક્યારેય પણ ન ભરવી તથા આ તમામ વસ્તુઓ લોક એન્ડ કી મા બાળકની પહોંચથી દૂર રાખવી.
• કોઈપણ ડબ્બામા અખાદ્ય વસ્તુ ભરેલી હોય તો તેના પર ડેન્જર લેબલ કરી અને બાળકને સમજાવવુ.
• મધર ફાધરને બાળકમા થતા એક્સિડન્ટ તેના પ્રિવેન્શન માટેના પગલાઓ અને સેફ એન્વાયરમેન્ટ માટે ખાસ એજ્યુકેશન આપવુ જોઈએ. જેથી બાળકોમા એક્સિડેન્ટલ ઈંજરીના કારણે થતી મોર્ટાલીટી અને મોર્બીડીટી ઘટાડી શકાય.

OR

a) Write down nursing management of acute respiratory infection. એકયુટ રેસ્પિરેટરી ઈન્ફેકસનની નર્સિંગ સારવાર લખો.08

(Acute Respiratory Infection – એક્યુટ રેસ્પિરેટરી ઈન્ફેકશન) નું નર્સિંગ મેનેજમેન્ટ :

એક્યુટ રેસ્પિરેટરી ઈન્ફેકશન એટલે રેસ્પીરેટ્રી સિસ્ટમમાં અચાનક થતો ઇન્ફેક્શન, જે નોઝ, નેક, ટ્રેકીયા અથવા લંગ્સને અસર કરે છે. તેમાં સામાન્ય સર્દી, બ્રોંકાઈટિસ અને ન્યુમોનિયા જેવા રોગોનો સમાવેશ થાય છે.

1.Assessment – એસેસમેન્ટ :

• વાયટલ સાઇન્સ (Vital Signs) ચેક કરવું — તાપમાન, પલ્સ, શ્વાસદર, બ્લડ પ્રેશર
  ઓક્સિજન સેચ્યુરેશન (Oxygen Saturation) માપવું.
• શ્વાસ લેવામાં તકલીફ Dyspnea ની તપાસ.
• Auscultation દ્વારા વીઝિંગ, ક્રેપિટેશન તપાસવું.
• Sputum નો રંગ અને માત્રા નિરીક્ષણ કરવું.
• Cyanosis ની હાજરી તપાસવી

2.Airway Management એરવે મેનેજમેન્ટ :

• Semi-Fowler’s Position આપવી.
• જરૂર મુજબ Suctioning કરવું.
• Deep Breathing and Coughing Exercise કરાવવી.
• Nebulization આપવું

3.Oxygen Therapy – ઓક્સિજન થેરાપી

• ઓક્સિજન સેચ્યુરેશન 94% કરતા ઓછું હોય તો ઓક્સિજન આપવું.
• Nasal Cannula અથવા માસ્ક દ્વારા ઓક્સિજન આપવો.
• Flow Rate ડોક્ટરના ઓર્ડર મુજબ જ રાખવો.
• Humidified Oxygen આપવું.

4.Medication Administration – મેડીકેશન એડમિનીસ્ટ્રેશન

• (Antibiotics)
• (Antipyretics)
• (Bronchodilators)
• (Mucolytics)
• (Antihistamines) દવા આપતી વખતે રાઈટ પેશન્ટ, રાઈટ ડ્રગ, રાઈટ ડોઝ, રાઈટ રૂટ, રાઈટ ટાઈમ ના નિયમોનું પાલન કરવું.

5.Fever Management – ફીવર મેનેજમેન્ટ.

• તાપમાન નિયમિત માપવું (Lukewarm Sponging) કરવું.
• પૂરતું પ્રવાહી આપવો.
• Antipyretics સમયસર આપવી.

6.Fluid and Nutritional Management – ફ્લુઇડ એન્ડ ન્યુટ્રીશન મેનેજમેન્ટ

• Oral Fluids આપવું.
• જરૂરી હોય તો Intravenous Fluids આપવું.
• ન્યુટ્રીશિયસ અને ઇઝીલી ડાયજેસ્ટ થાય તેવો ડાયટ આપવો.
• સ્મોલ અમાઉન્ટમા ફ્રિકવન્ટ્લી ડાયટ આપવો.

7.Infection Control – ઇન્ફેક્શન કંટ્રોલ:

• Hand Hygiene જાળવવું.
• માસ્ક પહેરાવવું (Droplet Precautions) અનુસરવું.
• Cough Etiquette શીખવવું.

8.Rest and Monitoring – રેસ્ટ એન્ડ મોનીટરીંગ

• પૂરતો આરામ અપાવવો.
• રેસ્પીરેટ્રી રેટ અને ઓક્સિજન સેચ્યુરેશનનું નિયમિત મોનિટરિંગ
  (Complications) જેમ કે (Respiratory Failure) માટે નજર રાખવી.

9.Health Education – હેલ્થ એજ્યુકેશન:

• દવાઓ સમયસર લેવાની સમજ આપવી.
• પૂરતો આરામ અને Nutrition નું મહત્વ સમજાવવું.
• સ્મોકિંગ થી દૂર રહેવું.
• Vaccination વિશે એજ્યુકેશન આપવું.

Acute Respiratory Infection ના નર્સિંગ મેનેજમેન્ટમાં એરવે જાળવવો, પૂરતો ઓક્સિજન આપવો, દવાઓ સમયસર આપવી, ટ્રાન્સમિશન ને કંટ્રોલમા રાખવું અને કોમ્પ્લીકેશન્સ અટકાવવી મુખ્ય હેતુ છે.

b) Write down causes, sign & symptoms of nephrotic syndrome. નેફોટીક સિન્ડ્રોમના કારણો, ચિહ્નનો અને લક્ષણો લખો.04

નેફ્રોટીક સિન્ડ્રોમ:

નેફ્રોટીક સિન્ડ્રોમ એ બે શબ્દો ભેગા મળીને બને છે.

• નેફ્રોન મીનિંગ કિડની નુ બેઝીક સ્ટ્રકચર.
• સિન્ડ્રોમ મિનિંગ ગ્રુપ ઓફ સિમ્ટોમ્સ.

ચિલ્ડ્રન્સ મા નેફ્રોટિક સિન્ડ્રોમ એ એક કિડની ડિસઓર્ડર છે જેમાં ગ્લોમેરુલાઇ કે જે કિડનીનું ફિલ્ટરિંગ યુનિટ છે તે ડેમેજ થવાના કારણે અથવા ગ્લોમેરુલાઇ ની પરમીએબિલીટી ઇન્ક્રીઝ થવાના કારણે બોડી માંથી યુરિન દ્વારા પ્રોટીન નું એક્સક્રીસન થાય છે જેમાં મેઇન્લી આલ્બ્યુમીન એ બોડીમાંથી એક્સક્રીટ થાય છે.

આ યુરીન દ્વારા બોડી માંથી પ્રોટીન નું એક્સક્રીશન થવાના કારણે બ્લડમાં પ્રોટીનનું અમાઉન્ટ ડીક્રીઝ થાય છે જેના કારણે એડીમાં (સ્વેલિંગ) પર્ટિક્યુલરલી આઇસ ની અરાઉન્ડ મા, એન્કલ તથા એબડોમન મા એડિમા ની કન્ડિશન થાય છે. જેના કારણે બ્લડ માં લિપિડ અને કોલેસ્ટ્રોલ લેવલ પણ ઇન્ક્રીઝ થાય છે.

નેફ્રોટીક સીમટોમ્સ એ સિમટોમ્સ નું કલેક્શન છે કે જે મુખ્યત્વે કિડની માં રહેલી ગ્લોમેરુલાઇ (glomeruli) ડેમેજ થવાના કારણે જોવા મળે છે.

નેફ્રોટીક સિન્ડ્રોમ મા મુખ્યત્વે ચાર સિમ્ટોમ્સ જોવા મળે છે.

1) યુરીન માં હાય લેવલનું પ્રોટીન બોડી માથી એક્સક્રીસન થવું (પ્રોટીનયુરિયા).

2) બ્લડમાં પ્રોટીન નું અમાઉન્ટ ડિક્રિઝ થવું. (હાઇપોઆલ્બ્યુનેમિયા).

3) બ્લડ માં લિપિડનું અમાઉન્ટ ઇન્ક્રીઝ થવું (હાઇપરલિપિડેમિયા).

4) બોડી પાર્ટમાં સ્વેલિંગ આવવુ (એડીમાં).

નેફ્રોટીક સિન્ડ્રોમમાં આ ચાર મેઇન સિમ્ટોમ્સ જોવા મળે છે.

નેફ્રોટીક સિન્ડ્રોમ એ ગમે તે એજ ના વ્યક્તિને અફેક્ટ કરે છે. બાળકોમાં મુખ્યત્વે 1 થી 7 વર્ષના ચાઇલ્ડ મા વધારે પ્રમાણ મા જોવા મળે છે.

causes of Nephrotic Syndrome. નેફ્રોટીક સિન્ડ્રોમ થવાના કારણો

• ગ્લોમેરુલર ડીસીઝ ના કારણે,
• હેરિડીટરી કન્ડિશન ના કારણે,
• અમુક પ્રકારની ડિસીઝ જેમ કે કાર્ડિયો વાસ્ક્યુલર ડિસઓર્ડર, કિડની ની સ્મોલ બ્લડ વેસેલ્સ ડેમેજ થવાના કારણે,
• અમુક પ્રકારની ડીસીઝ કન્ડિશનના કારણે મુખ્યત્વે ચિલ્ડ્રન માં વધુ જોવા મળે છે
• એબનોર્મલ કિડની ફંક્શનના કારણે,
• ડાયાબિટીક કિડની ડીઝીઝ ના કારણે,
• અમુક પ્રકારના ઇન્ફેક્શનના કારણે,
• મેડીકેશનના કારણે,
• ફોકલ સેગ્મેન્ટલ ગ્લોમેરુલો સ્કલેરોસીસ (FSGS),
• સ્કેટડૅ સ્કેરીંગ ઓફ ગ્લોમેરુલાઇ,
• મેમ્બરેનિયસ નેફ્રોપથી,
• હાર્ટ ફેઇલ્યોરના કારણે, અમુક પ્રકારના ડિસીઝ થવાના કારણે જેમકે હિપેટાઇટિસ બી, હિપેટાઇટિસ સી, મેલેરીયા વગેરે.

signs & symptoms of Nephrotic Syndrome. નેફ્રોટીક સિન્ડ્રોમના ચિન્હો અને લક્ષણો

• સ્વેલિંગ થવું.
• વેઇટ ગેઇન થવો.
• સ્વેલિંગ એ મુખ્યત્વે આઈ સોકેટ ની લાઇનિંગ પર તથા આઇ ની અરાઉન્ડમાં જોવા મળે છે.(પેરીઓરબીટલ એડીમાં).
• સ્વેલિંગ એ મુખ્યત્વે લાંબા સમય થી બેસવા અથવા ઉભા રહેવાના કારણે પગમાં તથા એન્કલ માં જોવા મળે છે.
• ફેસ એ પફીનેશ થવું.
• પ્રોટીન્યુરિયા.
• હાઇપોઆલબ્યુનેમીયા.
• હાઇપરકોલેસ્ટ્ર્રેમીયા.
• ડાયરિયા.
• વોમીટીંગ.
• એનોરેક્ઝીયા.
• લીવર એનલાર્જમેન્ટ થવું.
• બ્લડ પ્રેશર ઇન્ક્રીઝ થવું.
• એનિમિયા.
• રેસ્પિરેટરી ટ્રેક, પેરીટોનિયમ તથા સ્કીન નું ઇન્ફેક્શન થવું.
• સ્કીન એ પેલ થવી.
• સ્કેલેટલ મસલ્સ વાસ્ટીંગ થવા.
• ઘણી વખત વોલ બોડીમાં પણ સ્વેલિંગ જોવા મળે છે જેને એનાસારકા (Anasarka) કહેવામાં આવે છે.
• એસાઇટીસ,
• પીટીંગ એડિમા,
• ઓલીગોરીયા (યુરીન આઉટપુટ ડીક્રીઝ થવું).
• વેઇટ ગેઇન થવું.
• હિમેચુરિયા ( યુરીન મા બ્લડ આવવુ.)
• રેસ્પીરેટરી ડિસ્ટ્રેઝ થવુ.
• બ્લડ પ્રેશર ઇન્ક્રીઝ થવું.
• કિડની ફેઈલ્યોર થવી.
• બોડીમાં કોલેસ્ટ્રોલ લેવલ ઇન્ક્રીઝ થવુ.
• થાક લાગવો.
• ઈમીડિએટલી ઇન્ફેક્શન થવું.
• ભૂખ ન લાગવી.
• થાક લાગવો.

Q-3 Write short answer (any two) ટૂંકમાં જવાબ લખો. (કોઈપણ બે)6+6=12

a) Explain national immunization schedule. રાષ્ટ્રીય ઈમ્યુનાયજેશન સિડ્યુલ સમજાવો.

b) Describe trends in pediatric nursing. પીડીયાટ્રીક નર્સિંગના ટ્રેન્ડ વર્ણવો.

• પહેલાના સમયમા એડલ્ટ અને ચાઈલ્ડને એક જ સરખી ટ્રીટમેન્ટ આપવામા આવતી હતી. પરંતુ હાલમા પીડિયાટ્રીક એઈજ ગ્રુપમા મોર્ટાલીટી અને મોર્બીડીટી વધારે જોવા મળવાના લીધે બાળકોને અને ચાઈલ્ડ કેરને વધારે ઈમ્પોર્ટન્સ આપવામા આવ્યુ છે.
• આ ઉપરાંત મેડિકલ અને સર્જીકલ બ્રાન્ચમા ડેવલપમેન્ટ આવવાના લીધે ચાઈલ્ડ હેલ્થ ના સ્પેશિયલ એરીયા પર ફોકસ કરવામા આવે છે.
  પીડીયાટ્રીક મા ચાઈલ્ડ હેલ્થ કેર મા નીચે મુજબના ટ્રેન્ડ્સ અને પ્રેક્ટિસ જોવા મળી રહી છે.
• હાલમા પીડીયાટ્રીક કેર એ પીડીયાટ્રીશીયન અને ટ્રેઇન્ડ રજીસ્ટર નર્સ દ્વારા આપવામા આવે છે.
  ઇન્ફન્સી થી એડોલેશન્સ પિરિયડ સુધી કેર મા સાયન્ટિફિક ટ્રીટમેન્ટ એપ્રોચ રાખવામા આવે છે.
• ડીઝીઝના પ્રિવેન્શન માટે ખાસ વેક્સિન એડમિનિસ્ટર કરવામા આવે છે.
  બાળકના ગ્રોથ અને ડેવલપમેન્ટ નુ રેગ્યુલર એસેસમેન્ટ કરવામા આવે છે.
• ક્યુરેટીવ કેર ના બદલે પ્રિવેન્ટીવ સર્વિસીસ અને હેલ્થ પ્રમોશન પર ભાર મૂકવામા આવેલ છે.
  મેડિકલ ફિલ્ડમા ટેકનોલોજી અને સાયન્સ ના એડવાન્સમેન્ટ જોવા મળે છે. જેથી હાઈ ક્વોલીટી કેર આપી શકાય છે.
• બાળકોની કેરમા એવિડન્સ બેઇઝ પ્રેક્ટિસ જોવા મળે છે.
  બાળકોને કોઈપણ પ્રકારની કેર માટે હોમ કેર ના બદલે ઇન્સ્ટિટ્યૂશનલ કેર પર વધારે ભાર મૂકવામા આવે છે. આ ઇન્સ્ટિટયૂટ એટલે કે હોસ્પિટલ જેને આધુનિકરણ દ્વારા બાળકોના ગમતા ફેરફારો સાથે ડેવલપ કરવામા આવેલ છે.
• બાળકની દરેક કેરમા હેલ્થ કેર મેમ્બર્સના સુપરવિઝન હેઠળ પેરેન્ટ્સ અને ફેમિલી મેમ્બર્સ ના સપોર્ટ દ્વારા ફેમિલી સેન્ટર્ડ કેર આપવામા આવે છે. બીમારીમા પણ બાળકને તેના પેરેન્ટ્સ અને ફેમિલી મેમ્બર થી સેપરેટ કરવામા આવતું નથી.
• રૂમિંગ ઈન એટલે કે બાળકને મહત્તમ તેની માતા સાથે જ રાખવુ તેની દરેક કેર માં માતાને સાથે રાખી આગળ વધવુ તે પ્રકારની પ્રેક્ટિસ અમલમા મૂકવામા આવે છે.
• બાળકોના હોસ્પિટલાઈઝેશન સમય દરમિયાન તેના વીઝીટીંગ અવર્સમા વધારો કરવામા આવેલ છે અને ફ્લેક્સિબલ અવર્સ રાખવામા આવેલ છે.
• પેરેન્ટ્સ માટે સપોર્ટીવ ગ્રુપ હોય છે, જે પેરેન્ટ્સ ની એન્ઝાઈટીમા ઘટાડો કરવામા મદદ કરે છે. તથા બાળકોની પ્લે અને રીક્રિયેશનલ નીડને ધ્યાનમા રાખવામા આવે છે.
• બાળકોની કેરમા પીડીયાટ્રીક સર્વિસીસની સબ સ્પેશિયાલિટી જેમકે પીડીયાટ્રીક મા ન્યુરોલોજી, કાર્ડિયોલોજી, નેફોલોજી વગેરે નો વિકાસ થયેલ છે.

c) Write down nursing management of cleft lip & cleft palate. કલેફટ લિપ અને કલેફટ પેલેટની નર્સિંગ સારવાર લખો.

Nursing management of cleft lip & cleft palate.(કલેફટ લિપ અને કલેફટ પેલેટની નર્સિંગ સારવાર ):

એરવે ક્લીયરન્સ

• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી અપરાઇટ પોઝીશન પ્રોવાઇડ કરવી ચાઇલ્ડ ના હેડને પ્રોપરલી હેન્ડ દ્વારા સપોર્ટ પ્રોવાઇડ કરવો જેના કારણે એસ્પિરેશન થવાની પોસીબીલીટી રિડયુસ થાય છે અને ચાઇલ્ડ નુ એરવે પ્રોપરલી ક્લિયરન્સ રહે છે.

ફીડિંગ સપોર્ટ

• ચાઇલ્ડ ને ક્લેફટ ક્લીપ તથા લેફ્ટ પેલેટ જેવી કન્ડિશન ના કારણે શકીંગ પ્રોબ્લેમ થાય છે જેના કારણે પ્રોપરલી ફીડિંગ પ્રોવાઇડ કરવું. ચાઇલ્ડ ના ફીડીંગ કંડીશનશને મેઇન્ટેન કરવા માટે સ્પેશિયલ ક્લેફ્ટ નીપલ નો યુઝ કરવો. સ્પેશિયલ પ્રકારની બોટલ તથા ફીડિંગ ડિવાઇસ નો યુઝ કરવો.

હિયરિંગ મોનિટરિંગ

• જો ચાઇલ્ડ ને ક્લેફટ પેલેટ ની કન્ડિશન હોય તેવા ચાઇલ્ડ ને મિડલ ઇયર નું ઇન્ફેક્શન થવાની શક્યતા રહે છે. તેથી ચાઇલ્ડ ની હિયરિંગ એબિલિટી અસેસ કરવુ.

સ્પીચ થેરાપી

• ક્લેફટ પેલેટ ની કન્ડિશન હોય તેવા ચાઇલ્ડ માં સ્પીચ ડિફીકલ્ટીઝ રહે છે તેથી ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી સ્પીચ થેરાપી પ્રોવાઇડ કરવી.

ડેન્ટલ કેર

• જો ચાઇલ્ડ ને ક્લેફ્ટ લીપ તથા લેફ્ટ પેલેટ ની કન્ડિશન હોય તેવા ચાઇલ્ડ માં ટીથ માલપ્લેસમેન્ટ થવાની શક્યતા રહે છે તેથી ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી ડેન્ટલ કેર પ્રોવાઇડ કરવી.

સાયકોલોજીકલ સપોર્ટ

• જો ચાઇલ્ડ ને લેફ્ટ ક્લિપ તથા ક્લેટ પેલેટ ની કન્ડિશન હોય તેવા ચાઇલ્ડ ના પેરેન્ટ્સ એ ઇમોશનલી ડિસ્ટર્બ હોય છે તેથી પેરેન્ટ્સ ને પ્રોપરલી સાયકોલોજીકલ સપોર્ટ, કાઉન્સેલિંગ,ઇમોશનલ સપોર્ટ તથા સોસિયલ સપોર્ટ પ્રોવાઇડ કરવો.

મોનિટરિંગ એન્ડ ફોલોઅપ

ચાઇલ્ડ ની પ્રોપરલી કેર માટે તેના પેરેન્ટ્સ ને રેગ્યુલર ફોલોઅપ લેવા માટે એડવાઇઝ આપવી.

પ્રિ ઓપરેટિવ નર્સિંગ મેનેજમેન્ટ

• લેફ્ટ ક્લિપ હોય તેવા ચાઇલ્ડ ની સર્જરી પહેલા ” રુલ ઓફ ટેન” ને ફોલો કરવું.
  (10 વિક એજ, 10 lbs વેઇટ , 10 gm% of hb).
• જો ચાઇલ્ડ ને એક ક્લેફટ પેલેટ હોય તો 12 મંથ, વેઇટ એ 9 kg(20 lbs) એન્ડ 10 gm Hb %.
• સર્જરી પહેલા ચાઇલ્ડ નું કમ્પ્લીટલી ઇમ્યુનાઇઝેશન થયેલું હોવું જોઈએ.
• જો ચાઇલ્ડ ને થમ્બ શકીંગ કરવાની આદત હોય તો તેની થંબ શકીંગ કરવાનું પ્રિવેન્ટ કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• મધર ને સ્ટરાઇલ બ્રેસ્ટફિડીંગ ટેક્નીક માટે એડવાઇઝ આપવી.
• મધર ને એડવાઇઝ આપવી કે તેના ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી બેસ્ટ ફીડીંગ પ્રોવાઇડ કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• ચાઇલ્ડ ના કમ્ફર્ટ લેવલ માટે તેના ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી પોઝિશન પ્રોવાઇડ કરવી .
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી લવ તથા અફેક્શન પ્રોવાઇડ કરવા માટે તેના ચાઇલ્ડ ને એડવાઇઝ આપવી.

પોસ્ટ ઓપરેટીવ નર્સિંગ મેનેજમેન્ટ

• ચાઇલ્ડના વાઇટલ સાઇન ને કંટીન્યુઅસલી મોનિટર કરવા.
• ચાઇલ્ડ ને જનરલ પોસ્ટ ઓપરેટિવ કેર પ્રોવાઇડ કરવી.
• ચાઇલ્ડ ના સિક્રીશન ને ડ્રેઇન કરવા માટે તથા તેના થતું એસ્પિરેશન પ્રિવેન્ટ કરવા માટે પ્રોપરલી સાઇડ લાઇનિંગ પોઝિશન પ્રોવાઇડ કરવી.
• ચાઇલ્ડ ના સર્જીકલ સાઇટ ને પ્રોપરલી પ્રોટેક્શન પ્રોવાઇડ કરવું.
• સુચર્સ સાઇડ પર પ્રોપર્લી પ્રોટેક્ટીવ ડિવાઇસ યુઝ કરવા.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી સુપાઇન પોઝિશન તથા અનઅફેક્ટેડ સાઇડ પર પોઝીશન પ્રોવાઇડ કરવી.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી એલ્બો રિસ્ટ્રેઇન પ્રોવાઇડ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ના પેરેન્ટ્સ ને એડવાઇઝ આપવી કે ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી લવ તથા અફેક્શન પ્રોવાઇડ કરવું તથા પેરેન્સ એ ચાઇલ્ડ ને સપોર્ટ પ્રોવાઇડ કરે તે માટે એડવાઇઝ આપવી.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી મેડિસિન ડ્રોપર દ્વારા ફીડિંગ પ્રોવાઇડ કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• ચાઇલ્ડ ના પેરેન્ટ્સ ને એડવાઇઝ આપવી કે ફીડિંગ પ્રોવાઇડ કર્યા બાદ ચાઇલ્ડ ની પ્રોપરલી અપરાઇટ પોઝીશન મેઇન્ટેન રાખવી.
• ચાઇલ્ડ ને ઇન્ફેક્શન થતું પ્રિવેન્ટ કરવા માટે ચાઇલ્ડ ને એસેપ્ટીક ટેક્નીક મેઇન્ટેન રાખવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• ચાઇલ્ડ ને હેન્ડલ કરતી વખતે તેના પેરેન્ટ્સ ને પ્રોપરલી હાયજીન મેઇન્ટેન રાખવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• જ્યારે ચાઇલ્ડ ની ફીલિંગ પ્રોવાઇડ કરતા હોય ત્યારે પ્રોપરલી આસિસ્ટન્ટ પ્રોવાઇડ કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• જો પોસિબલ હોય તો ચાઇલ્ડ ના પેરેન્ટ્સ ને સ્પેશિયલ ક્લેફ્ટ પેલેટ નીપલ નો યુઝ કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• પેરેન્ટ્સ ને એડવાઇઝ આપવી કે તેના ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી લવ તથા અફેક્શન પ્રોવાઇડ કરવું.

Q-4 Write short notes. ટૂંકનોંધ લખો. (કોઈપણ ત્રણ) 12

a) Effect of hospitalization on the family of the child બાળકના ફેમેલી પર હોસ્પિટલાયઝેશન થી થતી અસરો

Effect of hospitalization on the family of the child બાળકના ફેમેલી પર હોસ્પિટલાયઝેશન થી થતી અસરો :

જે માતા-પિતાના બાળકોને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હોય તેઓ માત્ર તેમના બાળકોથી અલગતા અનુભવતા નથી પણ અન્ય લોકો એ તેમની જગ્યા લઈ રહ્યા છે તેવું તેઓને લાગે છે.

વધુમાં તેઓ inadequacy ની લાગણી અનુભવે છે કારણ કે અન્ય લોકો તેમના બાળકોની care કરતા હોય છે.

ચાઇલ્ડ ના હોસ્પિટલાઈઝડ થવાના કારણે ફેમિલીની યુનિટી પણ બ્રેક થાય છે અને ચાઈલ્ડ એ તેમના પેરેન્ટ્સ થી સેપરેટ રહે તેનું પેરેન્ટ્સ મા એન્ઝાઇટી તથા ગીલ્ટ જોવા મળે છે.

જો હોસ્પિટલાઈઝડ ચાઇલ્ડ હોય તો તેમના પેરેન્ટ્સ તથા ફેમિલી મેમ્બર્સ નું સ્ટ્રેસ લેવલ ઇન્ક્રીઝ થાય છે.

1) તેમાં મુખ્યત્વે ઘણા ફેક્ટર્સ ના કારણે પેરેન્ટ્સનું સ્ટ્રેસ લેવલ એ ઇન્ક્રીઝ થાય છે.જેમ કે ,

A) પેરેન્ટ્સને પ્રોપરલી ઇન્ફોર્મેશન કે નોલેજ હોતું નથી કે તેના ચાઈલ્ડ ને કેવા પ્રકારની ઇલનેસ થઈ છે.

B) પેરેન્ટ્સ ને એ પણ ડર હોય છે કે તેમના બાળક સાથે હોસ્પિટલમાં કયા- કયા તથા કેવા પ્રકારની પ્રોસીજર થતી હોય છે.

C) પેરેન્ટ્સને એ પણ ડર હોય છે કે તેના બાળકને કેવા પ્રકારની ટ્રીટમેન્ટ પ્રોવાઈડ કરવામાં આવતી હશે.

D) પેરેન્ટ્સને તે પણ fear હોય છે કે ફ્યુચર માં તેના ચાઇલ્ડ સાથે શું થવાનું છે તેના કારણે પણ પેરેન્ટ્સનું સ્ટ્રેસ લેવલ ઇન્ક્રીઝ થાય છે.

E) જ્યારે ચાઇલ્ડ એ હોસ્પિટલાઇઝડ હોય ત્યારે તેની ટ્રીટમેન્ટ માટેનો ખર્ચો પણ ખૂબ વધારે થઈ શકે છે તેના કારણે પેરેન્ટ્સ પર ફાઇનાન્સિયલ બર્ડન આવે છે પણ પેરેન્સમાં સ્ટ્રેસ એ ઇન્ક્રીઝ થાય છે.

2) ઘણી વખત પેરેન્ટ્સ એ ગિલ્ટી ફીલ કરે છે કે તેના બાળકને ઇલનેસ એ પેરેન્ટ્સ ના પ્રોપરલી કેર ન કરવાના કારણે તથા ચાઇલ્ડ ની કેરમા કોઈપણ પ્રકારની ખામી રહેવાના કારણે થઈ છે.

3) જે ચાઈલ્ડ એ હોસ્પિટલાઈઝડ હોય તે ચાઈલ્ડ ના પેરેન્ટ્સ એ એન્ઝાઇટી, ફીયર, ડીસઅપોન્ટમેન્ટ ( નિરાશા ), તથા પેરેન્ટ્સ એ પોતાની જાતને બ્લેમ કરે છે.

4) જ્યારે બાળકની ટ્રીટમેન્ટ કરવામાં આવે ત્યારે તેના પેરેન્ટ્સ થી સેપરેટ કરવામાં આવે છે જેના કારણે પેરેન્ટ્સ એ હેલ્પલેસ ફીલ કરે છે કારણ કે તે બાળકને કેર પ્રોવાઇડ કરી શકતા નથી.

5) ઘણી વખત હોસ્પિટલાઈઝડ ચાઈલ્ડ ના પેરેન્ટ્સ એ હેલ્થ કેર પર્સનલ પર એંગર ( ગુસ્સે ) પણ થઈ જાય છે.

6) પેરેન્ટ્સમાં અમુક પ્રકારના કારણના (causes of anxiety) લીધે એન્ઝાઈટી પણ જોવા મળે છે જેમ કે, હોસ્પિટલ ના strange એન્વાયરમેન્ટના કારણે. પેરેન્ટ્સ તથા ચાઇલ્ડ ના સેપરેશન થવાના કારણે.ચાઈલ્ડ ની ઇલનેસ ના કારણે.હોસ્પિટલમાં થતી જુદા જુદા પ્રકારની પ્રોસિજરના કારણે. unknown events તથા આઉટ કમ ના કારણે.ચાઈલ્ડ એ કોઈપણ ઈલેશમાંથી સફરિંગ થવાના કારણે.પેરેન્ટ્સ એ તેના ચાઇલ્ડ ની કેર ન કરી શકવાના કારણે.

b) Meningitis – મેનીન્જાયટીસ

મેનેન્જીસ:= મેનેન્જીસ એ બ્રેઇન તથા સ્પાઇનલ કોર્ડ નું પ્રોટેક્ટીક મેમ્બરેન છે કે જે બ્રેઇન અને સ્પાઇનલ કોર્ડ ને કવર કરે છે.

આ મેનેન્જીસ માં ત્રણ અધર 3 લેયર આવેલા હોય છે.

1) ડ્યુરામેટર (આઉટર મોસ્ટ લેયર),

2) એરાકનોઇડ મેટર (ઇન્ટરમીડીએટ લેયર),

3)પિયા મેટર (ઇનરમોસ્ટ લેયર)

આમ, મેનેન્જિસ ના આ ત્રણ લેયર હોય છે કે જે બ્રેઇન અને સ્પાઇનલ કોર્ડ ને કવર કરી તેને પ્રોટેક્ટ કરવા માટેનું વર્ક કરે છે.

મેનિંન્જાઇટીસ:=

બ્રેઇન તથા સ્પાઇનલ કોડ ની સરાઉન્ડીંગ માં આવેલા મેનેન્જિસ લેયર માં ઇન્ફેક્શન તથા ઇન્ફ્લામેશન થાય તો તે કન્ડિશન ને મેનિન્જાઇટિસ કહેવામાં આવે છે. આ ઇન્ફેક્શન એ બેક્ટેરિયા વાઇરસ , તથા માઇક્રોઓર્ગેનિઝમ ના કારણે થઈ શકે છે.

Etiology/ cause of the meningitis .( મેનેન્જાઇટીસ ના કારણ ).

બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શન થવાના કારણે.

• Ex:=
• Mycobacterium Tuberculosis ,
• Streptococcus pneumoniae,
• Neisseria Meningitidis,
• Haemophilus influenzae,
• Listeria monocytogenes.

વાયરલ ઇન્ફેક્શન થવાના કારણે.

• Mumps,
• Herpis simplex virous,
• Epstain barr virous,
• Varicella-zoster virous ,
• Measles,
• Influenza.

ફંગલ ઇન્ફેક્શન થવાના કારણે.

• Candida,
• સિસ્ટેમિક લ્યુપસ એરીધમાટોસિસ ( SLE )ના કારણે,
• અમુક પ્રકારની મેડિકેશન ના કારણે.
• હેડ ઇંજરી થવાના કારણે.
• હેડ અને સ્પાઇનલ કોર્ડ માં ટ્રોમાં થવાના કારણે.
• કેન્સર.
• ટોબેકો યુઝ કરવાના કારણે.
• ઇમ્યુન સિસ્ટમ ઇમ્પેઇરડ થવાના કારણે.
• ઓવર ક્રાઉડિંગ ના કારણે.
• બ્રેઇન સર્જરી થવાના કારણે.

Clinical manifestation/ sign and symptoms of the patient with the Meningitis. (મેનિન્જાઇટિસ ના લક્ષણો તથા ચિન્હો ).

• હેડએક,
• ખૂબ હાઇ ફીવર,
• મેન્ટેન સ્ટેટસ અલ્ટર થવી. કન્ફ્યુઝન થવું.
• કંસિયસનેસ અલ્ટર્ડ થવું.
• વોમીટિંગ.
• ફોટોફોબિયા (એન ઇનએબીલિટી ટુ ટોલરેટ લાઇટ).
• ઇરીટેબિલિટી થવી .
• ડ્રાઉઝીનેસ થવી.
• કન્ફ્યુઝન થવુ.
• અલ્ટર્ડ કંન્શીયસનેસ થવી.
• વોમીટિંગ.
• સાઇન ઓફ મેનીન્જીયલ ઇરીટેશન.
• નકલ રિજીડીટી (નેક સ્ટીફનેસ).
• માથું દુખવું.
• મેન્ટલ સ્ટેટસ અલ્ટર્ડ થવી.
• આચકી આવવી.
• જોઈન્ટ પેઇન થવુ.
• મસલ્સ એક થવુ.

પોઝીટીવ બ્રુડઝિન્સકી સાઇન

બ્રુડઝિન્સકી સાઇન માં ચાઇલ્ડ ને જ્યારે સુપાઇન પોઝીશન પ્રોવાઇડ કરાવીએ અને તેના નેક ને ચેસ્ટ તરફ ફ્લેક્સ કરવામાં આવે ત્યારે તેની હિપ અને એંકલ એ ઓટોમેટીકલી ફ્લેક્સ થાય છે તેને બ્રુડઝિન્સકી સાઇન કહેવામાં આવે છે.

કર્નિંગ સાઇન

કર્નીંગ સાઇન માં જ્યારે પેશન્ટને સુપાઇન પોઝીશન પ્રોવાઇડ કરવા માં આવે ત્યાર બાદ પેસન્ટ નું ની અને હિપ એ ફ્લેક્સ કરવામાં આવે ત્યારે પેશન્ટનું ની એ ફરી એક્સટેન્ડેન્ટ કરતા તેને પેઇન થાય તો તેને કર્નિંગ સાઇન કહેવામાં આવે છે.

K:= Knee,
E:= Extention
R:= Resistense

એટલે કે knee ને સીધા એક્સટેન્ડેડ કરવાથી પેશન્ટને પેઇન થાય છે.

Diagnostic evaluation of the Child with the Meningitis. (મેનેન્જાઇટીસ વાડા ચાઇલ્ડ ના ડાયગ્નોસ્ટિક ઇવાલ્યુએશન ).

• History taking and physical examination.
• બ્લડ કલ્ચર.
• લંબર પંકચર.
• ચેસ્ટ એક્સરે.
• CSF એક્ઝામિનેશન.
• સીટી સ્કેન.
• ગ્રામ સ્ટેઇન.
• CSF કલ્ચર.
• MRI ટેસ્ટ.

Management of the Children with the Meningitis.
( મેનેન્જાઇટીસ વાડા ચાઇલ્ડ નું મેનેજમેન્ટ )

• જો ચાઇલ્ડ ને કોઇપણ બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શન હોય તો એન્ટિબાયોટિક મેડિસિન પ્રોવાઇડ કરવી.
  Ex:=
  Rifampicin ,
  Cefotaxime,
  Vancomycin.
• જો ચાઇલ્ડ ને કોઇપણ વાયરલ ઇન્ફેક્શન થયું હોય તો એન્ટિવાયરલ મેડિસિન પ્રોવાઇડ કરવી.
• જો ચાઇલ્ડ ને પેઇન થતું હોય તો એનાલજેસિક મેડિસિન પ્રોવાઇડ કરવી.
  Ex:= Acetaminophen,
  NSAID ( Non steroidal anti inflammatory drug).
• ચાઇલ્ડ ને ઇન્ટરાવિનસ ફ્લુઇડ પ્રોવાઇડ કરવું.
• જો ચાઇલ્ડ ને ફીવર આવતો હોય તો એન્ટિપાયરેટીક મેડિસિન કરવી.
• જો ચાઇલ્ડ ને ફીવર આવતી હોય તો એન્ટિકન્વલર્ઝન્ટ મેડિકેશન પ્રોવાઇડ કરવી.
• ચાઇલ્ડ ને કંટીન્યુઅસ ક્લોઝ મોનેટરીંગ કરવુ.
• ચાઇલ્ડ ના વાઇટલ સાઇન કંટીન્યુઅસલી ક્લોઝ મોનિટર કરવા.
• જો ચાઇલ્ડ ને ઇન્ફલાર્મેશન થતું હોય તો કોર્ટીકોસ્ટીરોઈડ મેડિસિન પ્રોવાઈડ કરવી.
• જો ચાઇલ્ડ ને મેનિન્જાઇટીસ ની કન્ડિશન હોય તો તેને પ્રોપરલી આઇસોલેશન રાખવું.
• ચાઇલ્ડ નું હાઇડ્રેશન સ્ટેટસ પ્રોપરલી મોનિટર કરવું.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી ન્યુટ્રિશનલ સપોર્ટ પ્રોવાઇડ કરવો.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી ઇન્ટ્રા વિનસ ફ્લુઇડ પ્રોવાઈડ કરવુ.

Nursing management of Children with the Meningitis.(મેનેન્જાઈટીસ વાડા ચાઇલ્ડ નું નર્સિંગ મેનેજમેન્ટ ).

• ચાઇલ્ડ નું પ્રોપરલી અસેસમેન્ટ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ના વાયટલ સાઇન કંટીન્યુઅસલી મોનિટર કરવા.
• ચાઇલ્ડ નું હાઇડ્રેશન સ્ટેટસ પ્રોપરલી અસેસ કરવું.
• ચાઇલ્ડ નુ પ્રોપરલી ફલ્યુડ તથા ઇલેક્ટ્રોલાઇટ લેવલ મેઇન્ટેન રાખવુ.
• જો ચાઇલ્ડ ને પેઇન થતું હોય તો એનાલજેસીક મેડિસિન પ્રોવાઇડ કરવી.
• ચાઇલ્ડ નું પ્રોપરલી ન્યુરોલોજિકલ સ્ટેટસ અસેસ કરવું.
• જો ચાઇલ્ડ ને સીઝર આવતી હોય તો એન્ટી કન્વલ્ઝન મેડિસિન પ્રોવાઇડ કરવી.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી ન્યુટ્રીશનલ સપોર્ટ પ્રોવાઇડ કરવો.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી સાઇકોલોજીકલ સપોર્ટ પ્રોવાઇડ કરવો.
• ચાઇલ્ડ ને તેની ડીઝિઝ, તેને થવા માટેના કારણ,તથા તેના લક્ષણો તથા ચિન્હો વિશે પ્રોપરલી એજ્યુકેશન પ્રોવાઇડ કરવું.
• ચાઇલ્ડ નું ઇન્ટેક આઉટપુટ કંટીન્યુઅસલી મોનિટર કરવું.
• ચાઇલ્ડ ના વાઇટલ સાઇન તથા ન્યુરોલેજીકલ સ્ટેટસ નું કંટીન્યુઅસલી મોનિટરિંગ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ના કન્સીયસનેસ લેવલ ને કંટીન્યુઅસ મોનિટર કરવું.
• ચાઇલ્ડ ને રેગ્યુલરલી મેડિસિન લેવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• ચાઇલ્ડ ને રેગ્યુલરલી ફોલોઅપ લેવા માટે એડવાઈઝ આપવી.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી સાઇકોલોજીકલ સપોર્ટ પ્રોવાઇડ કરવો.

c) Rights of child – બાળકોના હકકો

• યુનાઇટેડ નેશન્સ દ્વારા 20 નવેમ્બર 1959 ના રોજ બાળકો માટેના રાઇટસ ડિકલેર કરવામા આવેલા હતા. જે બાળકની સ્પેશિયલ નીડ ને ધ્યાનમા રાખી તે પૂરી થાય તે હેતુથી બનાવવામા આવેલા હતા.
  આ રાઈટ્સ નીચે મુજબના છે.
• ફ્રી એજ્યુકેશન માટેનો રાઈટ.
  
  નેમ અને નેશનાલિટી માટેનો રાઈટ.
  
  જો બાળક હેન્ડીકેપડ હોય તો સ્પેશિયલ કેર મેળવવા માટેનો રાઈટ.
  
  અફેકશન, લવ અને સારી અન્ડરસ્ટેન્ડિંગ મેળવવા માટેનો રાઈટ.
  
  પૂરતુ ગુણવત્તા સભર નુ ન્યુટ્રીશન મેળવવા માટેનો રાઈટ.
  
  કોઈપણ આફત કે તકલીફ ના સમયમા સૌપ્રથમ ટ્રીટમેન્ટ કે રાહત મેળવવા માટેનો રાઈટ.
  
  સારી મેડિકલ કેર મેળવવા માટેનો રાઈટ.
  
  સારી રીતે રમવાની અને રીક્રિએશનલ ફેસીલીટી મેળવવાનો રાઈટ.
  
  પોતાનામા રહેલી એબિલિટીઝ ને ડેવલપ કરી સોસાયટીમા સારામા સારા યુઝફૂલ મેમ્બર તરીકે બનવા માટેનો રાઈટ.
  
  શાંત અને ભાઈચારાના વાતાવરણમા ઉછેર મેળવવાનો રાઈટ.
  ઉપરોક્ત બધા રાઈટ એ ધર્મ, જાતિ, જ્ઞાતિ, સેકસ, કલર વગેરે ના ભેદભાવ વિના દરેક બાળકો સમાન રીતે બધા રાઈટ્સ નો ઉપયોગ કરી શકે તે માટેનો રાઈટ પણ બાળકોને મળેલ છે.

d) Protein energy malnutrition – પ્રોટીન એનર્જી માલન્યુટ્રીશન

પ્રોટીન એલર્જી માલન્યુટ્રીશન (PEM) એ એક ચાઇલ્ડ મા થતી ન્યુટ્રીશનલ પ્રોબ્લમ છે કે જેને પહેલા પ્રોટીન કેલેરી માલન્યુટ્રીશન (PCM) તરીકે ઓળખાતુ હતુ જે ખોરાકમાં પ્રોટીન અને કેલરી ના અપૂરતા ઇન્ટેક ના કારણે જોવા મળે છે, જેના પરિણામે ચાઇલ્ડ ના ગ્રોથ, ડેવલોપમેન્ટ તથા ઓવરઓલ હેલ્થ મા ઇમ્પેરમેન્ટ થાય છે.

PEM ના મુખ્ય બે ટાઇપ છે.

1)મરાસ્મસ
2)ક્વાશિઓર્કોર

1) મરાસ્મસ

PEM નુ મરાસ્મસ એ સિવ્યર કેલરી ની ડેફીસીયન્સી ના કારણે થાય છે,જેના પરિણામે નબળાઇ, મસલ્સ માસ એ લોસ થાય તથા શરીરના ટીસ્યુસ મા વાસ્ટિંગ જોવા છે.
મરાસ્મસ ધરાવતા બાળકો સામાન્ય રીતે અત્યંત પાતળા દેખાય છે અને તેનો અપિરિઅન્સ એ
” Starved ” હોય છે.

2) ક્વાશિઓર્કોર

ક્વાશિઓર્કોર એ PEM નું એક સ્વરૂપ છે જે એડીક્યુએટ કેલરી ના ઇન્ટેક કરવા છતાં, સિવ્યર પ્રોટીન ની ડેફીસીયન્સી ના કારણે થાય છે.

બાળકો કે જેમા ક્વાશિઓર્કોર હોય તેમા વોટર નુ રીટેન્શન થવાના કારણે એબડોમન એ સ્વોલેન થાય (એડીમા), ફેટી લીવર, સ્કીન લિઝન્સ અને વૃદ્ધિ એ અટકી જાય છે. તથા મરાસ્મસ કરતા ક્વાસિસ્યોરકોર વાળા ચાઇલ્ડ એ નોર્મલ હોય છે પરંતુ તેનો બોડી વેઇટ એ વધારે હોય છે.

Classification of the child with the Protien energy Malnutrition. (પ્રોટીન એનર્જી માલન્યુટ્રીશન નુ ક્લાસિફિકેશન )

A) સિન્ડ્રોમલ ક્લાસીફીકેશન

સિન્ડ્રોમલ ક્લાસીફીકેશનના ટોટલ પાંચ ટાઇપ પડે છે.

1) ન્યુટ્રીશનલ મરાસ્મસ,
2) ક્વાશિઓર્કોર,
3) ન્યુટ્રીશનલ ડ્વારફિંગ ,
4) મરાશ્મીક ક્વાશિઓર્કોર ,
5) પ્રી ક્વાશિઓર્કોર

1) ન્યુટ્રીશનલ મરાસ્મસ

ન્યુટ્રિશનલ મરાસ્મસ એ સિવ્યર ફોર્મ નું પ્રોટીન એનર્જી માલન્યુટ્રીશન છે.
કે જેમાં ક્રોનિક સ્ટારવેશન જોવા મળે છે તથા પ્રોટીન અને કેલરી બન્ને નુ ઇન્ટેક ઇનએડીક્યુએટ હોય છે.
ન્યુટ્રિશિયસ મરાસ્મસ ની કન્ડિશન એ મુખ્યત્વે જ્યારે ખૂબ વધારે પ્રમાણમાં પોવર્ટી હોય ,ફુડ ઇનસિક્યુરિટી હોય, ન્યુટ્રિશિયસ ફુડ નુ એક્સેસ
ઓછા પ્રમાણ મા હોય તેના કારણે જોવા મળે છે.

2) ક્વાશિઓર્કોર,

ક્વાશિઓર્કોર એ PEM નું એક સ્વરૂપ છે જે એડીક્યુએટ કેલરી ના ઇન્ટેક કરવા છતાં, સિવ્યર પ્રોટીન ની ડેફીસીયન્સી ના કારણે થાય છે.
બાળકો કે જેમા ક્વાશિઓર્કોર હોય તેમા વોટર નુ રીટેન્શન થવાના કારણે એબડોમન એ સ્વોલેન થાય (એડીમા), ફેટી લીવર, સ્કીન લિઝન્સ અને વૃદ્ધિ એ અટકી જાય છે. તથા મરાસ્મસ કરતા ક્વાસિસ્યોરકોર વાળા ચાઇલ્ડ એ નોર્મલ હોય છે પરંતુ તેનો બોડી વેઇટ એ વધારે હોય છે.

3) ન્યુટ્રીશનલ ડ્વારફિંગ ,

ન્યુટ્રીશનલ ડ્વારફિંગ ને સ્ટન્ટેડ ગ્રોથ તથા ગ્રોથ રિટારડેશન પણ કહેવામા આવે છે.
ન્યુટ્રીશનલ ડ્વારફિંગ એ બાળકો માં પ્રોટીન એલર્જી માલન્યુટ્રીશન (PEM) નું જ એક મેનીફેસ્ટેશન છે. તે એક એવી કન્ડિશન હોય છે જ્યાં બાળકો પ્રોટીન અને કેલરી સહિત ના આવશ્યક પોષક તત્વોના અપૂરતા intake ને કારણે તેમનો એક્સપેકટેડ ગ્રોથ ને એચીવ કરવામાં ફેઇલ જાય છે.

ન્યુટ્રીશનલ ડ્વારફિંગ એ મુખ્યત્વે ચાઇલ્ડ ના ગ્રોથ તથા ડેવલપમેન્ટ ના સમય મા જેમકે ઇન્ફન્સી તથા અર્લી ચાઇલ્ડહુડ દરમિયાન જોવા મળે છે.
તેમાં ચાઇલ્ડ નો સ્કેલેટલ ગ્રોથ ડિલે થાય, શોર્ટ સ્ટેચર જોવા મડવુ,
પ્યુબર્ટી ડીલે થવી, કોગ્નિટીવ ડેફીશીટ થવુ,
વગેરે જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે.

4) મરાશ્મીક ક્વાશિઓર્કોર ,

મરાશ્મીક ક્વાશિઓર્કોર એ સિવ્યર ફોર્મ નું પ્રોટીન એનર્જી માલ ન્યુટ્રીશન છે. તેમાં મરાસ્મસ તથા ક્વાસિસ્યોરકોર ના કમ્બાઇન લક્ષણો જોવા મળે છે. આ મુખ્યત્વે જ્યારે બાળક માં પ્રોલોંગ અને સિવ્યર માલન્યુટ્રીશન હોય ત્યારે ચાઇલ્ડ માં મરાસ્મીક ક્વાશિઓર્કોર ની કન્ડિશન જોવા મળે છે.
તથા મુખ્યત્વે એક્સ્ટ્રીમ પોવર્ટી અને ફૂડ ઇનસિક્યુરિટી ના કારણે જોવા મળે છે.

5) પ્રી ક્વાશિઓર્કોર

“પ્રી-ક્વાશિઓર્કોર” એ ક્વાશિઓર્કોર ના અર્લી સ્ટેજ અથવા વોર્નિંગ સાઇન નુ ઇન્વોલ્વમેન્ટ કરે છે, જે પ્રોટીન-એનર્જી માલન્યુટ્રીશન (PEM) નું સિવ્યર ફોર્મ છે. તેમાં ક્વાશિઓર્કોર થવા માટેના શરૂઆતમાં લક્ષણો જોવા મળે છે.
પ્રિક્વાશિઓર્કોર મા , બાળકો મા મોડરેટ થી સિવ્યર માલન્યુટ્રીશન ના ચિહ્નો જોવા મળી શકે છે.

B) Indian Academy for pediatric ( IAP) Classification .

ઇન્ડિયન એકેડેમી ફોર પીડીયાટ્રીક ક્લાસિફિકેશન એ મુખ્યત્વે ચાઇલ્ડ ના વેઇટ પર કરવામાં આવે છે.

ગ્રેડ:=1 ( માઇલ્ડ માલન્યુટ્રીશન ) એક્સપેક્ટેડ વેઇટ ના 80 – 70% બાળક નું વજન હોય છે.

ગ્રેડ:=2 ( મોડરેટ માલન્યુટ્રીશન ) એક્સપેક્ટેડ વેઇટ ના 70-60% બાળક નું વજન હોય છે.

ગ્રેડ:=3 ( સિવ્યર માલન્યુટ્રીશન ) એક્સપેક્ટેડ વેઇટ ના 60-50 % બાળક નું વજન હોય છે.

ગ્રેડ:=4 ( સુપીરીયર ) એક્સપેક્ટેડ વેઇટ કરતા 50 % ઓછો વેઇટ બાળક નું વજન હોય છે.

જ્યારે ચાઇલ્ડ નો વેઇટ એ એજ મુજબ એકસપેક્ટેડ વેઇટ ના 80% કરતા વધુ હોય ત્યારે તેને નોર્મલ કહેવામા આવે છે.

C) Gomez Classification

ગોમેઝ ક્લાસીફીકેશન એ ચાઇલ્ડ ના એજ પ્રમાણે તેના વેઇટ મુજબ પાડવામાં આવેલ છે. ગોમેઝ ક્લાસીફીકેશન માં જ્યારે એજ મુજબ એક્સપેક્ટેડ વજન એ 90 % કરતા વધારે હોય તેને નોર્મલ કહેવામાં આવે છે.

ફસ્ટ ડિગ્રી: – એક્સપેક્ટેડ 90 – 75% ની વચ્ચે વજન.

સેકન્ડ ડિગ્રી: – એક્સપેક્ટેડ 75-60% ની વચ્ચે વજન.

થર્ડ ડિગ્રી: – એક્સપેક્ટેડ 60% થી ઓછો વજન.

D) ઇન્ટરનેશનલ ક્લાસીફીકેશન

એક્સપેક્ટેડ વેઇટ એ 80 અને 60% ની વચ્ચે .

વિથ એડીમાં:- ક્વાશિઓર્કોર,

વિધાઉટ એડીમાં :=અંડર ન્યુટ્રીશન,

જો એક્સપેકટેડ વેઇટ ના 60 % નીચે વેટ હોય સાથે એડીમાં હોય := મરાશ્મિક ક્વાશિઓર્કોર

જો એક્સપેકટેડ વેઇટ ના 60 % નીચે વેટ હોય અને વિધાઉટ એડી માં હોય := ન્યુટ્રીશનલ મરાસ્મસ .

E) આર્નોલ્ડ ક્લાસિફિકેશન

આર્નોલ્ડ ક્લાસીફીકેશન એ મુખ્યત્વે મિડ આમૅ સરકમફેરન્સ પર આધાર રાખે છે.

માઇલ્ડ થી મોડરેટ := જો મીડ આમૅ સર્કમફરન્સ એ 12.5-13.5 cm ની વચ્ચે હોય તો.

સિવીયર:= જો મીડઆર્મ સરકમફરન્સ એ 12.5 સેન્ટીમીટર થી ઓછુ હોય તો.

Marasmus (મરાસ્મસ )

મરાસ્મસ વડૅ એ ગ્રીક માંથી આવેલો શબ્દ છે કે જેમા ” marasmos ” એટલે કે વાસ્ટિંગ.

PEM ( Protien Energy Malnutrition) મા મરાસ્મસ એ સિવ્યર કેલરી ની ડેફીસીયન્સી ના કારણે થાય છે,જેના પરિણામે નબળાઇ, મસલ્સ માસ એ લોસ થાય તથા શરીરના ટીસ્યુસ મા વાસ્ટિંગ જોવા મળે અને સબક્યુટેનીયસ ફેટ એ પણ લોસ થાય છે.

મરાસ્મસ ધરાવતા બાળકો સામાન્ય રીતે અત્યંત પાતળા દેખાય છે અને તેનો અપિરિઅન્સ એ
” Starved “ હોય છે.
મરાસ્મસ માં ચાઇલ્ડ ની એજ ના એક્સપેક્ટેડ વેઇટ કરતા તેનો 50% કરતાં પણ વધારે વેઇટ લોસ થાય છે.

Etiology / cause of the Marasmus (મરાસ્મસ થવા માટે ના કારણ)

• ઇનએટીટ્યુએટ ડાયટ ના કારણે,
• ડાયટમાં કેલરી એ ઇનએડીક્યુએટ અમાઉન્ટ માં લેવાના કારણે,
• પુઅર ફીડીંગ ના કારણે,
• અમુક પ્રકારની મેડિકલ કન્ડિશનના કારણે,
• જેમકે ક્રોનિક વોમિટિંગ ના કારણે,
• ક્રોનિક ઇન્ફેક્શનના કારણે,
• Ex :=સિફીલીસ, ટ્યુબરક્યુલોસિસ, અપર રેસ્પીરેટરી ઇન્ફેક્શન,
• અમુક પ્રકાર ના એન્વાયરમેન્ટલ ફેક્ટર ના કારણે,
• પોવર્ટી ના કારણે,
• મરાસ્મસ એ મોસ્ટ કોમનલી ઇન્ફન્ટ માં જોવા મળે છે,
• કંજીનાઇટલ ડીઝીઝ ના કારણે જેમ કે ક્લેફટ પેલેટ હાઈડ્રોસેફેલસ,હિસ્પ્રુંગ ડિસીઝ વગેરે,
• અમુક પ્રકારના મેટાબોલિક ડિસઓર્ડર ના કારણે જેમ કે ગેલેકટોસેમિયા.

Classification of the Marasmus. (મરાસ્મસ ના ક્લાસિફિકેશન )

મરાસ્મસ ના ગ્રેડ પ્રમાણે ટોટલ 4 ક્લાસિફિકેશન થાય છે.

1) ગ્રેડ-1 :=

આ ગ્રેડમાં એક્ઝિલા તથા ગ્રોઇનએરિયા માંથી ફેટ નો લોસ થાય છે.

2) ગ્રેડ-2 :=

આ ગ્રેડમાં એક્ઝિલા તથા ગ્રોઇનએરિયા માંથી ફેટ નો લોસ થાય છે. સાથે સાથે એબડોમીનલ તથા ગ્લુટીયલ રિજિયન માંથી પણ ફેટ નો લોસ થાય છે.

3) ગ્રેડ-3 :=

આ ગ્રેડમાં એક્ઝિલા તથા ગ્રોઇનએરિયા માંથી ફેટ નો લોસ થાય છે. સાથે સાથે એબડોમીનલ તથા ગ્લુટીયલ રિજિયન માંથી પણ ફેટ નો લોસ થાય છે. સાથે સાથે ચેસ્ટ તથા સ્પાઇન ના ફેટ નુ પણ ઇન્વોલ્વમેન્ટ થાય છે.

4) ગ્રેડ-4 := આ ગ્રેડમાં પહેલા ત્રણ ગ્રેડનું ઇન્વોલમેન્ટ હોય છે સાથે સાથે બકલપેડ ના ફેટ પણ લોસ થાય છે.

Clinical manifestation / sign and symptoms of the child with the Marasmus. (મરાસ્મસ ના લક્ષણો તથા ચિન્હો )

• બોડી ટીસ્યુસ મા સિવ્યર વાસ્ટીંગ થવું,
• સબક્યુટેનીયસ ફેટ લોસ થવો,
• ચાઇલ્ડ એ ખૂબ પાતળું થઇ જવું,
• ફેશિયલ ફિચર્સ શંકન થવા,
• ચાઇલ્ડ નો ગ્રોથ રિટારડેશન થવો,
• ચાઇલ્ડ નું ડેવલપમેન્ટ ડીલે થવું,
• ચાઇલ્ડના બટક્સ એબડોમન, થાઇ માંથી સબક્યુટેનિયસ ફેટ લોસ થવું.
• ફેસ નુ લુક એ એજેડ જેવું લાગવું.
• ચાઇલ્ડ ના ચીકસ માંથી ફેટનો લોસ થવો.
• ચાઈલ્ડ એ ઇરીટેબલ થવું.
• ચાઇલ્ડ માં સિવ્યર માલન્યુટ્રીશન જોવા મળવું.
• ચાઇલ્ડ માં ઇલેક્ટ્રોલાઇટ ઇમબેલેન્સ થવું.
• ચાઇલ્ડ માં ન્યુરોલોજીકલ
• સિમ્ટોમ્સ જોવા મળવા,
• ચાઇલ્ડ એ લેસ એક્ટિવ થાય છે,
• ચાઇલ્ડ ના સ્પ્લિન, ગોનાડ્સ,
• તથા લીવર ની સાઇઝ રિડયુસ થવી,
• ચાઇલ્ડ ને વિકનેસ, ફટીગ,તથા થાક લાગવો.
• ચાઇલ્ડ ના બીહેવ્યર માં ચેન્જીસ જોવા મળવા,
• ફિઝિકલ એક્ટિવિટી ડિક્રિઝ થવી,
• ચાઇલ્ડ નો એક્સ્ટ્રીમ વેઇટ લોસ થવો,

Diagnostic evaluation of the child with the Marasmus . (મરાસ્મસ વાડા ચાઇલ્ડ નું ડાયગ્નોસ્ટિક ઇવાલ્યુએશન)

• History taking and physical examination,
• X ray,
• ચાઇલ્ડ નુ એન્થ્રોપોમેટ્રીક મેઝરમેન્ટ કરવુ,
• ચાઇલ્ડ નુ લેબોરેટરી ઇન્વેસ્ટિગેશન કરવું,
• કમ્પ્લીટ બ્લડ કાઉન્ટ,
• સીરમ ઇલેક્ટ્રોલાઇટ તથા સીરમ આલ્બ્યુમન ટેસ્ટ અસેસ કરવું,
• ચાઇલ્ડ ની ઇમેજીંગ ટેસ્ટીંગ પ્રોપરલી કરવી,

Management of the child with the Marasmus. (મરાસ્મસ વાળા ચાઇલ્ડ નુ મેનેજમેન્ટ )

• ચાઇલ્ડ ને એડીક્યુએટ ન્યુટ્રીશનલ સપ્લિમેન્ટ પ્રોવાઇડ કરવું,
• ચાઇલ્ડ ને એડીક્યુએટ હાઇ કેલેરી વાળું ફીડિંગ પ્રોવાઇડ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ને ન્યુટ્રિશિયસ ફૂડ ઇન્ટેક કરવા માટે એડવાઈઝ આપવી.
• ચાઇલ્ડ નુ એડીક્યુએટ ફ્લુઇડ તથા ઇલેક્ટ્રોલાઇટ લેવલ મેન્ટેઇન કરવું.
• ચાઇલ્ડ ને એડીક્યુએટ આયન સપ્લીમેન્ટ પ્રોવાઇડ કરવી.
• ચાઇલ્ડ નું ડાયટ એ ગ્રેજ્યુઅલી ઇન્ક્રીઝ કરવા માટે એડવાઈઝ આપવી.
• જો ચાઇલ્ડ ને કોઇપણ ઇન્ફેક્શન થયું હોય તો એડીક્યુએટ એન્ટિબાયોટિક મેડીસીન પ્રોવાઇડ કરવી.
• ચાઇલ્ડ ને એડીક્યુએટ સાયકોલોજીકલ સપોર્ટ પ્રોવાઇડ કરવો.
• ચાઇલ્ડ નો વેઇટ ડેઇલી રેકોર્ડિંગ કરવો.
• ચાઇલ્ડ ને એડીક્યુએટ બ્રેસ્ટફીટીંગ પ્રોવાઇડ કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• ન્યુટ્રિશિયસ ફૂડ જેમકે ગ્રીન લીફિ વેજીટેબલ , સુપ, બનાના ,પલ્સ ,સીરીયલ્સ મિલ્ક વગેરે પ્રોવાઇડ કરવુ.
• ચાઇલ્ડ ને સ્મોલ તથા ટીક્વન્ટ અમાઉન્ટ મા ડાયટ પ્રોવાઇડ કરવુ.
• ચાઇલ્ડ ને એડીક્યુએટ કામ તથા કમ્ફર્ટેબલ એન્વાયરમેન્ટ પ્રોવાઇડ કરવું.

kwashiorkor. (ક્વાશિઓર્કોર )

ક્વાસ્યોરકોરએ સિવ્યર પ્રોટીન એનર્જી માલ ન્યુટ્રિશન ( PEM ) નું ફોર્મ છે. ક્વાશિઓર્કોર એ PEM નું એક સ્વરૂપ છે. જે એડીક્યુએટ કેલરી ના ઇન્ટેક કરવા છતાં, સિવ્યર પ્રોટીન ની ડેફીસીયન્સી ના કારણે થાય છે.

બાળકો કે જેમા ક્વાશિઓર્કોર હોય તેમા વોટર નુ રીટેન્શન થવાના કારણે એબડોમન એ સ્વોલેન થાય (એડીમા), ફેટી લીવર, સ્કીન લિઝન્સ અને વૃદ્ધિ એ અટકી જાય છે. તથા મરાસ્મસ કરતા ક્વાસિસ્યોરકોર વાળા ચાઇલ્ડ એ નોર્મલ હોય છે પરંતુ તેનો બોડી વેઇટ એ વધારે હોય છે.
ક્વાશિઓર્કોર ને “ રેડ હેયરી બોય ” પણ કહેવામાં આવે છે.

ક્વાશિઓર્કોર એ પહેલી વખત બ્રિટિશ ફિઝિશિયન Dr.Cicely Williams દ્વારા ઇ.સ.1933 માં ડિસ્ક્રાઇબ કરવામાં આવેલું હતું. પરંતુ પર્ટિક્યુલર ક્વાશિઓર્કોર ટમૅ એ 1935 માં ડિસ્ક્રાઇબ કરવામાં આવી હતી.

ક્વાસ્યોરકોર ની કન્ડિશન એ મુખ્યત્વે પ્રીસ્કુલ ચિલ્ડ્રનમાં વધારે પ્રમાણમાં જોવા મળે છે.
ક્વાશિઓર્કોર મા હોલમાંકૅ સિમ્ટોમ્સ મા ફ્લુઇડ રીટેન્શન થવાના કારણે બોડીમા ઇડીમા જોવા મળે છે.

Etiology / cause of kwashiorkor (ક્વાશિઓર્કોર ના કારણ.)

• પોવર્ટી ના કારણે,
• ચાઇલ્ડ ને ઇનએડીક્યુએટ અમાઉન્ટ માં બેસ્ટફીટીંગ પ્રોવાઇડ કરવાના કારણે,
• પ્રોટીન રીચ ફૂડ એ ઇનએડીક્યુએટ અમાઉન્ટ માં લેવાના કારણે,
• પ્રોટીન રીચ ફૂડ ની અવેઇલીબિલીટી ના હોવાના કારણે,
• લો સોસીયો ઇકોનોમિક સ્ટેટસ હોવાના કારણે,
• ફોલ્ટી ફીડિંગ હેબિટ ના કારણે,
• ઇમબેલેન્સ ડાયટ ના કારણે,
• એડીક્યુએટ અમાઉન્ટ માં ન્યુટ્રિશિયસ ડાયટ ઇન્ટેક ન કરવાના કારણે,
• અમુક પ્રકારની મેડિકલ કન્ડિશનના કારણે જેમકે ક્રોનીક ઇન્ફેક્શન,
• ગેસ્ટેરો ઇન્ટેસ્ટાઇનલ ડીસઓર્ડર,વગેરે,
• અમુક પ્રકારના મેટાબોલિક ડિસઓર્ડર ના કારણે,
• એન્વાયરમેન્ટલ ફેક્ટરના કારણે,
• ચાઇલ્ડ ને એડીક્યુએટ વિનિંગ ડાયટ ના પ્રોવાઇડ કરવાના કારણે,
• એસેન્સીયલ વિટામિન્સ તથા મિનરલ્સ એ ઇનએડિક્યુટ અમાઉન્ટ માં લેવાના કારણે,

Clinical manifestation/ sign and symptoms of the child with the Kwashiorkor.(ક્વાશિઓર્કોર ના લક્ષણો તથા ચિન્હો )

• બોડી માં ઇડીમા ( પીટીંગ ઇડીમાં) જોવા મળવું તે મુખ્યત્વે લોવર એક્સ્ટ્રીમિટી,અપર એક્સ્ટ્રીમિટીસ, એબડોમન, ફેસ વગેરે મા ,
• એબડોમન માં ફ્લુઇડ નું કલેક્શન થવાના કારણે બ્લોટેડસ્ટમક ની કન્ડિશન જોવા મળવી,
• સ્કિન એ ડ્રાય તથા સ્કેલી થવી,
• મસલ્સ વાસ્ટિંગ તથા મસલ્સ એટ્રોફી થવી,
• સ્કીન મા ચેન્જીસ જોવા મળવા જેમકે પીગમેન્ટેશન,
• હાઇપરપીગમેન્ટેશન, સ્કીન એ રફ થવી,ડિસ્કલર્ડ થવી વગેરે,
• ચાઇલ્ડ માં હિપેટોમેગાલિ ( લીવરએનલાર્જમેન્ટ) થવું,
• ચાઇલ્ડ નીએપેટાઇટ
• ડીક્રીઝ થવી,
• ચાઇલ્ડ માં બિહેવીયરલ ચેન્જીસ જોવા મળવા,
• ચાઇલ્ડ નો ગ્રોથ તથા ડેવલપમેન્ટ ડીલે થવો,
• ચાઇલ્ડ નું સ્કેલેટલ ગ્રોથ ઇમ્પેઇડ થવો,
• ચાઇલ્ડ માં એનીમિયા ની કન્ડિશન જોવા મળવી,
• ચાઇલ્ડના હેરમાં ચેન્જીસ થવા,
• ચાઇલ્ડ ને કોઇપણ એક્ટિવિટીમાં ઇન્ટરેસ્ટ ન રહેવો,
• ચાઇલ્ડ માં મસ્ક્યુલર વાસ્ટીંગ જોવા મળવું,
• ચાઇલ્ડ નું ફેસ એ ઇડીમાના કારણે
• ” મુન ફેસ” લાગવું.
• ચાઇલ્ડ માં સાયકોમોટર ચેન્જીસ જોવા મળવા,
• ચાઇલ્ડમાં ઇન્ટેલેક્યુઅલ ઇમ્પેરમેન્ટ જોવા મળવી,

Diagnostic evaluation of the child with the Kwashiorkor .
(ક્વાશિઓર્કોર વાળા ચાઇલ્ડ નું ડાયગ્નોસ્ટિક ઇવાલ્યુએશન )

• History tacking and physical examination,
• એન્થ્રોપોમેટ્રિક મેઝરમેન્ટ,
• લેબોરેટરી ટેસ્ટ,
• કમ્પ્લીટ બ્લડ કાઉન્ટ ટેસ્ટ,
• સિરમ આલ્બ્યુમીન ટેસ્ટ,
• સિરમ ઇલેક્ટ્રોલાઇટ ટેસ્ટ,
• આર્ટીરીયલ બ્લડ ગેસ એનાલિસિસ,

Medical management of the child with Kwashiorkor.
(ક્વાશિઓર્કોર વાડા ચાઇલ્ડ નુ મેડીકલ મેનેજમેન્ટ)

• ચાઇલ્ડ ને એડીક્યુએટ પ્રોટીન યુક્ત ડાયટ પ્રોવાઇડ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ને એડીક્યુએટ કેલરી ઇન્ટેક કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• ચાઇલ્ડ ને એડીક્યુએટ ન્યુટ્રિશિયસ રીચ ફુડ ઇન્ટેક કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• જો ચાઇલ્ડ ને હાઇપોગ્લાઇસેમ્યા ની કન્ડિશન હોય તો એડીક્યુએટ ગ્લુકોઝ સોલ્યુશન પ્રોવાઇડ કરવું.
• જો ચાઇલ્ડ ને એનિમિયા ની કન્ડિશન હોય તો બ્લડ ટ્રાન્સફયુઝન દ્વારા તેને પ્રોપરલી ટ્રીટ કરવી.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી સ્કીન કેર કરવા માટે એડવાઇઝ આપવી.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી પ્લે થેરાપી તથા રિક્રિએશન થેરાપી પ્રોવાઇડ કરવી.
• ચાઇલ્ડસ ના પેરેન્ટ્સ ને એડવાઇઝ આપવી કે ચાઇલ્ડ ને ન્યુટ્રિશિયસ રીચ ફુડ પ્રોવાઇડ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ને એડીક્યુએટ વિટામીન એ સપ્લિમેન્ટસ પ્રોવાઇડ કરવું.
• જો ક્વાસિયોરકોર એ એડવાન્સ સ્ટેજ મા હોય તો ને ઇમિડિએટલી હોસ્પિટલાઈઝડ કરવું.
• ચાઇલ્ડ નુ ફ્લુઇડ તથા ઇલેક્ટ્રોલાઇટ લેવલ પ્રોપરલી અસેસ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ની હાઇટ , વેઇટ, તથા તેનુ ન્યુટ્રિશિયસ સ્ટેટસ અસેસ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી સાઇકોલોજીકલ સપોર્ટ પ્રોવાઇડ કરવો.

Nursing management of the child with the Kwashiorkor.
(ક્વાશિઓર્કોર વાડા ચાઇલ્ડ નું નર્સિંગ મેનેજમેન્ટ )

• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી કોમ્પ્રાહેંસીવ સપોર્ટ પ્રોવાઇડ કરવો.
• ચાઇલ્ડ નુ પ્રોપરલી ન્યુટ્રીશનલ સ્ટેટસ અસેસ જેમ કે બ્રેસ્ટ ફીટીંગ, વિનીંગ, ફૂડ હેબિટ, બેલેન્સ ડાયટ,
  સોશિયોઇકોનોમિક સ્ટેટસ અસેસ કરવું.
• ચાઇલ્ડ નો પ્રોપરલી ગ્રોથ ચાર્ટ અસેસ કરવુ.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી ન્યુટ્રીશન રિહેબિલિટેશન પ્રોવાઇડ કરવું.
• ચાઇલ્ડ ની કેર માટે અધર હેલ્થ કેર પર્સનલ સાથે કોલાબોરેશન કરવું.
• ચાઇલ્ડ ને એડીક્યુએટ ન્યુટ્રિશિયસ ફૂડ ઇન્ટેક કરવા માટે તેના પેરેન્ટ્સ ને એડવાઇઝ આપવી.
• હાઇડ્રેશન સ્ટેટસ પ્રોપરલી મેન્ટેન રાખવુ.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી ડિસ્ક્રાઇબ કરેલી મેડીકેશન પ્રોવાઇડ કરવી.
• ચાઇલ્ડ ને પ્રોપરલી સાઇકોલોજીકલ સપોર્ટ પ્રોવાઇડ કરવો.
• ચાઇલ્ડ ના પેરેન્ટ ને ડીસીઝ તેને થવા માટેના કારણો, તેના લક્ષણો તથા ચિન્હો, તથા તેની ટ્રીટમેન્ટ વિશે કમ્પલીટ ઇન્ફોર્મેશન પ્રોવાઇડ કરવી.
• ચાઇલ્ડ ને સપ્લીમેન્ટરી ફીડિંગ પ્રોવાઇડ કરવું.
• જો ચાઇલ્ડને કોઇ પણ ઇન્ફેક્શન થયું હોય તો એન્ટિબાયોટિક મેડિસિન પ્રોવાઇડ કરવી.
• ચાઇલ્ડ ને એડીક્યુએટ વિટામીન્સ તથા મિનરલ સપ્લીમેન્ટ પ્રોવાઇડ કરવું.

Q-5 Define following (any six) નીચેની વ્યાખ્યા લખો. (કોઈપણ છ)12

a) Pediatric nursing – પીડિયાટ્રીક નર્સિંગ

• પીડિયાટ્રિક નર્સિંગ એ નર્સિંગ ની એક બ્રાન્ચ છે તથા આર્ટ અને સાયન્સ છે કે જેમાં ચાઇલ્ડ ના કન્સેપશન થી લઇ એડોલેસન્સ એજ સુધી તેના ફિઝિકલ ગ્રોથ, મેન્ટલ ,ઇમોશનલ, સ્પિરિચ્યુઅલ, અને સાયકોસોશિયલ ડેવલપમેન્ટ માટે કોમ્પ્રાહેંસીવ નર્સિંગ કેર એટલે કે પ્રિવેન્ટીવ, પ્રમોટિવ, ક્યુરેટીવ અને રિહેબિલિટીવ કેર એ ચાઇલ્ડ ને પ્રોવાઇડ કરવામાં આવે છે.
• પિડીયાટ્રીક નર્સિંગ નો એઇમ એ છે કે ચાઇલ્ડ નું ગ્રોથ અને ડેવલોપમેન્ટ એ યોગ્ય રહે તથા ચાઇલ્ડ એ હોલીસ્ટિક એટલે કે ફિઝિકલી, મેન્ટલી, સોસિયલી, સ્પિરિચ્યુઅલી, ઇન્ટેલેક્ચ્યુઅલી તથા ઇમોશનલી પ્રોપર રીતે ડેવલોપ થઇ શકે.

b) Development – ડેવલોપમેન્ટ

• ડેવલપમેન્ટ એટલે તે બોડી ના ફિઝિયોલોજીકલ મેચ્યોરેશન અને ફંકશનલ કેપેસિટી મા મેચ્યોરેશન થવાનો પ્રોસેસ છે.તે પ્રોગ્રેસિવલી બાળકમા તેની સ્કિલ અને કોઈપણ કાર્ય કરવાની કેપેસિટી મા વધારો થાય તેને ડેવલપમેન્ટ કહેવામા આવે છે.ડેવલપમેન્ટ થવાનુ મુખ્ય કારણ એ નર્વસ સિસ્ટમનુ મેચ્યોરેશન છે. આ બોડીનો કવોલીટેટીવ અસ્પેકટ છે.ડેવલપમેન્ટ ને મેજર કરવુ થોડુ ડિફિકલ્ટ છે પરંતુ તે બાળકમા ચોક્કસપણે મેઝર કરી શકાય છે.તેમા ફિઝિયોલોજીકલ, સાયકોલોજીકલ, સોશિયલ, ઇન્ટેલેકચ્યુલ અને ઈમોશનલ ચેન્જીસ દ્વારા અલગ અલગ એક્ટિવિટી મુજબ ડેવલપમેન્ટ મેજર કરવામા આવે છે.બાળક બોલતા શીખે, ચાલતા શીખે વગેરે ડેવલપમેન્ટ બતાવે છે.

c) Cryptorchidism -ક્રિપ્ટોર્ચીડીઝમ

• ક્રિપ્ટોર્ચિડિઝમ, જેને “અનડેસેન્ડેડ ટેસ્ટીસ” તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે એવી કન્ડિશન છે કે જેમાં એક અથવા બંને ટેસ્ટિસ એ બથૅ પહેલાં એબડોમન માંથી નીચે સ્ક્રોટમ માં મુવ થવામા ફેઇલ્યોર થાય છે.
• આ કન્ડિશન એ ટેસ્ટીસ ના ડેવલોપમેન્ટ અને ફંક્શન ને અફેક્ટ કરી શકે છે. આ કન્ડિશન એ સામાન્ય રીતે પ્રી ટમૅ ઇન્ફન્ટ માં વધારે કોમન્લી જોવા મળે છે.
• સામાન્ય રીતે ઇન્ટ્રાયુટેરાઇનલાઇફ ના 7 મહિના સુધી ટેસ્ટીસ એ ફીટસ ના એબડોમીનલ એરિયા મા પ્રેઝન્ટ હોય છે અને આ ટેસ્ટીસ એ ઇન્ટ્રાયુટેરાઇન લાઇફ ના 8 થી 9 મહિના ની વચ્ચે ના સમયગાળા દરમિયાન ટેસ્ટીસ એ સ્ક્રોટમ માં ડિસેન્ડ થાય છે જ્યારે અમુક પ્રકાર ના ફેક્ટર ના કારણે આ ટેસ્ટીસ એ સ્ક્રોટમ માં ડિસેન્ડ થતી નથી અને ટેસ્ટીસ એ ન્યુબોર્ન ના એબડોમનીલ એરિયામાં જ પ્રેઝન્ટ રહે છે આ કન્ડિશન ને ક્રિપ્ટોર્ચિડિઝમ (અનડિસેન્ડેડ ટેસ્ટીસ) કહેવામા આવે છે.જે Futureમાં Infertility, ઇન્ગ્યુઇનલ હર્નિયા (Inguinal hernia) અને ટેસ્ટિક્યુલર કેન્સર (Testicular cancer) નો Risk વધારી શકે છે.

d) Spina Bifida -સ્પાઇના બાઈફીડા

• સ્પાઇના બિફિડા એ એક કંજીનાઇટલ ન્યુરલટ્યુબ ડિફેક્ટ છે ન્યુરલ ટ્યુબ એ સામાન્ય રીતે અર્લી એમ્બ્રીઓનીક ડેવલોપમેન્ટ સમય દરમિયાન સ્પાઇનલ કોડ તથા બ્રેઇન ને ફોમૅ તથા ક્લોઝ કરવા માટે જવાબદાર હોય છે જ્યારે સ્પાઇનલ કોડ એ ફોર્મ થતી હોય ત્યારે કમ્પલીટલી ક્લોઝ થતી નથી અને વર્ટીબ્રા વચ્ચે ગેપ રહી જાય છે આ ઇનકમ્પ્લીટ સ્પાઇનલ કોર્ડ ક્લોઝ થવાના કારણે સ્પાઇનલ કોડ તથા સ્પાઇનલ કોલમ ની જુદા જુદા પ્રકારની માલફોર્મેશન જોવા મળે છે.
• જ્યારે વર્ટીબ્રલ કોલમ એક ક્લોઝ થવામાં ડિફેક્ટ હોય છે અને તેમની વચ્ચે સ્પેસ રહી ગઇ હોય ત્યારે આ બોની સ્પેસ માંથી ટીશ્યુસ એ એક્સપોઝ થાય છે અને સેક (કોથડી) જેવા સ્ટ્રકચરલ નુ બહાર ની તરફ પ્રોટ્રુઝન થાય તેને સ્પાઇના બિફિડા કહેવામાં આવે છે.

સ્પાઇના બિફિડા ના મેઇનલી ત્રણ ટાઇપ પડે છે.

1) સ્પાઇના બીફિડા ઓકલ્ટા.

2)સ્પાઇના બીફિડા મેનેંગોસીલ.

3)સ્પાઇના બિફિડા મેનિંગોમાયલોસિલ.

••>

1) સ્પાઇના બીફિડા ઓકલ્ટા.

• સ્પાઇના બિફિડા ઓકલ્ટા એ સ્પાઇના બિફિડા નું સૌથી માઇલ્ડેસ્ટ અને મોર કોમન ફોર્મ છે, જ્યાં સ્પાઇનલ કોર્ડ અને નર્વ એ સામાન્ય રીતે અનઅફેક્ટેડ હોય છે. સ્પાઇના બિફિડા ઓકલ્ટા માં, સ્પાઇનલ કોર્ડ માં નાનો ગેપ અથવા ઓપનિંગ હોય છે પરંતુ તે સ્કિન ના લેયર થી કવર થયેલી હોય છે, તેથી સ્પાઇનલ કોર્ડ અથવા મેનિન્જીસ નું કોઇ વિઝીબલ પ્રોટ્રુઝન હોતુ નથી. મોટે ભાગે, સ્પાઇના બિફિડા ના આ ફોર્મ મા સિમ્ટોમ્સ પણ જોવા મળતા નથી .

2) સ્પાઇના બીફિડા મેનેંગોસીલ:

• આ ફોર્મ માં, સ્પાઇનલ કોર્ડ ની આજુબાજુ નું પ્રોટેક્ટીવ લેયર (મેનિન્જીસ)એ સ્પાઇનલ કોર્ડ માં રહેલા ગેપ અથવા ઓપનિંગ દ્વારા લોવર બેક એરિયા માથી બહાર ની તરફ હર્નિએટ ( પ્રોટ્રુડિંગ) થાય છે, જે મેનિન્જીસ લેયર તથા સેરેબ્રોસ્પાઇનલ ફ્લુઇડ થી ભરેલી કોથળી અથવા સિસ્ટ બનાવે છે. માયલોમેનિંગોસિલ ની જેમ ,સ્પાઇનલ કોર્ડ એ પોતે ઇન્વોલ્વ હોતી નથી, અને ન્યુરોલોજીકલ ડેફિસીટ એ લેસ સિવ્યર હોય છે.

3)સ્પાઇના બિફિડા મેનિંગોમાયલોસિલ.

• મેનિંગોમાયલોસિલ એ સ્પાઇના બિફિડા નું સૌથી સિવ્યર ફોર્મ છે, જ્યાં સ્પાઇનલ કોર્ડ,મેનિન્જીસ અને નર્વ એ સ્પાઇનલ કોર્ડ માં રહેલા ગેપ અથવા ઓપનિંગ દ્વારા બહાર નીકળે ( પ્રોટ્રુઝન) છે, સ્કીન ના પાતળા લેયર થી કવર થયેલી લોવર બેક એરિયા મા સેક ( કોથળી )અથવા સિસ્ટ બનાવે છે. મેનિંગોમાયલોસિલ મા વારંવાર ન્યુરોલોજીકલ ડેફીશીટ જોવા મડે છે ફંક્શન ઇમ્પેઇરમેન્ટ કરે છે. મેનિંગોમાયલોસિલ ધરાવતી વ્યક્તિઓ પેરાલાઇસીસ , મસલ્સ વિકનેસ, સેન્સરી લોસ, બોવેલ તથા બ્લાડર ડિસ્ફંકશન થવુ અને અન્ય કોમ્પ્લીકેશન્સ જેમ કે હાઇડ્રોસેફેલસ (બ્રેઇન માં ફ્લુઇડ એક્યુમ્યુલેશન થવુ.) ચિઆરી,તથા માલફોર્મેશન થાય છે.

e) Intussusception – ઇન્ટુસસેપ્શન

• ઇન્ટેસ્ટાઇનની દિવાલ ટેલિસ્કોપ ની જેમ તેની અંદર જ ઘૂસી ગયેલ હોય, તેને ઇનટયુસસેપ્સન કહેવામા આવે છે. તેમા આંતરડાના એક ભાગમા તેનો જ ભાગ અંદર ફસાઈ જાય છે.
• આ બાળકોમા જોવા મળતી એક ઇન્ટેસ્ટાઈનલ ઓફસ્ટ્રકશન ની પરિસ્થિતિ છે. આ એક પ્રકારની મેડિકલ ઈમરજન્સી છે. આ સામાન્ય રીતે ઇલિયોસીકલ રિજીયન પાસે જોવા મળે છે.
• આમા ઓબસ્ટ્રકશન ના લીધે ગેસ અને સીક્રીશન ના બ્લોકેજ થાય છે અને બ્લડ સર્ક્યુલેશન પ્રોપર ન થવાના લીધે એડીમા એટલે કે સોજો જોવા મળે છે. ક્યારેક તેના કારણે નેક્રોસીસ અને ગેંગરીન પણ ડેવલપ થઈ શકે છે.

f) Neonatal mortality rate. નિયોનેટલ મોર્ટાલિટી રેટ

• Neonatal Mortality Rate એ important public health indicator છે જે કોઈ given area and year દરમિયાન જન્મેલા જીવતા બાળકો (Live births) માંથી જન્મ પછીના પ્રથમ 28 દિવસની અંદર થયેલા નિયોનેટ ના કુલ મૃત્યુનું પ્રમાણ દર્શાવે છે. અન્ય શબ્દોમાં, દર 1000 જીવતા જન્મેલા બાળકો સામે તે જ વિસ્તાર અને તે જ વર્ષ દરમિયાન 28 દિવસથી ઓછી ઉંમરમાં થયેલા બાળકોના મૃત્યુની સંખ્યા ને નિયોનેટલ મોર્ટાલિટી રેટ કહેવામાં આવે છે.

NMR (Neonatal Mortality Rate) =

એક વર્ષ દરમિયાન કોઈ વિસ્તારમાં 28 દિવસથી ઓછી ઉંમરના બાળકોના કુલ મૃત્યુ
———————————————- × 1000
તે જ વિસ્તાર અને તે જ વર્ષ દરમિયાન થયેલા કુલ જીવતા જન્મ (Live births)

g) Juvenile Delinquency –જુવેનાઇલ ડેલીંકવન્સી

જુવેનાઇલ ડેલીક્વેન્સી એ સોસાયટીની એક ખૂબ મોસ્ટ કોમન પ્રોબ્લેમ છે.‘જુવેનાઇલ’ મિન્સ ચાઇલ્ડહુડ તથા‘ડિલીક્વન્સી’ મિન્સ એન્ટિશોશિયલ બિહેવ્યર અથવા ક્રીમીનલ બિહેવિયર

જુવેનાઇલ ડેલીક્વન્સી એ એક પ્રકારની ક્રિમિનલ એક્ટ છે કે જે સામાન્ય રીતે ચિલ્ડ્રન્સ તથા ટીનેજર્સ કે જે 18 યર્સ થી નીચેના હોય તેવા ચિલ્ડ્રન્સ દ્વારા કરવામાં આવે છે. જુવેનાઇલ ડેલીક્વન્સી એ ચાઇલ્ડ દ્વારા કરવામાં આવતી ઇલ્લીગલ અથવા એન્ટિસોસિયલ રિપીટેટીવ બિહેવ્યર છે કે જે સામાન્ય રીતે 18 વર્ષ થી ઓછી ઉમર ના ઇન્ડીવિઝ્યુઅલ દ્વારા કરવામા આવે છે. આ જુવેનાઇલ ડેલીક્વન્સી મા પ્રમાણમાં નાના ગુનાઓ જેવા કે તોડફોડ, દુકાન ચોરીથી લઇને હુમલો, ડ્રગના ગુનાઓ અને મિલકતના ગુનાઓ સહિત વધુ સિરીયસ ગુનાઓ સુધીની હોય શકે છે.આ જુવેનાઇલ ડેલીક્વન્સી બિહેવિયર માં ખોટું બોલવું ,ચોરી કરવી, ઘરમાંથી ચોરી કરવી, સ્કુલમાંથી ભાગી જવું, ઘરેથી ભાગી જવું ,કોઇ નું કહેવું માનવું નહીં ,ઝઘડા કરવા, લૂંટફાટ કરવી, સેક્સ્યુઅલ એસોલ્ટ વગેરે નું ઇન્વોલ્વમેન્ટ થાય છે.

h) Congenital clubfoot – કંજેનાઇટલ ક્લબફૂટ

• ક્લબ ફૂટ એ મસ્ક્યુલોસ્કેલેટલ સિસ્ટમની એક કંજેનાઇટલ એનોમલી છે. જેમા પગના ભાગે નોન ટ્રોમેટીક Deformity જોવા મળે છે. તેને ટેલિપસ પણ કહેવામા આવે છે આ શબ્દો એ લેટિન ભાષાના શબ્દો ટેલસ એટલે કે એન્કલ અને પેસ એટલે કે ફૂટ આ પ્રકારે ટર્મિનોલોજી એ 1839 મા આપવામા આવેલ હતી.
• ક્લબ ફુટ એ એક કોમ્પ્લેક્સ ફૂટ એટલે કે પગની ડિફર્મીટી છે. જેમા તે પગના બોન, લીગામેન્ટ અને મસલ્સ ની ડિફર્મીટીના કારણે જોવા મળે છે.
• આમા પગ નો ભાગ તેની નોર્મલ પોઝિશન કરતા ટ્વિસ્ટ થયેલ જોવા મળે છે.
  આ તકલીફમા પગનુ ડેવિએશન એ બધી અલગ અલગ દિશાઓમા જોવા મળે છે તે મુજબ તેને અલગ અલગ રીતે ક્લાસિફિકેશન કરવામા આવે છે.
• આ તકલીફ માં મુખ્ય પગ એ નોર્મલ એનાટોમીકલ પોઝીશન મા હોતો નથી તે અલગ અલગ એંગલ અને ડાઇરેક્શન મા વળેલો જોવા મળે છે.

Q-6(A) Fill in the blanks – ખાલી જગ્યાઓ પુરો. 05

1.Koplik spot is seen in …… કોપ્લિક સ્પોટ એ …… માં જોવા મળે છે. Answer: Measles (મીઝલ્સ)

2.Age group of toddler is …… . ટોડલરનું એજ ગ્રુપ …… છે. Answer: 1–3 years (૧ થી ૩ વર્ષ)

3.BFHI stands for …… BFHI નું પુરૂ નામ …… Answer: Baby Friendly Hospital Initiative (બેબી ફેન્ડલી હોસ્પિટલ ઈનીશીએટીવ)

4.Child weight doubles at the age of …… . …… ઉંમરે બાળકનું વજન બમણું થાય છે. Answer:5 months (૫ મહિના)

5.R.C.H phase II is started in …… year. …..વર્ષે R.C.H ફેજ II શરૂ થયો. Answer: 2005 (૨૦૦૫)

(B) True or False – ખરા ખોટા જણાવો. 05

1.Cleft lip surgery is done at 3-6 months. ૩-૬ મહિને કલેફટ લિપનું ઓપરેશન થાય છે. ✅ True (ખરું)

2.Trendelenburg is the most appropriate position in which child is placed after tonsillectomy. ટોન્સેલોકટોમી કરેલા બાળક માટે ટ્રેન્ડલનબર્ગ પોઝીશન આપવી વધારે સારી છે. ❌ False (ખોટું) Appropriate position: Side-lying અથવા prone position (bleeding aspiration અટકાવવા)

3.Enuresis means urination is sleep. ઉધમાં પેશાબ થાય તેને એન્યુરેસિસ કહે છે. ✅ True (ખરું)

4.Leg heels being elevated & turned outward from the midline of the body is known as Talipus varus. પગની એડીએ બોડીની મિડલાઈન થી ઉંચી અને બહાર તરફ વળી જાય તેને ટેલીપસ વેરસ કહે છે. ❌ False (ખોટું) Correcr Answer : Talipes varus = પગ અંદરની તરફ વળેલો (inversion)

5.Umbilical cord contains 1 vein & 2 arteries. અંબેલીકલ કોર્ડમાં ૧ વેઈન અને ૨ આર્ટરીસ હોય છે.✅ True (ખરું)

(C) Multiple Choice Questions – નીચેના માંથી સાચો વિકલ્પ લખો.05

1.Who is known as father of pediatric …… . પીડીયાટ્રીકના ફાધર તરીકે કોણ ઓળખાય છે. Correct Answer: a) Abraham Jacob

a) Abram Jacob

b) Kashyapa

c) Hippocrates

d) Susruta

2.Trisomy 21 is also called …… ટ્રાયસોમી ૨૧ નું બીજું નામ …… Correct Answer: b) Down’s syndrome

a) Klinefelter’s syndrome

b) Down’s syndrome

c) Turner syndrome

d) Sickle cell anemia

3.Early neonate is a period from …… અર્લી નીયોનેટલ પિરિયડ નો સમયગાળો …… છે. Correct Answer: a) 0–7 days

a) 0-7 days

b) 0-7 months

c) 0-7 week

d) 0-7 years

4.Pica is …… પાઇકા એટલે …… Correct Answer: c) Eating of non-nutritive substance regularly for at least 1 month

a) Associated with parasitic infestation

b) Most common between 18 months to 6 years of age

c) Eating of non-nutritive substance regularly for at least 1 month

d) All are correct

5.Bulging fontanelle is a sign of…… બલ્જીંગ ફોન્ટાનલે એ આનું ચિહ્નન છે. Correct Answer: a) Hydrocephalus

a) Hydrocephalus

b) Intussusception

c) Dehydration

d) Encephalitis